An cư sau những mùa lũ dữ
Tại khu tái định cư buôn Tơ Khế, những ngôi nhà sàn truyền thống của đồng bào Jrai được xây dựng nối nhau ngay ngắn. Trong những nếp nhà mới, người dân tất bật sắp xếp đồ đạc để sớm ổn định cuộc sống sau khi dời đến từ vùng lũ.
Trước sân, lúa mới thu hoạch được trải ra phơi; dưới hiên nhà, bà con quây quần trò chuyện, chia sẻ việc làm ăn. Nhịp sống bình dị đang dần hiện hữu tại nơi ở mới của những gia đình từng nhiều năm đối mặt với ngập lụt.
Theo UBND xã Ia Tul, đến nay, 160/207 hộ dân thuộc vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai đã chuyển đến khu tái định cư, từng bước ổn định cuộc sống.
Với ông Nay Lak (buôn Tơ Khế), ký ức về những mùa lũ tại nơi ở cũ vẫn còn nguyên nỗi ám ảnh. Ông kể, vào khoảng tháng 10 và 11 hằng năm, mưa lớn khiến nước dâng cao, đe dọa nhà cửa, tính mạng, tài sản.
Trận lũ năm 2009 từng cuốn trôi đàn bò của gia đình, khiến nhà cửa đổ sập; đồ dùng của gia đình phần hư hỏng, phần bị nước lũ cuốn trôi. Có những đợt mưa kéo dài, nước dâng đến tận chỗ ngủ, các thành viên trong gia đình ông phải tìm đến nhà người quen ở Ayun Pa để tránh lũ.
“Trước đây, mỗi lần mưa là tôi ăn không ngon, ngủ không yên vì sợ lụt. Bây giờ được di dời đến nơi cao ráo, an toàn, gia đình tôi không còn lo lắng, bất an như trước nữa” - ông Nay Lak chia sẻ.
Từ khi chuyển đến nơi ở mới, gia đình ông yên tâm hơn trong sinh hoạt, có điều kiện tập trung lao động, phát triển kinh tế.
Cùng chung niềm vui ấy, bà Ksor Hlong cho biết, gia đình đã 1 tháng sinh sống tại khu tái định cư. So với nơi cũ, chỗ ở mới có mặt bằng cao hơn, đường sá khang trang, điện sinh hoạt đầy đủ.
Tuy vậy, rời nơi gắn bó nhiều năm không phải là quyết định dễ dàng. Bà Kpă H’Bơk - người dân ở buôn Jứ cũ - vẫn lưu luyến mảnh đất nơi ông bà, cha mẹ từng sinh sống. Ngày tháo dỡ nhà vào đầu tháng 9, dù hiểu việc di dời là cần thiết, bà vẫn rưng rưng khi nghĩ đến ngôi nhà cũ và những kỷ niệm gắn bó với buôn làng.
Với trách nhiệm của một đảng viên, bà xác định phải gương mẫu đi trước, vận động bà con cùng thực hiện việc di dời đến sinh sống tại nơi an toàn hơn để bảo vệ gia đình và vì tương lai con cháu.
Gây dựng cuộc sống mới
Theo ông Phạm Văn Đức - Chủ tịch UBND xã Ia Tul, khu tái định cư có diện tích 21,9 ha, được hình thành nhằm bố trí nơi ở ổn định cho 207 hộ dân tại vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai ở buôn Jứ cũ.
Trong quá trình triển khai, địa phương gặp khó khăn trong xác minh nguồn gốc đất đai, hoàn thiện hồ sơ, thủ tục và vận động người dân rời nơi ở cũ.
Để tháo gỡ, hệ thống chính trị từ xã đến thôn phối hợp với người có uy tín, đảng viên tại địa bàn tuyên truyền, giúp bà con hiểu rõ ý nghĩa của việc di dời đến nơi an toàn.
Cùng với công tác vận động, địa phương và các lực lượng tập trung hỗ trợ người dân di dời, dựng nhà, kể cả ngoài giờ hành chính nhằm đẩy nhanh tiến độ trước thời điểm lũ lớn thường xuất hiện vào cuối tháng 11.
Các lực lượng còn hỗ trợ làm hàng rào, cổng ngõ, xây dựng vườn cây, vườn rau, hướng dẫn bố trí chuồng trại chăn nuôi, giúp các gia đình từng bước ổn định sinh hoạt, khôi phục sản xuất tại nơi ở mới.
Không chỉ người lớn, trẻ em ở buôn Jứ cũng đang dần thích nghi với môi trường sống mới. Em Rơ Lan Ka Ưn (SN 2013) vui mừng khi có thêm bạn bè, được sống giữa những ngôi nhà mới và chứng kiến các chú bộ đội tận tình giúp đỡ người dân.
Ưn chia sẻ, trước đây, mỗi mùa mưa lũ đến, việc đi học của em gặp nhiều khó khăn, nhà cửa và hoa màu của gia đình cũng bị ảnh hưởng, thiệt hại. Giờ đây, tại khu tái định cư buôn Tơ Khế, em cảm nhận cuộc sống bình yên hơn.
"Em ước mơ sẽ học thật giỏi để sau này có thể giúp đỡ người dân vùng lũ, tiếp nối những việc làm ý nghĩa mà mọi người đã dành cho gia đình em và cộng đồng"- Ưn bộc bạch.
Song song với mục tiêu ổn định đời sống, xã Ia Tul định hướng phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Jrai tại khu dân cư mới. Theo ông Phạm Văn Đức, về lâu dài, địa phương dự kiến phát triển nơi đây thành điểm du lịch cộng đồng, gắn với không gian nhà sàn, nghề dệt thổ cẩm, đan lát, tạc tượng và văn hóa cồng chiêng.
Hiện các lớp truyền dạy văn hóa được tổ chức tại một số thôn lân cận, địa phương cũng dự kiến tổ chức hoạt động này tại khu dân cư mới. Nếu được triển khai hiệu quả, định hướng trên sẽ góp phần kết hợp ổn định đời sống với bảo tồn bản sắc văn hóa Jrai, đồng thời mở ra hướng phát triển kinh tế, tạo thêm sinh kế cho người dân.
Cuộc sống mới ở khu tái định cư buôn Tơ Khế đang từng bước được vun đắp. Với những gia đình từng trải qua nhiều mùa lũ dữ, có nơi ở an toàn là điểm tựa để họ yên tâm lao động sản xuất và hướng đến một tương lai tốt đẹp hơn.