Bẫy tâm lý nguy hiểm trong kỷ nguyên báo chí AI

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang lại năng suất vượt trội cho các tòa soạn. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi ấy là những 'cái bẫy' tâm lý tinh vi, đe dọa trực tiếp đến tư duy phản biện - giá trị cốt lõi của người làm báo.

Sáng 14.8, tại Hà Nội, Diễn đàn trí tuệ nhân tạo (AI) quốc tế WAN-IFRA Việt Nam năm 2026 do Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp cùng Hiệp hội các Nhà xuất bản tin tức thế giới (WAN-IFRA) tổ chức đã đi sâu mổ xẻ góc khuất khi ứng dụng công nghệ này.

Nhà báo Lê Quốc Minh, Tổng biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, chia sẻ tại diễn đàn. Ảnh: Tuấn Minh
Nhà báo Lê Quốc Minh, Tổng biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, chia sẻ tại diễn đàn. Ảnh: Tuấn Minh

Chia sẻ về bối cảnh toàn cầu, ông Lee Kah Whye, Giám đốc khu vực châu Á của WAN-IFRA, cho biết dòng vốn khổng lồ, ước tính vượt 514 tỉ USD trong năm 2025, đang đổ vào AI. Công nghệ dịch chuyển nhanh từ công cụ đơn lẻ sang các tác thể AI tự chủ (Agentic AI) xử lý chuỗi nhiệm vụ phức tạp. Máy móc càng thông minh, sự phụ thuộc của con người càng lớn.

Cảnh báo hệ lụy từ sự phụ thuộc này, nhà báo Lê Quốc Minh, Tổng biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, đã chỉ ra 2 "cái bẫy" tâm lý nguy hiểm dựa trên nghiên cứu của Humane Intelligence: tính nịnh hót (sycophancy) và sự buông bỏ nhận thức (cognitive surrender).

Trái với kỳ vọng về sự trung lập, nhiều mô hình AI có tính nịnh hót, thường đưa ra câu trả lời chiều theo định kiến của người dùng. Với nhà báo, việc lạm dụng một công cụ luôn đồng ý với mình rất dễ dẫn đến những kết luận méo mó, phiến diện.

Đáng sợ hơn là sự buông bỏ nhận thức. Khi làm việc cùng AI quá lâu và nhận kết quả trơn tru, nhà báo dễ nảy sinh tâm lý ỷ lại, chấp nhận ngay gợi ý của máy móc mà lười đối soát dữ liệu gốc.

"Điều này đặc biệt nguy hiểm trong môi trường tòa soạn, nơi sự hoài nghi và tinh thần phản biện là cốt lõi của nghề báo", ông Minh nhấn mạnh. Đánh mất tư duy phản biện, người làm báo dễ rơi vào bẫy "ảo giác AI" và gián tiếp tạo ra tin giả.

Nhiều chuyên gia trong nước và nước ngoài tham dự Diễn đàn trí tuệ nhân tạo quốc tế WAN-IFRA 2026 tại Hà Nội. Ảnh: Tuấn Minh
Nhiều chuyên gia trong nước và nước ngoài tham dự Diễn đàn trí tuệ nhân tạo quốc tế WAN-IFRA 2026 tại Hà Nội. Ảnh: Tuấn Minh

Để phòng vệ, Hội Nhà báo Việt Nam đã ban hành 10 quy tắc sử dụng AI, khẳng định nguyên tắc bất di bất dịch: con người luôn làm chủ và tuyệt đối không coi AI là nguồn tin độc lập. Sự tỉnh táo này nhằm bảo vệ tài sản vô giá nhất của báo chí: niềm tin.

"Công chúng muốn biết thông tin đã kiểm chứng chưa? Phóng viên có đến hiện trường không? AI không thể thay nhà báo đứng trước một con người đang kể câu chuyện của mình. Công nghệ có thể phân tích dữ liệu thần tốc, nhưng vĩnh viễn không thể thay thế đạo đức, bản lĩnh và tính nhân văn của người làm báo", ông Lê Quốc Minh nhấn mạnh.

Theo Tuấn Minh (thanhnien.vn)

Có thể bạn quan tâm

Điểm huyệt 'bệnh quy trình'

Điểm huyệt 'bệnh quy trình'

Gặp mặt cộng đồng doanh nghiệp, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã chỉ đạo một vấn đề nằm ngoài các nhóm kiến nghị nhưng thuộc diện "nóng" nhất, gây bức xúc nhất từ nhiều năm nay. Đó là "bệnh đúng quy trình" nhưng thiếu hiệu quả trong trả lời thắc mắc, kiến nghị ở nhiều bộ, ngành, địa phương.

Giữ những 'trầm tích đỏ' cho mai sau

Giữ những 'trầm tích đỏ' cho mai sau

Trong những ngày tháng 7 linh thiêng của tri ân và tưởng niệm nhân Kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27-7-1947 - 27-7-2026), tâm điểm cảm xúc cả nước đặc biệt hướng về Công viên Lê Thị Riêng (TPHCM), nơi hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính nhiều hài cốt liệt sĩ đang diễn ra.

Chuyển trọng tâm từ 'làm theo' sang 'thực hành'

Chuyển trọng tâm từ 'làm theo' sang 'thực hành'

Sau 10 năm thực hiện Chỉ thị 05-CT/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, Bộ Chính trị vừa ban hành Chỉ thị 07-CT/TW về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới”.

Để Pleiku trở thành cực tăng trưởng

Để Pleiku trở thành cực tăng trưởng

(GLO)- Sở Xây dựng tỉnh Gia Lai đang lấy ý kiến đối với Đồ án Quy hoạch chung đô thị Pleiku theo hướng mở rộng. Đây là bước đi chiến lược nhằm tái cấu trúc không gian đô thị, tạo dư địa mới để Pleiku phát huy vai trò đầu tàu tăng trưởng của tỉnh và vùng Bắc Tây Nguyên.

Công bằng thi cử

Công bằng thi cử

Sau khi vụ việc bất thường về điểm 10 môn toán tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 được công khai, như một hiệu ứng dây chuyền, trên mạng xã hội ào ạt xuất hiện nội dung tố cáo những dấu hiệu tiêu cực của kỳ thi ở nhiều địa phương.

Bảo vệ tính liêm chính của kỳ thi quốc gia

Bảo vệ tính liêm chính của kỳ thi quốc gia

Mỗi mùa thi tốt nghiệp THPT, kỳ thi quốc gia duy nhất hiện nay, điều xã hội mong đợi nhất không phải là bao nhiêu điểm 10 hay bao nhiêu thủ khoa, mà là sự công bằng, liêm chính. Bởi chỉ cần một nghi vấn gian lận xuất hiện, giá trị của hàng triệu bài thi trung thực cũng bị lung lay.

null