Bẫy tâm lý nguy hiểm trong kỷ nguyên báo chí AI

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang lại năng suất vượt trội cho các tòa soạn. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi ấy là những 'cái bẫy' tâm lý tinh vi, đe dọa trực tiếp đến tư duy phản biện - giá trị cốt lõi của người làm báo.

Sáng 14.8, tại Hà Nội, Diễn đàn trí tuệ nhân tạo (AI) quốc tế WAN-IFRA Việt Nam năm 2026 do Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp cùng Hiệp hội các Nhà xuất bản tin tức thế giới (WAN-IFRA) tổ chức đã đi sâu mổ xẻ góc khuất khi ứng dụng công nghệ này.

Nhà báo Lê Quốc Minh, Tổng biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, chia sẻ tại diễn đàn. Ảnh: Tuấn Minh
Nhà báo Lê Quốc Minh, Tổng biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, chia sẻ tại diễn đàn. Ảnh: Tuấn Minh

Chia sẻ về bối cảnh toàn cầu, ông Lee Kah Whye, Giám đốc khu vực châu Á của WAN-IFRA, cho biết dòng vốn khổng lồ, ước tính vượt 514 tỉ USD trong năm 2025, đang đổ vào AI. Công nghệ dịch chuyển nhanh từ công cụ đơn lẻ sang các tác thể AI tự chủ (Agentic AI) xử lý chuỗi nhiệm vụ phức tạp. Máy móc càng thông minh, sự phụ thuộc của con người càng lớn.

Cảnh báo hệ lụy từ sự phụ thuộc này, nhà báo Lê Quốc Minh, Tổng biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, đã chỉ ra 2 "cái bẫy" tâm lý nguy hiểm dựa trên nghiên cứu của Humane Intelligence: tính nịnh hót (sycophancy) và sự buông bỏ nhận thức (cognitive surrender).

Trái với kỳ vọng về sự trung lập, nhiều mô hình AI có tính nịnh hót, thường đưa ra câu trả lời chiều theo định kiến của người dùng. Với nhà báo, việc lạm dụng một công cụ luôn đồng ý với mình rất dễ dẫn đến những kết luận méo mó, phiến diện.

Đáng sợ hơn là sự buông bỏ nhận thức. Khi làm việc cùng AI quá lâu và nhận kết quả trơn tru, nhà báo dễ nảy sinh tâm lý ỷ lại, chấp nhận ngay gợi ý của máy móc mà lười đối soát dữ liệu gốc.

"Điều này đặc biệt nguy hiểm trong môi trường tòa soạn, nơi sự hoài nghi và tinh thần phản biện là cốt lõi của nghề báo", ông Minh nhấn mạnh. Đánh mất tư duy phản biện, người làm báo dễ rơi vào bẫy "ảo giác AI" và gián tiếp tạo ra tin giả.

Nhiều chuyên gia trong nước và nước ngoài tham dự Diễn đàn trí tuệ nhân tạo quốc tế WAN-IFRA 2026 tại Hà Nội. Ảnh: Tuấn Minh
Nhiều chuyên gia trong nước và nước ngoài tham dự Diễn đàn trí tuệ nhân tạo quốc tế WAN-IFRA 2026 tại Hà Nội. Ảnh: Tuấn Minh

Để phòng vệ, Hội Nhà báo Việt Nam đã ban hành 10 quy tắc sử dụng AI, khẳng định nguyên tắc bất di bất dịch: con người luôn làm chủ và tuyệt đối không coi AI là nguồn tin độc lập. Sự tỉnh táo này nhằm bảo vệ tài sản vô giá nhất của báo chí: niềm tin.

"Công chúng muốn biết thông tin đã kiểm chứng chưa? Phóng viên có đến hiện trường không? AI không thể thay nhà báo đứng trước một con người đang kể câu chuyện của mình. Công nghệ có thể phân tích dữ liệu thần tốc, nhưng vĩnh viễn không thể thay thế đạo đức, bản lĩnh và tính nhân văn của người làm báo", ông Lê Quốc Minh nhấn mạnh.

Theo Tuấn Minh (thanhnien.vn)

Có thể bạn quan tâm

Để trường học thật sự vui

Để trường học thật sự vui

Một ngôi trường hạnh phúc không nhất thiết phải có những tòa nhà thật đẹp, thiết bị hiện đại, khẩu hiệu hay trên tường. Điều quan trọng là mỗi buổi sáng, học sinh muốn đến trường, thầy cô vui khi bước vào lớp, mọi người cảm thấy mình được tôn trọng, được lắng nghe, yêu thương.

Từ sự kiện đến công nghiệp văn hóa

Từ sự kiện đến công nghiệp văn hóa

Không chỉ là công cụ kích cầu du lịch, các concert, lễ hội, chương trình nghệ thuật lớn... còn có thể tạo thị trường cho nghệ sĩ, nhà sản xuất chương trình, doanh nghiệp công nghệ sân khấu, thiết kế, truyền thông, quảng cáo và nhiều ngành nghề sáng tạo khác cùng phát triển.

Gìn giữ giá trị thật

Gìn giữ giá trị thật

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị số 37/CT-TTg (ngày 20-10) về tăng cường phòng, chống gian lận thi cử, kiểm tra, đánh giá trong giáo dục và đào tạo, nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm học thật, thi thật, đánh giá thật.

Góp xanh cho Trường Sa

Góp xanh cho Trường Sa

(GLO)- Tiếp tục đồng hành cùng chương trình “Xanh hóa Trường Sa”, ngành chức năng tỉnh Gia Lai vừa bàn giao hơn 11.000 cây dừa giống Tam Quan cho Bộ Tư lệnh Vùng 4 Hải quân.

Chuyển từ trao tặng sang trao cơ hội

Chuyển từ trao tặng sang trao cơ hội

Một phần quà có thể giúp gia đình vượt qua tháng khó, còn một chỗ học nghề, việc làm, thẻ bảo hiểm y tế hay mái nhà vững chãi sẽ giúp họ đứng vững lâu dài. Giảm nghèo bền vững vì thế là sự dịch chuyển từ trao tặng sang trao cơ hội,...

Kích cầu du lịch

Kích cầu du lịch

(GLO)- HĐND tỉnh Gia Lai vừa thông qua 2 nghị quyết về hỗ trợ thu hút khách quốc tế qua các chuyến bay charter (thuê chuyến) và phát triển du lịch cộng đồng. Đây là những chính sách rất đáng chú ý trong nỗ lực đưa du lịch trở thành một động lực phát triển của tỉnh nhà.

Thu hút nhân tài, khơi thông nguồn lực phát triển

Thu hút nhân tài, nhân lên nguồn lực phát triển

(GLO)- 80 năm trước, trong thư “Tìm người tài, đức”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định vai trò đặc biệt của nhân tài đối với sự nghiệp kiến thiết đất nước. Tư tưởng đó tiếp tục được phát triển trong Kết luận số 105-KL/TW, đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ việc thu hút, trọng dụng nhân tài.

Tin ở người trẻ

Tin ở người trẻ

Nhìn lại lịch sử dân tộc và chặng đường 70 năm hình thành, phát triển của Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, có thể thấy, ở mỗi giai đoạn, thanh niên luôn được tin tưởng giao phó và đảm nhận những vai trò, sứ mệnh mới.

Bảo vệ trẻ em

Bảo vệ trẻ em

(GLO)- UBND tỉnh Gia Lai vừa ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật giai đoạn 2026-2030. 

'Phiếu tín nhiệm' của quốc tế với Việt Nam

'Phiếu tín nhiệm' của quốc tế với Việt Nam

Trong bối cảnh kinh tế - địa chính trị thế giới biến động phức tạp, khó lường, hơn 50 tỉ USD vốn đầu tư nước ngoài mà chúng ta thu hút được trong 9 tháng qua không chỉ lập kỷ lục cao nhất từ trước đến nay mà đó chính là một "phiếu tín nhiệm" của quốc tế dành cho VN.

“Chia đôi” vỉa hè

“Chia đôi” vỉa hè

(GLO)- Một số phường trên địa bàn tỉnh Gia Lai vừa ra quân kiểm tra, chấn chỉnh trật tự đô thị trên các tuyến đường chính, tập trung xử lý tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè để kinh doanh, buôn bán. 

null