Đây là những nội dung quan trọng được thể hiện tại Nghị quyết số 05-NQ/TW ngày 7-4-2026 về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác KTGS và kỷ luật Đảng và Quy định số 21-QĐ/TW ngày 11-4-2026 về công tác KTGS và kỷ luật của Đảng, được quán triệt tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV diễn ra ngày 13-4.
Không khoán trắng, không đùn đẩy trách nhiệm
Tại hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh khẳng định, 2 văn bản mới của Đảng có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc “định vị lại” vị trí của công tác KTGS, kỷ luật của Đảng trong toàn bộ hệ thống chính trị; đồng thời tạo “hành lang pháp lý” và “nền móng vận hành” cho nhiệm kỳ Đại hội XIV và giai đoạn tiếp theo.
Nghị quyết số 05-NQ/TW được xây dựng trên cơ sở tổng kết 20 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa X, trong bối cảnh tình hình thế giới và trong nước có nhiều biến động, thách thức mới, đặc biệt là sự phát triển mạnh của kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và yêu cầu đổi mới quản trị quốc gia.
Một trong những điểm cốt lõi của Nghị quyết là khẳng định rõ công tác KTGS không phải là nhiệm vụ riêng của Ủy ban Kiểm tra, mà là trách nhiệm của toàn Đảng. “Toàn Đảng thực hiện công tác KTGS… không khoán trắng, không đùn đẩy trách nhiệm cho cơ quan kiểm tra” - đồng chí Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh.
Một điểm mới mang tính đột phá của Nghị quyết số 05-NQ/TW là việc gắn công tác KTGS với kiểm soát quyền lực và thúc đẩy phát triển. Nghị quyết yêu cầu đổi mới công tác KTGS phải gắn chặt với công tác chính trị, tư tưởng, tổ chức, cán bộ và đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, bảo đảm thực hiện nhất quán các trụ cột xây dựng Đảng.
Đồng thời, công tác này không chỉ nhằm phát hiện, xử lý vi phạm mà còn phải “góp phần kiến tạo, thúc đẩy phát triển, phát hiện và bảo vệ những nhân tố mới tích cực, dám nghĩ, dám làm”.
Quan điểm này thể hiện bước chuyển từ tư duy “kiểm tra để xử lý” sang “kiểm tra để phòng ngừa, hỗ trợ phát triển”, đồng thời vẫn giữ nguyên nguyên tắc “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. KTGS phải “phát hiện các nguy cơ có thể dẫn đến sai phạm”, qua đó chủ động cảnh báo, ngăn chặn từ sớm, từ xa.
Từ đó, yêu cầu đặt ra là mỗi tổ chức đảng, mỗi đảng viên phải thường xuyên “tự soi, tự sửa”, chủ động tự KTGS và chịu sự KTGS của tổ chức đảng.
Chi bộ chính là nền tảng của Đảng, phải là nơi thực hiện giám sát thường xuyên, gần gũi, trực tiếp nhất đối với cán bộ, đảng viên, không để tích tụ thành sai phạm lớn.
Đối với ủy ban kiểm tra các cấp, nhiệm vụ trọng tâm được xác định là tập trung vào các lĩnh vực trọng yếu, nhạy cảm, phức tạp, dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đồng thời chú trọng các nhiệm vụ mới như kiểm soát tài sản, thu nhập và thu hồi tài sản do tham nhũng…
Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh nguyên tắc: Ở đâu có hoạt động của tổ chức đảng, đảng viên thì ở đó phải được KTGS. Điều này nhằm khắc phục tình trạng bỏ trống địa bàn, lĩnh vực, không để tồn tại “khoảng trống”, “vùng tối” trong công tác KTGS.
Cùng với đó, việc bổ sung cơ chế phối hợp giữa cơ quan kiểm tra với công an, quân đội, thanh tra, kiểm toán, viện kiểm sát, tòa án… được kỳ vọng sẽ tạo ra sự liên thông, đồng bộ, nâng cao hiệu quả phát hiện và xử lý vi phạm.
Đồng thuận cao từ cơ sở
Thực tiễn cho thấy, các nghị quyết, quy định mới của Trung ương về công tác KTGS và kỷ luật của Đảng nhận được sự đồng thuận cao của cán bộ, đảng viên, thể hiện qua niềm tin vào quyết tâm chính trị trong siết chặt kỷ luật, kỷ cương.
Ở góc độ địa phương, Bí thư Đảng ủy xã An Nhơn Tây Võ Mộng Hùng cho rằng, công tác KTGS cần đi trước một bước, chủ động phòng ngừa, phát hiện, xử lý vi phạm từ sớm, từ xa; đồng thời, khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Khi thực hiện nghiêm túc, bài bản, KTGS không chỉ giữ vững kỷ luật của Đảng mà còn thúc đẩy phát triển KT-XH, củng cố niềm tin của nhân dân.
Ông Đào Vĩnh An - Bí thư Chi bộ thôn Vân Hội 2 (xã Tuy Phước) đánh giá cao định hướng chuyển mạnh sang phòng ngừa từ sớm, từ xa; kiểm soát quyền lực trong quá trình vận hành, phát hiện nguy cơ trước khi hình thành sai phạm.
Theo ông, việc kết hợp xử lý vi phạm với phát hiện, nhân rộng nhân tố tích cực và kiên quyết xử lý biểu hiện né tránh, đùn đẩy trách nhiệm là điểm mới rõ nét.
Ở góc độ đảng viên, ông Lê Thanh Nghĩa (khu phố 20, phường Quy Nhơn Nam) bày tỏ tin tưởng vào tính nghiêm minh của kỷ luật của Đảng khi Trung ương kiên quyết xử lý vi phạm cả cán bộ đương chức và đã nghỉ hưu, không loại trừ cấp bậc.
Theo ông, điều này góp phần củng cố niềm tin vào sự công bằng, minh bạch, giữ vững kỷ luật, kỷ cương và nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức Đảng.
Với hệ thống quy định ngày càng chặt chẽ, đồng bộ, công tác KTGS và thi hành kỷ luật của Đảng được kỳ vọng tiếp tục chuyển biến mạnh mẽ, thực chất hơn.
Không chỉ phát hiện, xử lý vi phạm, KTGS còn là cơ chế kiểm soát quyền lực, phòng ngừa sai phạm, bảo vệ tổ chức, cán bộ và thúc đẩy nhân tố tích cực.
Qua đó, góp phần xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh, củng cố niềm tin của nhân dân và tạo nền tảng chính trị vững chắc cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
