Sầu riêng, chôm chôm, măng cụt đều là những loại trái cây nhiệt đới được nhiều người yêu thích vào mùa hè vì hương vị thơm ngon và giá thành tương đối hợp lý. Các loại trái cây này thường có vị ngọt và là nguồn cung cấp vitamin, khoáng chất, chất xơ cho cơ thể.
Tuy nhiên, mọi người cần chú ý lượng ăn và cách ăn để thưởng thức trái cây ngon nhưng không ảnh hưởng tới sức khỏe, nhất là ở người có bệnh nền. Vì sao nói ăn nhiều trái cây chưa chắc tốt?
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Lâm Mỹ Dung, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Tim Tâm Đức (TP.HCM), vị ngọt của trái cây được tạo nên từ phức hợp các loại đường tự nhiên gồm fructose, glucose và sucrose. Trong đó, đường fructose (đường đơn monosaccharide) có cơ chế chuyển hóa khá đặc biệt, cụ thể:
Thực phẩm giàu fructose thường có chỉ số đường huyết (GI) thấp hơn so với thực phẩm giàu glucose, không kích thích tiết insulin mạnh như glucose, do đó không làm tăng đường huyết ngay sau ăn.
Quá trình chuyển hóa xảy ra chủ yếu tại gan, nơi fructose sẽ được biến đổi thành năng lượng hoặc tích trữ dưới dạng mỡ.
Tuy nhiên, các loại quả mùa hè như vải, sầu riêng, chôm chôm không chỉ chứa fructose mà còn chứa glucose và sucrose với tỷ lệ khác nhau. Từ đó, bác sĩ Dung lưu ý rằng việc ăn quá nhiều trong một lần có thể gây hại cho sức khỏe. Khi tiêu thụ quá nhiều fructose trong thời gian dài, gan có thể chuyển phần fructose dư thừa thành chất béo, làm tăng triglyceride trong máu và ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe tim mạch, đặc biệt ở người có rối loạn chuyển hóa.
“Với quả vải, mọi người nên ăn sau bữa ăn và không quá 9 quả mỗi ngày. Sầu riêng chỉ nên ăn khoảng 1 - 2 múi/ngày, cũng nên dùng sau khi ăn no. Đối với chôm chôm, nên giới hạn dưới 6 quả/ngày, ưu tiên quả tươi, vừa chín tới và tránh các sản phẩm chế biến nhiều đường. Riêng măng cụt, chỉ nên ăn tối đa 3 quả/ngày và không nên ăn liên tục mỗi ngày. Cần hiểu rằng không có loại trái cây nào hoàn toàn xấu hay hoàn toàn tốt. Điều quan trọng nhất vẫn là khẩu phần ăn và tần suất sử dụng phù hợp”, bác sĩ Dung khuyến nghị.
Bác sĩ Mỹ Dung cho biết, một trong những điều bị người dân hiểu sai nhưng rất phổ biến là “trái cây tự nhiên nên ăn càng nhiều càng tốt”. Thực tế, trái cây là thực phẩm lành mạnh nhưng vẫn chứa đường và năng lượng.
Nếu ăn vượt quá nhu cầu của cơ thể, người dùng vẫn có thể gặp các vấn đề về đường huyết, tăng cân hoặc rối loạn mỡ máu. Ngay cả một loại trái cây có chỉ số đường huyết thấp cũng có thể gây tăng đường huyết nếu ăn quá nhiều trong một lần.
Do đó, thay vì đặt câu hỏi “ăn loại quả nào tốt nhất?”, mọi người nên quan tâm đến việc ăn bao nhiêu, ăn khi nào và ăn như thế nào. Đặc biệt với người mắc tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc rối loạn chuyển hóa, việc tuân thủ nguyên tắc “đúng loại - đúng lượng - đúng thời điểm” càng quan trọng, cụ thể:
Đúng loại: Nên ưu tiên các loại trái cây có chỉ số đường huyết (GI) hoặc tải lượng đường huyết (GL) thấp; đồng thời lựa chọn trái cây tươi, vừa chín, không nên ăn trái cây quá chín hay các sản phẩm chế biến sẵn, đóng hộp hoặc thêm đường.
Đúng lượng: Ăn với liều lượng vừa phải để tránh làm tăng tải lượng đường huyết trong ngày. Cần điều chỉnh tùy theo tình trạng bệnh lý, cân nặng và tổng khẩu phần ăn trong ngày của từng người.
Đúng thời điểm: Nên ưu tiên ăn trái cây sau bữa ăn thay vì ăn khi bụng đói, không nên ăn dồn quá nhiều trong một lần. Việc phân bổ lượng trái cây hợp lý trong ngày sẽ giúp kiểm soát lượng đường nạp vào mỗi lần ăn, đồng thời hạn chế dao động đường huyết.
Theo Như Quyên (thanhnien.vn)
