Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt cấp xã vào vị trí tuyến đầu trong lãnh đạo, điều hành. Áp lực không còn chia tầng mà dồn trực tiếp về cơ sở, buộc bộ máy phải vận hành nhanh, chính xác, sát thực tiễn. Từ đó, vai trò người đứng đầu xã, phường nổi lên rõ nét với sự chuyển dịch mạnh từ tư duy quản lý sang quản trị.
Khi áp lực dồn về xã
Vừa trở về sau khi tham dự Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV tại Hà Nội, đồng chí Nguyễn Xuân Phước - Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Pleiku, đã lập tức cùng đoàn công tác của phường kiểm tra công tác chuẩn bị lễ khai trương và các điều kiện tổ chức hoạt động “Phố đêm Chợ Nhỏ” trên tuyến đường Phùng Hưng và dọc bờ kè suối Hội Phú.
Trên cơ sở lắng nghe báo cáo của các đơn vị liên quan, Bí thư Đảng ủy phường Pleiku yêu cầu rà soát toàn diện tiến độ hoàn thiện hạ tầng, công tác trang trí, bố trí không gian, hệ thống chiếu sáng, âm thanh, sân khấu; đồng thời kiểm tra kỹ phương án bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông và vệ sinh môi trường trong suốt thời gian diễn ra sự kiện.
Với kinh nghiệm từng giữ cương vị Bí thư Thị ủy An Khê (cũ), ông Phước quen với phong cách “nhanh - đúng - trúng”.
Hình ảnh người bí thư trực tiếp kiểm tra tiến độ thi công linh vật trưng bày Xuân 2026, tham dự phục dựng lễ ăn hỏi truyền thống của người Jrai tại làng Ơp, hay đội mũ cối dầm mưa kiểm tra các điểm có nguy cơ ngập úng, sạt lở trước bão số 13 trong đêm 6-11-2025 đã trở thành dấu ấn về một người đứng đầu luôn hiện diện ở những “điểm nóng” của cơ sở.
Còn tại phường Quy Nhơn Nam, địa bàn đông dân cư với hơn 1.700 doanh nghiệp và 3.049 hộ kinh doanh lại đặt ra bài toán lớn về tăng trưởng và phát triển kinh tế đô thị.
Tại đây, vai trò “nhạc trưởng” của Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Đặng Mạnh Cường được thể hiện rõ qua định hướng phát huy thế mạnh thương mại, dịch vụ, gắn với phát triển du lịch, dịch vụ trở thành kinh tế mũi nhọn.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, lãnh đạo phường không làm việc chủ yếu qua giấy tờ mà thường xuyên thị sát cơ sở, làm việc trực tiếp với nhà đầu tư, DN, bí thư chi bộ các tổ dân phố; đồng thời đến thăm người dân để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng.
“Tư duy của người đứng đầu hiện nay đã chuyển từ “bị động chờ lệnh” sang “chủ động tác chiến”. Kim chỉ nam của Đảng bộ phường là trách nhiệm - kỷ cương - hiệu quả, bám sát tinh thần “sáu rõ”, làm hết việc chứ không hết giờ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm để phục vụ. Đây là biểu hiện cụ thể của tư duy quản trị trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp” - ông Cường cho hay.
Thước đo bản lĩnh người đứng đầu
Việc xóa bỏ khâu trung gian trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đồng nghĩa với việc mọi chủ trương, định hướng từ tỉnh được triển khai trực tiếp xuống xã.
Điều này đòi hỏi người đứng đầu cấp xã vừa phải có tầm nhìn để tiếp nhận chủ trương lớn, vừa phải đủ gần dân để tổ chức thực hiện hiệu quả.
Câu chuyện của Bí thư Đảng ủy xã Hra Đinh Thị Minh Hà cho thấy rõ thước đo bản lĩnh ấy. Từng công tác ở cấp huyện, khi về xã Hra - địa bàn có diện tích sản xuất nông nghiệp lớn, bà Hà nhận thức rõ quyền hạn của cấp xã trong mô hình mới được mở rộng, song trách nhiệm cũng nặng nề hơn nhiều.
Điều này bộc lộ rõ khi xã Hra chịu thiệt hại nặng nề sau bão số 13 (Kalmaegi) cuối năm 2025, nhiều diện tích cây trồng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Ngay sau bão, Đảng ủy, UBND xã mà trực tiếp là Bí thư Đinh Thị Minh Hà đã xuống từng địa bàn để nắm tình hình, kịp thời động viên, hỗ trợ người dân. Sự có mặt kịp thời của người đứng đầu không chỉ giúp giải quyết khó khăn trước mắt mà còn tạo niềm tin trong nhân dân.
Cùng với xử lý tình huống cấp bách, xã Hra cũng chủ động triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, gắn công tác chuyển đổi số với các hoạt động an sinh xã hội, giúp người dân tiếp cận thuận lợi hơn với dịch vụ công và chính sách hỗ trợ.
Kết thúc năm 2025, xã Hra đã hoàn thành và vượt 11/15 chỉ tiêu KT-XH; đời sống người dân, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, từng bước được nâng lên. Quan trọng hơn, sự vận hành thông suốt của bộ máy xã Hra đã chứng minh tính hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Có thể thấy, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là phép thử đối với bộ máy, mà còn là bài toán kiểm tra khả năng thích ứng, năng lực và bản lĩnh của đội ngũ lãnh đạo cấp xã trong xử lý các vấn đề phát sinh.
