Nhân Ngày Thế giới phòng, chống tự tử 10-9, những câu chuyện thực tế cho thấy sự quan tâm, lắng nghe và hỗ trợ kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong ngăn ngừa hành vi tự hại.
Tại Gia Lai, thời gian qua, các cơ sở y tế đã tiếp nhận nhiều trường hợp tự hại. Tháng 8 vừa qua, BVĐK Gia Lai (phường Pleiku) tiếp nhận bệnh nhân A. (SN 1981, xã Đak Đoa) trong tình trạng suy hô hấp cấp do tự hại. Qua tìm hiểu, bệnh nhân gặp nhiều áp lực trong cuộc sống, cô đơn và hoàn cảnh kinh tế quá khó khăn. Khi nhập viện, anh không có căn cước và thẻ BHYT, cũng không có người thân trực tiếp chăm sóc.
Chị Nguyễn Thị Nga - Tổ Công tác xã hội BVĐK Gia Lai - cho biết: Trước hoàn cảnh đặc biệt của bệnh nhân, đơn vị đã vận động nguồn lực xã hội hóa để hỗ trợ kinh phí chữa trị, kết nối với ngành chức năng để bệnh nhân được cấp lại thẻ BHYT miễn phí theo quy định. Đồng thời, thường xuyên động viên, tư vấn tâm lý giúp bệnh nhân vượt qua những suy nghĩ tiêu cực.
“Điều quan trọng không chỉ là cứu sống bệnh nhân mà còn giúp họ tìm lại niềm tin để tiếp tục sống. Sau thời gian điều trị, anh A. đã hồi phục sức khỏe và cởi mở hơn” - chị Nga chia sẻ.
Tổ Công tác xã hội BVĐK Gia Lai cũng đang đồng hành với gia đình bệnh nhân H.N.C. (xã Đức Cơ), vốn chịu nhiều biến cố liên tiếp. Cuối năm 2025, tai nạn bất ngờ khiến anh C. bị chấn thương cột sống cổ, liệt toàn thân. Khi gia đình chưa kịp vượt qua biến cố, vợ anh C. đã qua đời vì ung thư vú.
Nỗi đau mất mẹ cùng gánh nặng chăm sóc người cha bệnh tật khiến con trai lớn của anh C. rơi vào khủng hoảng tâm lý và từng có ý định tự hại. Phát hiện sự việc, Tổ Công tác xã hội BVĐK Gia Lai đã kịp thời hỗ trợ, động viên, kết nối các nguồn lực giúp gia đình anh vượt qua khó khăn.
“Không chỉ hỗ trợ chi phí điều trị cho bệnh nhân, chúng tôi còn quan tâm đến các thành viên trong gia đình. Việc đồng hành, chia sẻ kịp thời đã giúp người con trai vượt qua khủng hoảng tâm lý, ngăn chặn một bi kịch có thể xảy ra” - chị Nga nói.
Không chỉ ở người trưởng thành, tình trạng tự hại cũng đang xuất hiện ở lứa tuổi vị thành niên. Theo thống kê của Khoa Hồi sức tích cực chống độc, Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh (phường Pleiku), từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị đã tiếp nhận 11 trường hợp trẻ tự gây ngộ độc (tự độc) phải cấp cứu, điều trị. May mắn, tất cả đều được cứu chữa kịp thời và không để lại di chứng nặng nề về thể chất.
Tuy nhiên, theo bác sĩ Phan Thị Thùy Trang - Trưởng Khoa Hồi sức tích cực chống độc, điều đáng lo ngại là những tổn thương tâm lý sau đó. Các trường hợp tự độc chủ yếu nằm trong độ tuổi từ 12 - 16. Nguyên nhân thường liên quan đến nhiều vấn đề như mâu thuẫn với cha mẹ, bạn bè, áp lực học tập hoặc những biến đổi tâm sinh lý ở tuổi dậy thì. “Sau khi được cứu chữa, các em vẫn cần được hỗ trợ tâm lý để không lặp lại hành vi tiêu cực”, bác sĩ Trang nhấn mạnh.
Theo các chuyên gia, sự phát triển của mạng xã hội đang tạo ra thêm nhiều áp lực mới đối với thanh thiếu niên. Những lời xúc phạm, công kích, bêu xấu trên không gian mạng có thể để lại hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe tâm thần của trẻ. Bác sĩ CKII Đồng Vĩnh Thanh - Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần kinh Pleiku (phường Pleiku) cho rằng, khi trẻ rơi vào khủng hoảng tâm lý do bạo lực mạng hoặc các biến cố trong cuộc sống, điều quan trọng nhất là gia đình phải trở thành điểm tựa an toàn.
Theo bác sĩ Thanh, cha mẹ cần lắng nghe con bằng sự cảm thông thay vì phán xét; chú ý những thay đổi bất thường về tâm lý, hành vi của con để kịp thời tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn. Với những trường hợp bị công kích, bêu xấu trên mạng, gia đình cần hướng dẫn trẻ chặn, báo cáo tài khoản vi phạm, phối hợp với nhà trường xử lý; đồng thời khuyến khích trẻ tham gia thể thao, hoạt động cộng đồng và duy trì các mối quan hệ tích cực.
Phòng ngừa tự tử vì thế không bắt đầu từ những điều quá xa xôi, mà trước hết là nhận ra một người đang gặp khủng hoảng, không để họ đơn độc và kết nối họ với sự hỗ trợ phù hợp khi cần thiết.
