Bẫy tâm lý nguy hiểm trong kỷ nguyên báo chí AI

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang lại năng suất vượt trội cho các tòa soạn. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi ấy là những 'cái bẫy' tâm lý tinh vi, đe dọa trực tiếp đến tư duy phản biện - giá trị cốt lõi của người làm báo.

Sáng 14.8, tại Hà Nội, Diễn đàn trí tuệ nhân tạo (AI) quốc tế WAN-IFRA Việt Nam năm 2026 do Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp cùng Hiệp hội các Nhà xuất bản tin tức thế giới (WAN-IFRA) tổ chức đã đi sâu mổ xẻ góc khuất khi ứng dụng công nghệ này.

Nhà báo Lê Quốc Minh, Tổng biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, chia sẻ tại diễn đàn. Ảnh: Tuấn Minh
Nhà báo Lê Quốc Minh, Tổng biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, chia sẻ tại diễn đàn. Ảnh: Tuấn Minh

Chia sẻ về bối cảnh toàn cầu, ông Lee Kah Whye, Giám đốc khu vực châu Á của WAN-IFRA, cho biết dòng vốn khổng lồ, ước tính vượt 514 tỉ USD trong năm 2025, đang đổ vào AI. Công nghệ dịch chuyển nhanh từ công cụ đơn lẻ sang các tác thể AI tự chủ (Agentic AI) xử lý chuỗi nhiệm vụ phức tạp. Máy móc càng thông minh, sự phụ thuộc của con người càng lớn.

Cảnh báo hệ lụy từ sự phụ thuộc này, nhà báo Lê Quốc Minh, Tổng biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, đã chỉ ra 2 "cái bẫy" tâm lý nguy hiểm dựa trên nghiên cứu của Humane Intelligence: tính nịnh hót (sycophancy) và sự buông bỏ nhận thức (cognitive surrender).

Trái với kỳ vọng về sự trung lập, nhiều mô hình AI có tính nịnh hót, thường đưa ra câu trả lời chiều theo định kiến của người dùng. Với nhà báo, việc lạm dụng một công cụ luôn đồng ý với mình rất dễ dẫn đến những kết luận méo mó, phiến diện.

Đáng sợ hơn là sự buông bỏ nhận thức. Khi làm việc cùng AI quá lâu và nhận kết quả trơn tru, nhà báo dễ nảy sinh tâm lý ỷ lại, chấp nhận ngay gợi ý của máy móc mà lười đối soát dữ liệu gốc.

"Điều này đặc biệt nguy hiểm trong môi trường tòa soạn, nơi sự hoài nghi và tinh thần phản biện là cốt lõi của nghề báo", ông Minh nhấn mạnh. Đánh mất tư duy phản biện, người làm báo dễ rơi vào bẫy "ảo giác AI" và gián tiếp tạo ra tin giả.

Nhiều chuyên gia trong nước và nước ngoài tham dự Diễn đàn trí tuệ nhân tạo quốc tế WAN-IFRA 2026 tại Hà Nội. Ảnh: Tuấn Minh
Nhiều chuyên gia trong nước và nước ngoài tham dự Diễn đàn trí tuệ nhân tạo quốc tế WAN-IFRA 2026 tại Hà Nội. Ảnh: Tuấn Minh

Để phòng vệ, Hội Nhà báo Việt Nam đã ban hành 10 quy tắc sử dụng AI, khẳng định nguyên tắc bất di bất dịch: con người luôn làm chủ và tuyệt đối không coi AI là nguồn tin độc lập. Sự tỉnh táo này nhằm bảo vệ tài sản vô giá nhất của báo chí: niềm tin.

"Công chúng muốn biết thông tin đã kiểm chứng chưa? Phóng viên có đến hiện trường không? AI không thể thay nhà báo đứng trước một con người đang kể câu chuyện của mình. Công nghệ có thể phân tích dữ liệu thần tốc, nhưng vĩnh viễn không thể thay thế đạo đức, bản lĩnh và tính nhân văn của người làm báo", ông Lê Quốc Minh nhấn mạnh.

Theo Tuấn Minh (thanhnien.vn)

Có thể bạn quan tâm

Xem lại cách dự báo và phân phối sách giáo khoa

Xem lại cách dự báo và phân phối sách giáo khoa

Năm học mới đến gần nhưng phụ huynh đang phải vất vả để tìm mua sách giáo khoa cho con, trong khi Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết đã cung ứng hơn 220 triệu bản SGK, vượt nhu cầu đăng ký ban đầu. Sự khan hiếm này là do sự chỉnh sửa; chu kỳ đấu thầu, in và hoàn thiện SGK kéo dài nhiều tháng.

Niềm vui trước năm học mới

Niềm vui trước năm học mới

(GLO)- Năm học 2026-2027 đang đến gần. Trong nhiều khoản chi phải lo cho con em trước ngày khai giảng, sách giáo khoa có thể không phải khoản lớn nhất. Thế nhưng, với những gia đình thu nhập thấp, đông con đi học hoặc có hoàn cảnh khó khăn, đây vẫn là 1 khoản chi đáng kể.

Bản quyền và cái tâm của người nghệ sĩ

Bản quyền và cái tâm của người nghệ sĩ

Thời gian gần đây, tôi nhận được rất nhiều email và tin nhắn xin phép sử dụng ca khúc do tôi sáng tác. Đây thực sự là một tín hiệu rất đáng mừng về ý thức bản quyền trong cộng đồng. Tâm lý mặc nhiên “nhạc trên mạng cứ dùng miễn phí” đang dần được thay thế bằng ý thức tôn trọng công sức sáng tạo.

Số hóa toàn diện

Số hóa toàn diện

Theo dự thảo luật Đất đai sửa đổi, Chính phủ đề xuất người có quyền sử dụng đất được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ), quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất dưới cả hai hình thức giấy và điện tử.

Điểm huyệt 'bệnh quy trình'

Điểm huyệt 'bệnh quy trình'

Gặp mặt cộng đồng doanh nghiệp, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã chỉ đạo một vấn đề nằm ngoài các nhóm kiến nghị nhưng thuộc diện "nóng" nhất, gây bức xúc nhất từ nhiều năm nay. Đó là "bệnh đúng quy trình" nhưng thiếu hiệu quả trong trả lời thắc mắc, kiến nghị ở nhiều bộ, ngành, địa phương.

Một kỳ thi không phải là cả cuộc đời

Một kỳ thi không phải là cả cuộc đời

Vụ việc tiêu cực trong kỳ thi tốt nghiệp THPT tại Tuyên Quang đang tiếp tục được điều tra. Trong lúc chờ các cơ quan chức năng làm rõ trách nhiệm của từng người, điều quan tâm nhất là những học sinh đã tham gia, bị cuốn vào hoặc biết sự thật nhưng vẫn đang hoang mang, sợ hãi và chưa dám lên tiếng.

Giữ những 'trầm tích đỏ' cho mai sau

Giữ những 'trầm tích đỏ' cho mai sau

Trong những ngày tháng 7 linh thiêng của tri ân và tưởng niệm nhân Kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27-7-1947 - 27-7-2026), tâm điểm cảm xúc cả nước đặc biệt hướng về Công viên Lê Thị Riêng (TPHCM), nơi hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính nhiều hài cốt liệt sĩ đang diễn ra.

null