Gương mặt thơ: Lý Hữu Lương

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

(GLO)- Đại úy Lý Hữu Lương hiện là biên tập viên thơ của Tạp chí Văn nghệ Quân đội, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Anh mới xuất hiện trên văn đàn nhưng đã nhanh chóng xác lập tên tuổi và chỗ đứng của mình với tư cách một nhà thơ đầy bản sắc, chững chạc và ấn tượng.

7-nha-tho-ly-huu-luong.jpg

Anh sinh năm 1988, dân tộc Dao, quê ở bản Khe Rộng, xã Kiên Thành, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái.

Hai năm trước, anh gây xôn xao văn đàn với tập thơ “Yao”, viết về dân tộc mình một cách tự tin, bình đẳng, đặc sắc và cũng rất bản sắc bằng một thứ ngôn ngữ Việt hiện đại và dung dị.

Anh cất lên tiếng nói “dân tộc mình” như thế này: “Tiếng nói dân tộc mình/Những lớp/Những hoa/Nở dầy/Miếng trầm trong thân dó”. Hình ảnh “miếng trầm trong thân dó” nó rất ám ảnh, đầy sự tích tụ và lan tỏa.

Tới nay, Lý Hữu Lương đã có 4 đầu sách, có nhà thơ đàn chị gọi Lý Hữu Lương là “Người vẽ khuôn mặt làng”. Trên thế giới cũng từng có những nhà văn, nhà thơ “từ làng”, viết về làng, “vẽ khuôn mặt làng” mà nổi tiếng toàn thế giới, bắt cả thế giới phải đọc phải biết phải hiểu và phải yêu làng mình.

Cũng có một số người “mượn” bản sắc dân tộc, mượn làng để ngô nghê hóa thơ. Lý Hữu Lương thì ngược lại, anh là “làng” thứ thiệt, Yao (tiếng Dao là Dao tộc) thứ thiệt, nhưng anh là người “mang tri thức, suy nghĩ của làng, mang không gian sinh tồn đó ra thế giới hiện đại, ra trung tâm, mà “khoe” với thiên hạ”.

Với “Yao”, tập thơ được vinh danh trong “Giải thưởng tác giả trẻ” lần thứ nhất năm 2021 của Hội Nhà văn Việt Nam, Lý Hữu Lương cho rằng mình: “Vọng cố hương-nhưng tôi đã và đang nhìn ở những điểm nhìn, cách nhìn hiện đại, truyền tải tinh thần dân tộc qua ngôn ngữ hiện đại, đọc Yao không có nghĩa chỉ ám ảnh riêng về Dao tộc qua mấy ngàn năm thiên di, mà tôi tin, còn tìm thấy hình dáng, tư tưởng, lịch sử của sắc tộc khác trong đó.

Như thế, Yao, mặc nhiên gợi mở được những thi ảnh, cách nhìn, cách nghĩ, cảm hứng khác của người đọc về chân dung một dân tộc”. Và vì thế, anh nhìn làng Dao của mình như thế này: “Từ rất xa tôi nhìn lại phía làng/Chỉ thấy chân mây màu lập thể/Thăm thẳm xanh vùng trời tín ngưỡng/Mang sắc phục em đồng cỏ chớm ngày”.

Nhà thơ Văn Công Hùng chọn và giới thiệu.

Người Dao

nguoi-dao.jpg
Minh họa: Huyền Trang

Người Dao mình

Ăn xôi ngũ sắc

Cúng gia tiên bằng lợn bằng gà

Trai lớn thì cấp sắc

Cho bảng văn dài mấy nét thêu áo người

Sống thẳng ngay như lòng vỏ dao tay

Ăn trăm năm bồ hóng trên vách.


Người Dao mình

Không biết giận cái nhỏ

Không tham nghĩ cái lớn

Thương sức mình núi chật

Mà nghĩa tình thủy chung.


Người Dao mình

Bằng đầu gối bò trên đá

Bằng cái đầu đi trên núi

Người Dao không biết đường

Mài cho sắc rựa rìu mở lối.


Mấy trăm năm

Người Dao mình

Những hồn đựng quả bầu khô trên vai

Lầm lũi dáng người

Trôi trôi như lá vàng mái nóc…


Tiếng nói dân tộc tôi

Dân tộc tôi

Tiếng nói nước chảy mái cọ

Nhận nhau khuôn mặt

Bằng biểu cảm ngôn từ ngữ điệu.


Dân tộc tôi

Người khôn rảnh lời

Dẫu có khổ thì thịt da đen cháy

Bằng tiếng nói

Giữ hồn cốt tổ tông mình

Cha mẹ nuôi con mọc răng

Ru bằng páo dung

Truyền cho con tiếng nói

Bằng cột, vì kèo dựng lên mái

Bằng tiếng dân tộc mình

Đi trăm phương còn giữ gốc.


Tiếng nói dân tộc mình

Những lớp

Những hoa

Nở dầy

Miếng trầm trong thân dó!


Trăng quê mình

trang-que-minh.jpg
Minh họa: H.T

Em thì ngồi hát về cuộc thiên di

mùa trăng lên rất chậm

tiếng gà rừng gọi nhau khản giọng

trời thì cao chân ngựa chạy mải mê

một hoàng hôn mai mái mặt người.


Em thì ngồi hát về cuộc thiên di

Tôi thì hát về nỗi khổ trên vai tộc người

về những mùa lá vàng đun chiều nhám lửa

về cuộc đề kháng cuối cùng chết trước bình minh.


Hỡi hồn ơi, tan trong bụi lau rừng nứa

những nấm mồ tổ tiên

những ông bà cụ kị tôi chưa biết mặt

không có thơ đâu chỉ là câu hát

ru suốt bao nhiêu đời không biết mệt

ru những đường về qua đỉnh núi Bàn Mai.


Hãy nhìn lũ con ta tóc xanh tóc đỏ

rũ rượi kéo nhau về cuối chợ phiên

và ngày mai họ tỉnh dậy

ngơ ngác giữa đất trời

con chim cuối cùng lạc bầy

hót một tiếng khản giọng.


Điệu páo dung đêm nay buồn không

điệu páo dung đêm mai buồn không

gió lạ xô tới mặt

núi ngửa mặt

buồn hơn tôi

đau hơn tôi

già hơn tôi


Nhìn lũ tôi thiên di một miền khác…

Có thể bạn quan tâm

Bài chòi dân gian vào nhịp mới

Bài chòi dân gian vào nhịp mới

(GLO)- Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, tại nhiều địa phương của tỉnh Bình Ðịnh cũ, các câu lạc bộ bài chòi dân gian dần thưa vắng. Việc tiếp tục bảo tồn và phát huy loại hình bài chòi dân gian, ngoài sự quan tâm của tỉnh, đòi hỏi sự chủ động từ các phường, xã và tâm huyết của đội ngũ nghệ nhân.

Ngựa trong sắc màu sáng tạo nghệ thuật

Ngựa trong sắc màu sáng tạo nghệ thuật

(GLO)- Bằng ngôn ngữ nghệ thuật đa dạng, nhiều nghệ sĩ ở Gia Lai đã mở đầu cảm hứng sáng tác trong năm mới với hình tượng ngựa - linh vật của năm Bính Ngọ 2026. Mỗi tác phẩm được gửi gắm vào đó nhiều ước vọng cùng những quan niệm riêng về nghệ thuật và đời sống.

Những lát cắt giàu xúc cảm về cuộc sống

Những lát cắt giàu xúc cảm về cuộc sống

(GLO)- “Bông trang đỏ” (Nhà xuất bản Hội Nhà văn, 2025) gồm 13 truyện ngắn tâm đắc nhất được Nguyễn Đặng Thùy Trang chọn in tập trong những sáng tác từ năm 2019 đến nay. Tập truyện ngắn là những lát cắt giàu xúc cảm về cuộc sống cùng thông điệp ý nghĩa mà tác giả muốn gửi tới bạn đọc.

"Ngày nắng vẹn nguyên"

"Ngày nắng vẹn nguyên"

(GLO)- Với cuốn sách thứ 6 mang tên “Ngày nắng vẹn nguyên” vừa được xuất bản, tác giả Lê Thị Kim Sơn một lần nữa gửi gắm một góc cạnh khác của chính mình tới cho độc giả. 

Danh mục kênh chương trình phát thanh, truyền hình phục vụ nhiệm vụ chính trị, thông tin tuyên truyền thiết yếu

Danh mục kênh chương trình phát thanh, truyền hình phục vụ nhiệm vụ chính trị, thông tin tuyên truyền thiết yếu

(GLO)- Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Thông tư 17/2025/TT-BVHTTDL quy định về danh mục kênh chương trình phát thanh, kênh chương trình truyền hình phục vụ nhiệm vụ chính trị, thông tin tuyên truyền thiết yếu của quốc gia và của địa phương.

Băng Châu và dấu ấn trở lại

Băng Châu và dấu ấn trở lại

(GLO)- Tại Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc 2025, vai bà Hồng trong vở ca kịch bài chòi "Dòng sông kể chuyện" đã mang về tấm huy chương vàng cho Nghệ sĩ ưu tú (NSƯT) Huỳnh Thị Kim Châu (nghệ danh Băng Châu). 

null