“Trẻ em như búp trên cành”
Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với thiếu niên, nhi đồng. Với Người, trẻ em không chỉ là niềm vui của mỗi gia đình mà còn là tương lai của dân tộc, là lớp người sẽ tiếp nối sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Tình cảm ấy được thể hiện qua rất nhiều bài viết, thư gửi thiếu nhi và những lần gặp gỡ đầy ân cần, gần gũi. Trong một dịp Trung thu, Bác từng viết: “Trung thu trăng sáng như gương/ Bác Hồ ngắm cảnh, nhớ thương nhi đồng/ Sau đây Bác viết mấy dòng/ Gửi cho các cháu, tỏ lòng nhớ nhung”.
Những vần thơ giản dị nhưng chan chứa yêu thương ấy cho thấy dù bận trăm công nghìn việc, Người vẫn luôn dành sự quan tâm sâu sắc đối với trẻ thơ. Với Bác, thiếu niên, nhi đồng là những mầm xanh của đất nước, cần được chăm sóc bằng cả tình thương và trách nhiệm.
Có lẽ vì thế mà trong những lần gặp gỡ thiếu nhi, Bác thường dành cho các em những cử chỉ ân cần như một người ông trong gia đình. Người thăm hỏi chuyện ăn uống, học tập, giấc ngủ, sức khỏe của các cháu bằng tất cả sự chân thành và yêu thương. Những câu hỏi giản dị như: “Các cháu có ngoan không?”, “Học có tốt không?” hay “Đã cho các cháu ăn gì chưa?” đến nay vẫn khiến nhiều người xúc động khi nhắc lại.
Đằng sau những lời hỏi han tưởng chừng rất đời thường ấy là một tấm lòng nhân ái lớn lao và tư tưởng sâu sắc về chăm lo cho thế hệ tương lai. Với Bác Hồ, trẻ em phải được chăm sóc từ những điều nhỏ nhất, bởi đó chính là nền tảng để các em phát triển toàn diện cả về thể chất, trí tuệ và tâm hồn.
Sinh thời, Người từng căn dặn: “Trẻ em như búp trên cành/ Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan”.
Hai câu thơ giản dị nhưng hàm chứa triết lý nhân văn sâu sắc. Hình ảnh “búp trên cành” gợi lên sự non nớt, hồn nhiên, trong trẻo của tuổi thơ; đồng thời nhắc nhở trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội trong việc chăm sóc, nâng niu thế hệ măng non của đất nước.
Không chỉ dành tình cảm đặc biệt cho thiếu nhi, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn luôn đặt niềm tin lớn lao vào thế hệ trẻ. Trong Thư gửi học sinh nhân ngày khai trường đầu tiên của nước Việt Nam mới năm 1945, Người căn dặn: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em”.
Lời dặn ấy đến nay vẫn là nguồn động viên, nhắc nhở các thế hệ thiếu niên, nhi đồng Việt Nam không ngừng học tập, rèn luyện để trở thành những công dân có ích cho xã hội, góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Điều đặc biệt trong tư tưởng Hồ Chí Minh là sự hòa quyện giữa tình yêu thương và trách nhiệm giáo dục. Bác yêu thương trẻ thơ nhưng không nuông chiều. Có lần thấy một em nhỏ viết sai chính tả trong thư gửi Bác, Người nhẹ nhàng nhắn lại: Cháu cần rèn thêm chữ viết cho đẹp, vì người học sinh cần gọn gàng, sạch sẽ. Chính sự nghiêm khắc đầy yêu thương đó đã giúp nhiều thế hệ thiếu nhi thấm thía lời Bác từ những điều nhỏ nhất.
Chính vì vậy, 5 điều Bác Hồ dạy thiếu niên, nhi đồng đến nay vẫn giữ nguyên giá trị giáo dục sâu sắc. Những lời dạy giản dị ấy đã trở thành kim chỉ nam trong việc hình thành nhân cách cho nhiều thế hệ trẻ em Việt Nam.
Trẻ em cần được quan tâm toàn diện
Sau khi hợp nhất địa giới hành chính, tỉnh Gia Lai mới mở ra không gian phát triển rộng lớn từ miền núi đến vùng duyên hải. Cùng với phát triển kinh tế - xã hội, công tác chăm lo cho trẻ em ở cả khu vực đô thị, nông thôn, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và ven biển ngày càng được quan tâm hơn.
Nhiều chương trình hỗ trợ học sinh khó khăn, xây dựng trường lớp, chăm sóc trẻ em tiếp tục được triển khai, góp phần tạo điều kiện để các em phát triển toàn diện hơn.
Ở tầm rộng hơn, ngày nay, cùng với sự phát triển của đất nước, trẻ em có nhiều điều kiện học tập, vui chơi và tiếp cận tri thức hiện đại hơn trước. Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, trẻ em cũng đang đối diện với nhiều vấn đề mới nảy sinh từ quá trình đô thị hóa, chuyển đổi số và sự tác động mạnh mẽ của môi trường mạng.
Trong nhịp sống hiện đại, không ít trẻ em lại thiếu sự đồng hành, chia sẻ từ người lớn. Có những em được đáp ứng đầy đủ vật chất nhưng lại thiếu sự quan tâm về tinh thần, ít được tâm sự, chia sẻ và định hướng.
Bên cạnh đó, những thông tin xấu độc, các hành vi lệch chuẩn, tình trạng bạo lực học đường hay sự lệ thuộc vào thiết bị điện tử đang ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý và quá trình hình thành nhân cách của các em.
Thực tế ấy đặt ra yêu cầu phải chăm lo cho trẻ em một cách toàn diện hơn, không chỉ về điều kiện vật chất mà còn về môi trường văn hóa, đạo đức và tinh thần. Quan tâm đến trẻ em hôm nay không chỉ là cho các em ăn no, mặc ấm mà còn là giúp các em được sống trong môi trường an toàn, nhân văn và lành mạnh.
Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “trồng người”, nhiều chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước thời gian qua đã chú trọng hơn đến công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em. Các chương trình, hoạt động dành cho thiếu nhi tiếp tục được duy trì và lan tỏa sâu rộng, góp phần giáo dục đạo đức, kỹ năng sống và tinh thần trách nhiệm cho thế hệ trẻ.
Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc trang bị cho trẻ em kỹ năng sử dụng internet an toàn, kỹ năng nhận diện thông tin xấu độc và kỹ năng bảo vệ bản thân trên môi trường mạng trở thành yêu cầu cấp thiết. Đây không chỉ là trách nhiệm của nhà trường mà còn đòi hỏi sự đồng hành của gia đình và toàn xã hội.
Quan tâm đến trẻ em hôm nay cũng chính là đầu tư cho tương lai của đất nước. Một quốc gia phát triển bền vững không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn bởi chất lượng giáo dục, môi trường sống và sự chăm lo dành cho thế hệ trẻ.
Chung tay vun đắp tuổi thơ trong thời đại mới
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, chăm lo cho trẻ em không chỉ là trách nhiệm của gia đình mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Bởi trẻ em hôm nay chính là tương lai của đất nước ngày mai.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”. Đó không chỉ là tư tưởng chiến lược về giáo dục mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về trách nhiệm chăm lo cho thế hệ trẻ.
Để trẻ em phát triển toàn diện, trước hết gia đình phải thực sự là mái ấm yêu thương và là nơi hình thành nhân cách đầu tiên cho các em. Trong xã hội hiện đại, nhiều bậc cha mẹ dành rất nhiều sự đầu tư cho việc học tập của con nhưng đôi khi lại thiếu thời gian lắng nghe, chia sẻ và đồng hành cùng con trẻ.
Một đứa trẻ không chỉ cần điểm số hay điều kiện vật chất mà còn cần sự quan tâm, yêu thương và những bài học về đạo đức, lòng nhân ái, tinh thần sẻ chia. Trẻ em học từ lời nói, hành động và cách ứng xử của người lớn nhiều hơn những bài giảng lý thuyết.
Bên cạnh gia đình, nhà trường đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giáo dục trẻ em. Nhà trường không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải chú trọng giáo dục kỹ năng sống, tinh thần trách nhiệm, ý thức cộng đồng và lòng yêu nước cho học sinh. Một môi trường học tập nhân văn, an toàn sẽ góp phần giúp trẻ em phát triển hài hòa cả trí tuệ lẫn tâm hồn.
Đối với xã hội, chăm lo cho trẻ em không thể chỉ dừng ở những khẩu hiệu hay hoạt động mang tính phong trào. Điều quan trọng là xây dựng được môi trường văn hóa lành mạnh để trẻ em được sống, học tập và phát triển trong sự an toàn và yêu thương.
Những sân chơi cộng đồng, thư viện mở, lớp học kỹ năng sống hay các hoạt động trải nghiệm dành cho thiếu nhi không chỉ tạo điều kiện để trẻ em phát triển mà còn góp phần nuôi dưỡng những giá trị nhân văn trong cộng đồng.
Lời dạy của Bác Hồ về trẻ em đến nay vẫn mang ý nghĩa thời sự sâu sắc. Quan tâm đến trẻ em không chỉ là trách nhiệm của riêng gia đình hay ngành giáo dục mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Mỗi sự sẻ chia, mỗi hành động quan tâm đúng lúc đều có thể góp phần giúp một đứa trẻ lớn lên trong tình yêu thương và niềm tin vào cuộc sống.
* * *
Tình yêu thương trẻ thơ của Người không chỉ thể hiện ở những tư tưởng lớn lao mà còn từ những điều rất đỗi giản dị, gần gũi trong đời sống thường ngày.
Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh hôm nay bắt đầu từ việc dành cho trẻ em sự quan tâm chân thành, trách nhiệm và một môi trường sống tốt đẹp. Bởi chăm lo cho trẻ em chính là vun đắp cho tương lai của đất nước, để những “búp trên cành” mai này sẽ trở thành những công dân hữu ích, góp phần xây dựng quê hương Gia Lai ngày càng phát triển, văn minh, giàu bản sắc.
