Sống trong cảnh thấp thỏm lo âu
Qua nhiều mùa mưa bão, bờ biển thôn Trung Lương ngày càng bị xâm thực nghiêm trọng, đất đai sạt lở, biển lấn sát móng nhà dân. Gắn bó với mảnh đất này hơn nửa đời người, bà Nguyễn Thị Huyện (71 tuổi) đã quá quen thuộc với cảnh cuống cuồng chạy bão.
Cuối năm 2025, trước khi cơn bão số 13 đổ bộ, chính quyền địa phương phải hỗ trợ di dời khẩn cấp hai vợ chồng bà đến nơi an toàn. Trở về sau khi bão tan, toàn bộ căn nhà bếp cùng các công trình phụ đã bị sóng gió quật sập hoàn toàn, đến nay vẫn chưa khắc phục được.
“Ngày trước, nhà tôi nằm khá xa biển, nhưng nay biển xâm thực đến móng nhà, sợ lắm! Cách đây đã lâu, chính quyền địa phương quan tâm, bố trí đất ở tại khu tái định cư (TĐC), nhưng ngặt nỗi kinh tế khó khăn, trong khi tiền hỗ trợ quá ít, không đủ để xây nhà mới, nên vợ chồng tiếp tục bám trụ ở nơi này, mong chính sách hỗ trợ tốt hơn” - bà Huyện cho biết.
Cách nhà bà Huyện vài bước chân là ngôi nhà cấp 4 của bà Đặng Thị Hương cũng thường chịu cảnh nước biển tràn thẳng vào nhà và bị gió bão cuốn phăng mái tôn, đẩy cả gia đình vào cảnh sống phập phồng lo âu.
Đề cập đến việc di dời đến nơi ở mới, an toàn hơn, bà Hương cho hay: Trước đây, chính quyền địa phương đã đo đạc, kiểm đếm nhà ở và tài sản trên đất, nhưng tôi không rõ chính sách bồi thường, hỗ trợ di dời đến khu TĐC như thế nào, nên vẫn bám trụ nơi này.
Theo UBND xã Cát Tiến, thôn Trung Lương có 118 hộ sinh sống trong vùng nguy hiểm. Việc di dời toàn bộ các hộ dân trên đến nơi ở mới được triển khai từ nhiều năm trước, nhưng mới thực hiện được 57 hộ, số còn lại vẫn neo lại nơi ở cũ, không đảm bảo an toàn.
Gỡ vướng bồi thường, đẩy nhanh di dời
Ngày 3-12-2025, UBND tỉnh ban hành lệnh xây dựng khẩn cấp các dự án, phương án bố trí ổn định dân cư vùng thiên tai tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh.
Riêng xã Cát Tiến, UBND tỉnh bố trí 130 tỷ đồng để thực hiện phương án di dời khẩn cấp 61 hộ dân ở thôn Trung Lương đến nơi ở an toàn hơn. Trong đó, 30 hộ phải di dời trong năm 2026, số hộ còn lại được thực hiện trong năm 2027.
So với nhiều địa phương khác, Cát Tiến có thuận lợi khi đã có sẵn khu TĐC tại trung tâm xã, với hạ tầng kỹ thuật hoàn chỉnh, giao thông thuận tiện, phù hợp nhu cầu sinh sống và kinh doanh của người dân. Tuy nhiên, tiến độ bồi thường, hỗ trợ và bố trí TĐC vẫn rất chậm.
Đến nay, xã mới phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ TĐC đợt 1 cho 3 hộ, với tổng số tiền hơn 3 tỷ đồng; trong đó, 2 hộ đã được chi trả tiền bồi thường và tạm giao đất TĐC.
Ngày 2-10-2026, ngành chức năng của xã thẩm định phương án đợt 2 đối với 10 hộ, tổng kinh phí 13,8 tỷ đồng, làm cơ sở trình UBND xã phê duyệt.
Một trong những nguyên nhân khiến quá trình thực hiện kéo dài là nguồn gốc đất phức tạp. Nhiều thửa đất chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đã qua nhiều lần chuyển nhượng, cho tặng bằng giấy viết tay, gây khó khăn trong xác định nguồn gốc đất và người đủ điều kiện được bồi thường, hỗ trợ TĐC.
Đáng chú ý, số hộ dân có nguy cơ chịu ảnh hưởng thiên tai tại thôn Trung Lương phát sinh thêm 47 hộ. Đây là các hộ được hình thành từ những gia đình thuộc diện di dời đã được UBND tỉnh phê duyệt, nhưng chưa có tên trong danh sách được bồi thường, hỗ trợ.
Ông Ngô Hoàng Gia - nhân viên Ban Quản lý xã Cát Tiến trực tiếp thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ TĐC vùng thiên tai - cho biết, các hộ phát sinh mới chủ yếu là thành viên trong gia đình đã lập gia đình riêng, tự tách thửa và xây nhà trên cùng diện tích đất của đại gia đình.
Do không thuộc danh sách được phê duyệt, các hộ đề nghị được giải quyết chính sách bồi thường, hỗ trợ trước khi di dời. Tuy nhiên, việc này vượt thẩm quyền của địa phương, trong khi quỹ đất TĐC chỉ đủ bố trí cho 61 hộ đã được tỉnh phê duyệt.
Theo ông Võ Văn Trịnh - Chủ tịch UBND xã Cát Tiến, địa phương đã lập danh sách các hộ phát sinh mới, gửi cơ quan chức năng cấp tỉnh để trình UBND tỉnh xem xét, chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc.
Trong thời gian chờ ý kiến chỉ đạo, xã chuẩn bị phương án sơ tán người dân ở những khu vực có nguy cơ bị triều cường, ngập lụt, sạt lở đất đến 34 điểm tránh trú như trụ sở cơ quan, trường học, trạm y tế, nhà văn hóa… nhằm bảo đảm an toàn trong mùa mưa bão năm nay.
