Từ ngày 28-12, cuộc tổng tuyển cử đầu tiên tại Myanmar kể từ năm 2021 diễn ra, chia thành 3 giai đoạn. Giai đoạn đầu vào ngày 28-12, giai đoạn 2 vào ngày 11-1-2026 và giai đoạn 3 vào ngày 25-1-2026.
Trong bối cảnh vẫn xảy ra giao tranh giữa quân đội Myanmar và các lực lượng vũ trang đối lập kể từ sau cuộc đảo chính năm 2021, người đứng đầu chính quyền quân sự tại Myanmar - Tướng Min Aung Hlaing - đã xác nhận cuộc bỏ phiếu sẽ không được tổ chức trên toàn quốc mà chỉ diễn ra tại 265 trên tổng số 330 thị trấn.
Theo kế hoạch, cử tri Myanmar sẽ đi bỏ phiếu tại 102 trong tổng số 330 thị trấn trên cả nước trong ngày đầu tiên 28-12. Đợt bỏ phiếu thứ 2 và thứ 3 sẽ được tổ chức lần lượt tại 100 và 63 trong tổng số 330 thị trấn trên cả nước.
Có hơn 5.000 ứng cử viên từ 57 đảng phái đăng ký tham gia cuộc bầu cử này. Chỉ có 6 đảng tham gia tranh cử ở cấp quốc gia trong cuộc tổng tuyển cử này, trong khi 51 đảng tranh cử trong phạm vi một khu vực hoặc bang.
Chiếm ưu thế là Đảng Liên minh Đoàn kết và phát triển (USDP) do các cựu tướng lĩnh lãnh đạo. Đảng này đưa ra 1.018 ứng viên, chiếm khoảng 1/5 số ứng viên đăng ký.
Trước đó, ngày 27-12, chính quyền quân sự Myanmar dỡ bỏ lệnh giới nghiêm áp đặt tại thành phố Yangon kể từ sau cuộc đảo chính năm 2021. Quyết định được đưa ra nhằm phục vụ cho cuộc tổng tuyển cử tại nước này.
Quân đội Myanmar đã lật đổ chính phủ dân cử do bà Aung San Suu Kyi lãnh đạo trong cuộc đảo chính tháng 2-2021, đúng lúc chính phủ này chuẩn bị bước vào nhiệm kỳ thứ hai sau chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử vài tháng trước đó.
Các tướng lĩnh cáo buộc bà Suu Kyi và đảng Liên đoàn quốc gia vì dân chủ (NLD) gian lận bầu cử - cáo buộc mà bà bác bỏ. Các cơ quan giám sát khi đó cho biết không phát hiện sai phạm nào.
Theo Hiến pháp Myanmar, Quốc hội phải triệu tập trong vòng 90 ngày kể từ khi cuộc bầu cử bắt đầu. Để chọn tổng thống, 3 cử tri đoàn được thành lập, trong đó 2 đoàn gồm các nghị sĩ được bầu, còn đoàn thứ ba gồm toàn nghị sĩ do quân đội chỉ định.
Thượng viện và Hạ viện đề cử ứng viên tổng thống riêng và quốc hội bỏ phiếu toàn thể; ứng viên nhận được nhiều phiếu nhất trở thành tổng thống. Nội các sẽ do tổng thống bổ nhiệm.
Giới phân tích nhận định, tiến trình tổng tuyển cử tại Myanmar được người dân ủng hộ, tuy nhiên chính quyền quân sự sẽ đối mặt nhiều thách thức trong việc thiết lập sự ổn định lâu dài.
Chính quyền quân sự Myanmar khẳng định cuộc bầu cử sẽ được tổ chức một cách minh bạch và hướng tới khôi phục hệ thống dân chủ đa đảng tại nước này.
