Nghệ thuật “vẽ mặt” - hồn cốt của tuồng

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

(GLO)- Trong nghệ thuật tuồng, hóa trang - hay còn gọi là “vẽ mặt” - giữ vai trò đặc biệt. Người nghệ sĩ phải tự tay vẽ gương mặt của chính mình trước khi bước ra sân khấu.

Bình Định (cũ) từ lâu được biết đến là “đất Tuồng” - cái nôi sản sinh ra danh nhân sân khấu Đào Tấn, cùng hàng loạt đoàn hát tuồng danh tiếng một thời. Tại đây, tuồng không chỉ là một loại hình nghệ thuật truyền thống, mà đã trở thành một phần trong tâm thức của người dân.

tuong-3.jpg

Trong nghệ thuật tuồng, hóa trang - hay còn gọi là “vẽ mặt” - giữ một vai trò đặc biệt. Người nghệ sĩ không chỉ biết hát, biết múa, biết diễn, mà còn phải tự tay vẽ gương mặt của chính mình trước khi bước ra sân khấu. Đó không đơn thuần là tô điểm, mà là cách họ thổi hồn vào nhân vật - từ màu sắc, đường nét đến bố cục đều phải đúng với quy ước truyền thống, đồng thời thể hiện được cá tính, số phận và tầng lớp xã hội của vai diễn.

tuong-1.png

Nghệ sĩ tuồng được dạy vẽ mặt ngay từ ngày đầu theo nghề. Tuy nhiên, mỗi người chỉ được thầy vẽ cho đúng một lần - và chỉ vẽ nửa mặt. Phần còn lại, người học phải tự hoàn thiện. Đặc biệt, nghệ sĩ phải dùng cả hai tay để vẽ tương ứng với từng bên mặt - điều đòi hỏi sự khéo léo, kiên trì và am hiểu sâu về mỹ thuật.

tuong-2.png

Cách thức hóa trang của tuồng gồm ba kỹ thuật chính: kẻ mặt, dặm mặt và kéo mặt. Màu sắc phải đậm, đường nét rõ ràng để tăng khả năng biểu đạt gương mặt, kể cả khi người nghệ sĩ đứng cách xa khán giả cả chục mét. Chính điều này giúp khán giả chỉ cần nhìn mặt là đã phần nào hiểu được bản chất nhân vật - trung hay nịnh, chính hay tà.

Nghệ sĩ trẻ Thái Phiên chia sẻ: “Trong tuồng, hóa trang là yếu tố rất quan trọng. Người diễn không chỉ cần kỹ thuật, mà còn phải tinh tế, am hiểu mỹ thuật và đặc điểm nhân vật để thể hiện đúng tính cách qua từng nét vẽ”.

Còn nghệ sĩ nhân dân Xuân Hợi tâm sự: “Vẽ mặt không thể tùy tiện, vì khán giả nhìn mặt là đã đoán ra nhân vật. Mỗi kiểu mặt - đỏ, đen, rằn, dữ hay hiền - đều gợi lên tính cách. Khi kết hợp với lời thoại, động tác và phục trang, nhân vật mới thật sự sống trọn trên sân khấu”.

tuong-4.jpg

Từ lâu, tuồng đã là “món ăn” tinh thần không thể thiếu của người dân, nhất là ở miệt biển. Trải qua những biến cố, thăng trầm cùng lịch sử dân tộc, đến nay, nghệ thuật tuồng vẫn được bảo tồn và phát triển. Âm hưởng hùng tráng với những tấm gương nhân vật tận trung báo quốc, xả thân vì đại nghĩa, những bài học về lẽ ứng xử của con người, chất bi hùng, tiếng trống chầu hát bội và cả nghệ thuật “vẽ mặt” trong tuồng vẫn luôn có sức hút đặc biệt.

Clip: Dũng Nhân

Có thể bạn quan tâm

Phim ngắn đi đường dài

Phim ngắn đi đường dài

Sự nở rộ của các sân chơi điện ảnh cùng sự cởi mở của nhà sản xuất, nhà đầu tư đang mở thêm cơ hội để phim ngắn vượt khỏi khuôn khổ thử nghiệm. Từ dấu ấn tại các liên hoan phim đến những dự án được phát triển thành tác phẩm chiếu rạp, nhiều nhà làm phim trẻ đang có thêm con đường để khẳng định mình.

Hội VHNT tỉnh Gia Lai: Khí thế mới trên hành trình sáng tạo

Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Gia Lai: Khí thế mới trên hành trình sáng tạo

(GLO)- Bằng tâm huyết và sáng tạo của đội ngũ văn nghệ sĩ, Hội Văn học Nghệ thuật (VHNT) tỉnh Gia Lai đã ghi dấu ấn qua nhiều hoạt động và thành quả trong nhiệm kỳ qua. Nhiệm kỳ mới, Hội VHNT tỉnh hướng đến khẳng định vị thế trong đời sống văn hóa nghệ thuật khu vực miền Trung - Tây Nguyên.

Ra mắt sách ảnh song ngữ tái hiện huyền thoại Đường Hồ Chí Minh trên biển

Ra mắt sách ảnh song ngữ tái hiện huyền thoại Đường Hồ Chí Minh trên biển

(GLO)- Nhân kỷ niệm 65 năm Ngày mở Đường Hồ Chí Minh trên biển (23/10/1961 - 23/10/2026), Nhà xuất bản Thông tấn ra mắt sách ảnh song ngữ Việt - Anh, tập hợp hơn 300 bức ảnh cùng nhiều tư liệu quý, tái hiện hành trình vận tải chiến lược đặc biệt trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Chung một tình yêu với văn hóa dân tộc

Chung một tình yêu với văn hóa dân tộc

(GLO)- Giữa chập chùng đại ngàn, có những mối lương duyên được se kết từ tình yêu chung với văn hóa dân tộc. Không chỉ tìm thấy ở nhau sự đồng điệu của trái tim, những người trẻ Bahnar, Jrai còn chung một nhịp đập thiết tha với văn hóa, để rồi từ mái ấm nhỏ, họ cùng nhau giữ mạch nguồn di sản.

Nobel Văn học 2026: Chờ giờ công bố, khó đoán người được vinh danh

Nobel Văn học 2026: Chờ giờ công bố, khó đoán người được vinh danh

(GLO)- Giải Nobel Văn học 2026 dự kiến được Viện Hàn lâm Thụy Điển công bố tại Stockholm vào lúc 13 giờ ngày 8-10 (18 giờ cùng ngày theo giờ Việt Nam). Dù nhiều tên tuổi nổi tiếng được nhắc đến trước giờ công bố, danh tính người đoạt giải vẫn là một ẩn số do quy trình xét chọn được bảo mật.

null