Chuyển biến trong tư duy sản xuất của nông dân
Gia Lai là địa phương có diện tích sản xuất nông nghiệp lớn, song ở nhiều vùng, nước tưới chủ yếu vẫn dựa vào nước trời hoặc các công trình thủy lợi nhỏ lẻ. Trong điều kiện nguồn nước ngày càng hạn chế, việc tưới theo kiểu cũ, tràn lan không chỉ gây lãng phí mà còn làm tăng chi phí sản xuất.
Chính vì vậy, vài năm gần đây, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nước và thích ứng với điều kiện thời tiết ngày càng khắc nghiệt, nhiều nông dân đã chủ động đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm nước như tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa cục bộ, tưới phun mưa áp suất thấp…
Theo số liệu của ngành nông nghiệp, đến cuối năm 2025, toàn tỉnh có 88.768 ha cây trồng áp dụng các hình thức tưới tiên tiến, tiết kiệm nước (chiếm khoảng 12% tổng diện tích cây trồng), tăng hơn 1.400 ha so với năm trước.
Diện tích này tập trung chủ yếu ở các loại cây trồng chủ lực như cà phê, hồ tiêu, mía, thuốc lá, cây ăn quả... Con số trên cho thấy sự chuyển biến rõ nét trong tư duy sản xuất của nông dân, phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp bền vững.
Thực tế sản xuất cho thấy, việc ứng dụng tưới tiết kiệm nước giúp giảm từ 20-40% lượng nước sử dụng so với trước, đồng thời giảm chi phí điện, công lao động và phân bón.
Đặc biệt, với các hệ thống tưới nhỏ giọt kết hợp bón phân qua nước, cây trồng được cung cấp dinh dưỡng đồng đều, sinh trưởng ổn định hơn, nhất là trong điều kiện nắng nóng kéo dài.
Nhiều hộ dân cho biết, dù chi phí đầu tư ban đầu tương đối cao, song chỉ sau vài vụ sản xuất đã có thể thu hồi vốn nhờ tiết kiệm chi phí và nâng cao năng suất.
Trong điều kiện biến đổi khí hậu được dự báo còn tiếp tục diễn biến phức tạp, việc mở rộng diện tích tưới tiết kiệm nước được xem là giải pháp căn cơ, lâu dài đối với sản xuất nông nghiệp ở Gia Lai.
Hiệu quả rõ rệt
Hiện nay, nhiều nông dân trồng mía, thuốc lá, cây ăn quả trên địa bàn xã Phú Túc đã chủ động đưa KHCN vào đồng ruộng, ứng dụng tưới nước tiết kiệm, từng bước hình thành nền sản xuất nông nghiệp hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Ông Vũ Cao Cường (tổ 9, xã Phú Túc) hiện canh tác gần 40 ha mía và 10 ha mì. Không chỉ đẩy mạnh cơ giới hóa, ông còn đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt cho hơn 20 ha mía, mì.
“Chi phí đầu tư ban đầu khoảng 6 triệu đồng/ha, nhưng hiệu quả mang lại rất rõ rệt khi năng suất mía đạt 90-100 tấn/ha, cao hơn 20-30% so với diện tích không tưới.
Với cây mì, năng suất đạt trên 30 tấn củ tươi/ha. Nhờ đầu tư đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, mỗi năm gia đình thu lãi từ 1,6-1,8 tỷ đồng, không còn lo cảnh mất trắng khi hạn hán kéo dài” - ông Cường chia sẻ.
Tương tự, với hơn 10 ha trồng cây thuốc lá, gia đình ông Nguyễn Đình Khánh (buôn Ka Tô, xã Ia Rsai) đã đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt theo công nghệ Israel.
Nhờ áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật mới, năng suất thuốc lá đạt 4-5 tấn/ha, cao hơn 1-2 tấn/ha so với trước, mang lại lợi nhuận khoảng 100 triệu đồng/ha/vụ.
Theo ông Võ Ngọc Châu - Chủ tịch UBND xã Ia Rsai, hiện nay, hầu hết diện tích các loại cây trồng trên địa bàn xã đều áp dụng hệ thống tưới tiết kiệm nước, bước đầu mang lại hiệu quả rõ rệt, góp phần nâng cao thu nhập và giảm áp lực lao động.
Sau khi sáp nhập, xã Ia Krêl có địa bàn rộng, kinh tế vẫn định hướng chủ yếu là sản xuất nông nghiệp theo hướng ứng dụng công nghệ cao. Tuy nhiên, qua rà soát cho thấy trên địa bàn hầu như không có công trình thủy lợi, vì vậy việc ứng dụng các giải pháp tưới tiết kiệm nước là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh biến đổi khí hậu, nguồn nước ngày càng suy giảm.
Ông Nguyễn Quốc Tư - Chủ tịch UBND xã - cho biết: Hiện toàn xã có hơn 200 ha cây ăn trái, chủ yếu là sầu riêng, trong đó khoảng 100 ha đã được lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt, phun mưa tại gốc, giúp tiết kiệm nước, giảm chi phí đầu tư và bảo đảm lượng nước tưới đồng đều cho cây trồng.
Đối với cây cà phê với diện tích khoảng 4.000 ha, người dân đã chuyển sang tưới phun mưa trên cao và tưới phun mưa tại gốc, mang lại hiệu quả rõ rệt.
Tại xã Ia Phí hiện có 2.844 ha cà phê và 405 ha sầu riêng. Ông Nguyễn Công Sơn - Chủ tịch UBND xã - thông tin: Trước tình trạng hạn hán thường xuyên xảy ra vào mùa khô, những năm qua, các mô hình tưới tiết kiệm nước cho cây trồng chủ lực đã được triển khai và nhân rộng.
Đến nay, xã có khoảng 40% diện tích cà phê, sầu riêng áp dụng các hình thức tưới tiết kiệm. Thời gian tới, địa phương tiếp tục vận động người dân đầu tư hệ thống tưới tiên tiến để chủ động nguồn nước, bón phân hợp lý, nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất.
