Bà Lưu Thị Hường cho biết, suốt ba thập kỷ buôn bán trâu bò, bỏ mối cho nhiều lò mổ, đây là lần đầu tiên bà tận mắt thấy vật thể nghi là ngưu hoàng trong túi mật bò. “Lâu nay chỉ nghe người ta đồn thổi ngưu hoàng quý lắm, có thể bán tiền tỷ. Vì thế, mỗi lần mổ trâu bò, chồng tôi đều cẩn thận kiểm tra túi mật nhưng chưa bao giờ gặp”, bà Hường nói.
Theo lời kể của bà, con bò mang vật thể nghi là ngưu hoàng cũng mang nhiều biểu hiện khác thường. “Nó không giống những con bò khác. Ăn no là đứng ngủ chứ không nằm, tôi quan sát thời gian dài mà chưa từng thấy nó ngủ nằm. Có lẽ vì thế nên nuôi mãi mà không béo nổi, cứ gầy còm dần”, bà Hường nhớ lại.
Khi mổ bò, chồng bà phát hiện một vật tròn, nhỏ hơn quả trứng gà, có màu vàng cam nằm trong túi mật. Bà Hường kể thêm: “Cầm túi mật giơ lên, thấy khối vật thể nghi là ngưu hoàng có màu vàng rực, chuyển động trong thứ dịch xanh đen trong vắt”.
Với kinh nghiệm nhiều năm trong nghề, bà tin rằng đây chính là ngưu hoàng tự nhiên - thứ mà ngay cả những người làm nghề giết mổ lâu năm cũng hiếm khi được thấy.
Con gái bà Hường, chị Lê Thị Hồng Hoa, cho biết gia đình chỉ biết ngưu hoàng được xem là vị thuốc quý, còn giá trị thực tế và cách sử dụng thì hoàn toàn không rõ. “Bố tôi có liên hệ với một số người quen tự nhận là biết về vị thuốc quý, còn tôi cũng gọi điện cho vài nơi rao bán ngưu hoàng trên mạng nhưng họ đều lắc đầu, nói không dám khẳng định về tác dụng cũng như giá trị tiền tỷ như lời đồn thổi. Vì vậy, từ khi phát hiện đến nay, gia đình vẫn giữ nguyên vật thể nghi là ngưu hoàng trong túi mật bò, bảo quản trong ngăn đá tủ lạnh”, chị Hoa chia sẻ.
Theo các tài liệu y học cổ truyền, ngưu hoàng (tên khoa học là Calculus Bovis) thực chất là sỏi mật hình thành trong túi mật của trâu, bò, thường gặp ở những con ốm kéo dài. Ngưu hoàng chứa nhiều thành phần như acid cholic, acid desoxycholic, acid taurocholic, bilirubin, các acid amin và một số khoáng chất.
Từ lâu, ngưu hoàng được ghi nhận trong y văn cổ là vị thuốc dùng trong một số trường hợp sốt cao, mê sảng, co giật, đặc biệt là bào chế thuốc chống đột quỵ.
Theo bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Thị Hồng Nhung (phường Thống Nhất): “Ngưu hoàng hình thành tự nhiên là cực kỳ hiếm. Phần lớn các sản phẩm ngưu hoàng trên thị trường hiện nay là dạng nuôi cấy hoặc tổng hợp. Đây là vị thuốc quý trong y học, nhưng việc sử dụng ngưu hoàng như thế nào cần có chỉ định và hướng dẫn chuyên môn để tránh rủi ro cho sức khỏe, bởi phần lớn các loại thuốc đông y cần kết hợp, bào chế chứ ít khi dùng đơn độc”, bác sĩ Nhung khuyến cáo.
Cũng theo các nhà nghiên cứu đông y, do ngưu hoàng tự nhiên không thể đáp ứng nhu cầu sản xuất số lượng lớn, nhiều cơ sở dược liệu đã chuyển sang phương pháp nuôi cấy nhân tạo bằng cách gây hình thành sỏi mật ở trâu, bò khỏe mạnh.
Chuyện phát hiện vật thể nghi là ngưu hoàng trong túi mật bò ở Ia Băng không chỉ là một hiện tượng lạ trong đời sống, mà còn cho thấy sự cần thiết của việc tiếp cận thông tin y học một cách tỉnh táo, khoa học, tránh tuyệt đối hóa những lời đồn thổi dân gian về các vị thuốc quý.
Chị Hoa cho biết, gia đình chỉ mong được các cơ quan chuyên môn hoặc giới chuyên môn hướng dẫn, tư vấn đúng quy định, bởi lâu nay những thông tin về ngưu hoàng chủ yếu chỉ được truyền miệng trong dân gian.
