Theo Điều 5 Nghị định số 137/2020/NĐ-CP về quản lý, sử dụng pháo, các hành vi nghiên cứu, chế tạo, sản xuất, mua bán, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng hoặc chiếm đoạt pháo nổ bị nghiêm cấm, trừ trường hợp thuộc diện được pháp luật cho phép. Nghị định này hiện vẫn còn hiệu lực.
Pháp luật cũng nghiêm cấm việc nghiên cứu, chế tạo, sản xuất, mua bán, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng trái phép pháo hoa, thuốc pháo. Việc quản lý, sử dụng pháo phải bảo đảm đúng mục đích, đúng quy định và an toàn.
Đáng chú ý, nếu trong quá trình tự chế hoặc sử dụng pháo, người thực hiện sử dụng vật liệu nổ trái phép và hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm, có thể bị xử lý theo Điều 305 Bộ luật Hình sự về tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vật liệu nổ.
Theo quy định hiện hành, khung hình phạt cơ bản của Điều 305 là 1-5 năm tù. Trường hợp phạm tội làm chết người, mức hình phạt tăng lên 3-10 năm tù. Nếu làm chết 2 người, mức phạt là 7-15 năm tù; làm chết từ 3 người trở lên, người phạm tội có thể bị phạt 15-20 năm tù hoặc tù chung thân.
Cơ quan tiến hành tố tụng căn cứ loại pháo, loại vật liệu được sử dụng, hành vi cụ thể, nguyên nhân vụ nổ, hậu quả và các yếu tố cấu thành tội phạm để xác định tội danh, khung hình phạt phù hợp.
Ngoài trách nhiệm hình sự, người gây ra vụ nổ còn có thể phải bồi thường thiệt hại nếu hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe hoặc tài sản của người khác theo quy định của pháp luật dân sự.
Từ 1 hành vi tưởng như “tự làm pháo để chơi”, hậu quả có thể là thương tích, tử vong, thiệt hại tài sản và trách nhiệm hình sự rất nghiêm trọng. Vì vậy, người dân không được tự ý chế tạo, tàng trữ hoặc sử dụng pháo nổ, thuốc pháo trái quy định.
Mới đây, ngày 29-8, 1 vụ nổ do tự chế pháo đã xảy ra tại khu nhà trọ ở thôn Phục Khải, xã Bình Xuyên (tỉnh Phú Thọ).
Theo thông tin từ Công an tỉnh Phú Thọ, vụ nổ xảy ra khoảng 13 giờ 10 phút tại phòng trọ số 404 ở tầng 4. Tiếng nổ làm phòng này cùng 2 phòng liền kề bị hư hỏng hoàn toàn; một số phòng xung quanh và khu vực mái tôn cũng bị ảnh hưởng.
4 nam thanh niên được xác định có mặt trong quá trình tự chế pháo nổ; 1 người tử vong tại hiện trường, 3 người bị thương nặng.
Khám nghiệm hiện trường, tử thi cùng các tài liệu, chứng cứ thu thập được, Công an tỉnh Phú Thọ xác định, nguyên nhân sơ bộ do các nạn nhân thực hiện hành vi tự chế pháo nổ, trong quá trình thao tác dẫn đến phát nổ.
