Sáng 23-9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHXH. Một trong những nội dung được quan tâm là đề xuất mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số.
Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, dự thảo luật đề xuất giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số và một số nhóm khác trên cơ sở đề xuất của Chính phủ.
Theo Chính phủ, cách tiếp cận này nhằm xây dựng lộ trình mở rộng độ bao phủ BHXH phù hợp, khả thi, thay vì quy định cứng ngay trong luật đối với các nhóm lao động có đặc điểm việc làm đa dạng.
Nếu được triển khai, chính sách có thể tác động đến tài xế công nghệ, người giao hàng, người làm việc qua các nền tảng số và một số nhóm lao động không có quan hệ lao động truyền thống.
Tại hội nghị góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHXH ngày 18-9, Phó Giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Quốc Thanh đề nghị nghiên cứu đưa tài xế công nghệ, nhất là tài xế xe hai bánh, vào diện tham gia BHXH bắt buộc.
Theo ông Thanh, đối với tài xế xe bốn bánh, Nghị định 158/2024/NĐ-CP về hoạt động vận tải đường bộ đã quy định đơn vị kinh doanh vận tải phải ký hợp đồng lao động, thực hiện đóng các loại bảo hiểm và bảo đảm quyền lợi của người lao động. Trong khi đó, tài xế công nghệ sử dụng xe hai bánh chưa có quy định tương tự.
Đại diện Liên đoàn Lao động TP. Hồ Chí Minh Lê Tấn Lưu cho biết, thành phố hiện có khoảng 400.000 tài xế hoạt động trên các nền tảng công nghệ, chủ yếu trong lĩnh vực giao đồ ăn, giao hàng. Nếu tính trên phạm vi cả nước, lực lượng này có thể lên tới hàng triệu người.
Kết quả khảo sát 141 tài xế tại hội thảo “An sinh cho tài xế công nghệ” ngày 15-9 cho thấy 35% số người được hỏi làm việc trên 10 giờ mỗi ngày. Theo thông tin được đưa ra tại hội thảo, để đạt doanh thu khoảng 15 triệu đồng/tháng, tài xế phải làm việc với cường độ cao.
Tại hội thảo quốc tế về việc làm và an sinh xã hội cho lao động nền tảng tại Việt Nam ngày 22-9, vấn đề bảo đảm an sinh cho nhóm lao động này tiếp tục được đề cập.
Theo kết quả khảo sát của Ngân hàng Thế giới (WB) đối với gần 5.000 lao động trên các nền tảng số tại Việt Nam, hơn 90% người được hỏi xem công việc trên nền tảng là nguồn thu nhập chính, nhưng chỉ khoảng 1/5 tham gia BHXH. Các nền tảng số tại Việt Nam được ước tính tạo cơ hội việc làm cho khoảng 2 triệu người.
Kết quả khảo sát cũng cho thấy người lao động có nhu cầu được bảo vệ trước các rủi ro về sức khỏe, tai nạn, ốm đau và bảo đảm thu nhập khi về già.
Tuy nhiên, lao động nền tảng có đặc thù là thu nhập không ổn định; một người có thể cùng lúc làm việc cho nhiều nền tảng hoặc chuyển đổi giữa việc làm trên nền tảng số và việc làm truyền thống. Đây là những vấn đề cần được tính đến khi xây dựng cơ chế BHXH phù hợp.
Tại phiên họp ngày 23-9, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cơ bản tán thành về nguyên tắc với đề xuất của Chính phủ về từng bước mở rộng diện tham gia BHXH.
Tuy nhiên, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho rằng nhóm “người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số” có phạm vi rất rộng. Do đó, cần tiếp tục cân nhắc, đánh giá kỹ và xác định cụ thể những đối tượng thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, trên cơ sở cả căn cứ pháp lý và thực tiễn.
