Cảnh báo leo thang “nghiêm trọng” từ Điện Kremlin
Ngày 7-10, Nga tuyên bố vẫn đang chờ Mỹ làm rõ kế hoạch cung cấp tên lửa hành trình Tomahawk cho Ukraine, đồng thời cảnh báo động thái này có thể khiến xung đột leo thang “một cách nghiêm trọng và không thể đảo ngược”.
Phát biểu với báo giới, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết: Nga “cần đợi thêm những tuyên bố cụ thể hơn” từ Washington, nhưng nhấn mạnh rằng Tomahawk là loại tên lửa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân, “vì vậy việc chuyển giao chúng sẽ là một bước leo thang cực kỳ nguy hiểm”.
Theo Hãng tin Reuters, phản ứng này được đưa ra chỉ một ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng ông “gần như đã có quyết định”, song vẫn muốn nghe Kiev trình bày rõ kế hoạch sử dụng Tomahawk trước khi phê duyệt. “Tôi không muốn chiến tranh leo thang thêm”-ông Trump nói. Và ông Trump cũng nhấn mạnh mọi hành động của Mỹ “sẽ hướng đến răn đe và ổn định, chứ không phải bùng nổ”.
Từ phía Ukraine, Tổng thống Volodymyr Zelensky nhiều lần kêu gọi Mỹ cung cấp loại vũ khí này, cho rằng Tomahawk có thể giúp Ukraine mở rộng năng lực tấn công sâu vào lãnh thổ Nga và tạo “đòn cân bằng chiến lược”. Trong phát biểu tại Đại hội đồng Liên hiệp quốc hồi tháng 9, ông Zelensky nói thẳng rằng: “Nếu chúng tôi có Tomahawk, Moscow sẽ phải suy nghĩ kỹ trước khi tấn công”.
Tomahawk là tên lửa hành trình nổi tiếng trong kho vũ khí của Mỹ, từng được sử dụng rộng rãi ở Iraq, Syria và Libya. Với tầm bắn từ 1.600-2.500 km, đầu đạn nặng khoảng 450 kg, bay ở độ cao thấp và có khả năng tái lập trình khi đang bay, loại vũ khí này được xem là công cụ tấn công chính xác cao và có sức răn đe mạnh.
So với các loại tên lửa hiện Ukraine đang sở hữu như Storm Shadow của Anh (tầm bắn 250 km) hoặc tên lửa nội địa Palianytsia (tải trọng 50-100 kg), Tomahawk vượt trội về khả năng đánh trúng các mục tiêu chiến lược: căn cứ không quân, kho hậu cần, nhà máy lọc dầu và hệ thống phòng không của Nga.
Một số nhà phân tích quân sự cho rằng việc Ukraine có trong tay Tomahawk đồng nghĩa với việc họ có thể tấn công tới tận vùng trung tâm nước Nga, bao gồm cả khu vực quanh Matxcơva-điều chắc chắn sẽ khiến Điện Kremlin không thể “ngồi yên”.
Washington cân nhắc, Moscow cảnh báo
Tờ Euro News nhận định, cuộc tranh luận tại Washington về Tomahawk không chỉ là vấn đề kỹ thuật quân sự, mà phản ánh bước ngoặt chính trị trong cách Mỹ nhìn nhận cuộc chiến Ukraine. Việc cung cấp loại tên lửa này vốn từng được xem là “lằn ranh đỏ” có thể biến Mỹ trở thành bên tham gia sâu hơn vào xung đột, thay vì chỉ hỗ trợ ở mức giới hạn.
Cựu đặc phái viên Mỹ về Ukraine Kurt Volker cho rằng: Nhà Trắng đang xem xét phương án “áp lực có kiểm soát”. Nếu Nga liên tục từ chối đàm phán, việc tăng cường sức mạnh tấn công cho Ukraine có thể buộc Tổng thống Putin phải quay lại bàn thương lượng”. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo đây là canh bạc ngoại giao rủi ro, vì Moscow có thể đáp trả bằng cách mở rộng quy mô tấn công hoặc triển khai vũ khí chiến lược ở biên giới châu Âu.
Phản ứng từ Nga đến nay vẫn rất cứng rắn. Tổng thống Vladimir Putin trong hai bài phát biểu gần đây đều nhấn mạnh rằng việc Mỹ cung cấp Tomahawk cho Kiev sẽ “phá hủy hoàn toàn mọi tín hiệu tích cực” trong quan hệ song phương, đồng thời coi đây là “hành động thù địch trực tiếp”. Một số hãng tin Nga như RIA Novosti và TASS còn dẫn nguồn quân sự cho rằng Moscow “sẽ không loại trừ bất kỳ phương án đáp trả nào, kể cả về mặt hạt nhân chiến thuật”.
Các chuyên gia quốc tế nhận định, dù Tomahawk có thể giúp Ukraine nâng cao năng lực tấn công, nhưng đi kèm là nguy cơ mở ra chu kỳ leo thang mới, nơi mỗi bên đều cố chứng minh “giới hạn đỏ” của mình. Việc Washington vẫn tạm hoãn quyết định cho thấy Mỹ đang cố cân bằng giữa áp lực hỗ trợ Kiev và nỗi lo đối đầu trực tiếp với Nga.
Hiện nay, chiến sự tại mặt trận phía Đông-đặc biệt ở Donetsk và Sumy vẫn diễn biến căng thẳng. Các cuộc không kích qua lại bằng UAV và tên lửa tầm xa đang khiến hạ tầng năng lượng của cả hai bên bị tê liệt một phần. Trong bối cảnh đó, khả năng xuất hiện của Tomahawk trên chiến trường Ukraine được xem là biến số lớn nhất có thể định hình cục diện xung đột trong những tháng tới.
Cân bằng mong manh giữa răn đe và đối đầu
Việc Mỹ cân nhắc cung cấp Tomahawk đang tạo nên thế “cân bằng nguy hiểm” giữa hai cường quốc hạt nhân. Giới quan sát nhận định nếu Washington quyết định “bật đèn xanh”, chiến trường Ukraine có thể bước vào giai đoạn leo thang mới, nơi mỗi bước đi đều tiềm ẩn nguy cơ vượt ngoài tầm kiểm soát.
Theo nhà phân tích Michael Kofman (Carnegie Endowment), “Tomahawk không chỉ là một loại vũ khí, mà là thông điệp chính trị rằng Mỹ sẵn sàng đặt áp lực trực tiếp lên khả năng phòng thủ chiến lược của Nga”. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo: “Một khi đường ranh đỏ bị xóa nhòa, rất khó để quay lại bàn đàm phán mà không phải trả giá”.
Trong khi Washington vẫn thận trọng, Moscow tỏ ra ngày càng gay gắt. Cả hai đều hiểu rằng mỗi quyết định ở thời điểm này có thể không chỉ định đoạt cục diện chiến trường Ukraine, mà còn định hình lại trật tự an ninh châu Âu trong nhiều năm tới.
