Từ tiềm năng hội tụ…
Sau hợp nhất, tỉnh Gia Lai hội tụ nhiều điều kiện hiếm có, vừa có đất bazan trù phú cho cà phê, hồ tiêu, cao su… phát triển, vừa tiếp cận lợi thế kinh tế biển. Công nghiệp chế biến, đặc biệt là chế biến nông-lâm sản được xác định là một trong những trụ cột tăng trưởng tới đây của tỉnh.
Nguồn nguyên liệu dồi dào đã thu hút nhiều dự án chế biến đi vào hoạt động, giúp nâng giá trị nông sản, hạn chế xuất thô, tạo việc làm và tăng thu nhập. Bên cạnh đó, nhiều dự án mới đang triển khai, mở rộng công suất và đa dạng sản phẩm xuất khẩu, hình thành chuỗi giá trị nông nghiệp khép kín.
Ông Lưu Vinh Quang-Phó Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất và Dịch vụ Tam Ba (phường Diên Hồng) cho biết: Với 200 ha cà phê đang hoàn thiện chứng nhận Organic quốc tế, Công ty đang triển khai dự án nhà máy cà phê hòa tan 700 tỷ đồng.
Với mô hình chuỗi giá trị khép kín từ vườn cây đến sản phẩm cuối cùng, Tam Ba đang hướng đến nhiều thị trường xuất khẩu trên thế giới. Công ty cũng tiếp tục bổ sung công nghệ sấy để làm ra các sản phẩm sầu riêng sấy. Từ đây sẽ mở ra hướng đi bền vững, mang lại giá trị lớn cho các chuỗi ngành hàng nông sản chủ lực của tỉnh.
Gia Lai có mạng lưới logistics, thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển nhanh, cùng 2 khu kinh tế, 24 khu công nghiệp (9.450 ha) và 99 cụm công nghiệp (5.400 ha) là tiền đề để các nhà đầu tư triển khai dự án quy mô lớn, gắn kết sản xuất-chế biến-tiêu thụ, mở rộng thị trường trong và ngoài nước.
Trong đó, Khu kinh tế Nhơn Hội (14.308 ha) là trung tâm công nghiệp-dịch vụ ven biển, còn Khu kinh tế Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh (41.515 ha) là cửa ngõ giao thương quốc tế.
Công ty TNHH một thành viên Cao su Chư Sê đang đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hạ tầng Khu công nghiệp Nam Pleiku để thu hút nhà đầu tư thứ cấp. Tổng Giám đốc Lê Trung Kiên chia sẻ: Với vị trí chiến lược, thuận lợi về giao thương, đất đai và nguồn nguyên liệu, chúng tôi kỳ vọng khu công nghiệp sẽ thu hút các nhà đầu tư lớn trong lĩnh vực chế biến nông-lâm sản, sản xuất sinh học, chế biến thực phẩm và công nghiệp tiêu dùng.
Không chỉ công nghiệp chế biến, Gia Lai còn có lợi thế vượt trội về năng lượng tái tạo điện gió, điện mặt trời, thủy điện, điện sinh khối… Toàn tỉnh hiện có 87 nhà máy điện, công suất hơn 4.372 MW.
Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tổng công suất năng lượng tái tạo ở Gia Lai có thể đạt hơn 9.600 MW, tạo nền tảng để tỉnh trở thành trung tâm năng lượng sạch, bền vững của khu vực.
… đến kỳ vọng bứt phá
Theo TS. Trần Du Lịch-Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách tiền tệ quốc gia, tỉnh Gia Lai hội tụ nhiều lợi thế để bứt phá. Với diện tích 21.576 km², địa hình đa dạng từ cao nguyên bazan, đồng bằng đến ven biển 134 km, tỉnh vừa là cửa ngõ ra biển vừa kết nối hành lang Đông-Tây qua Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh.
Cùng với đó là hệ thống hạ tầng cảng biển, sân bay, khu công nghiệp trên 30.000 ha và nhiều cụm công nghiệp đang dần hoàn thiện. “Chính sự đa dạng về địa hình và khí hậu sẽ tạo điều kiện để tỉnh hình thành các “cứ điểm nông-công nghiệp”, phát triển năng lượng tái tạo”-TS. Trần Du Lịch nhận định.
Giám đốc Sở Công Thương Dương Minh Đức nhìn nhận, thách thức lớn nhất của tỉnh Gia Lai là tổ chức lại sản xuất, phân bổ nguồn lực hài hòa giữa 2 vùng có điều kiện phát triển chưa đồng đều.
Trong định hướng và giải pháp trọng tâm tới đây, tỉnh tập trung hoàn thiện quy hoạch phát triển công nghiệp và thương mại theo hướng phân vùng chức năng hợp lý.
Phía Tây tỉnh sẽ là vùng nguyên liệu chiến lược, trung tâm phát triển công nghiệp chế biến sâu, nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo và công nghiệp sinh thái.
Phía Đông tỉnh phát triển mạnh các ngành công nghiệp công nghệ cao, điện tử, bán dẫn, đóng tàu, logistics và khu thương mại tự do, gắn kết hạ tầng cảng biển, sân bay, ga đường sắt và trung tâm logistics.
Bên cạnh đó, tổ chức lại khu, cụm công nghiệp theo ngành nghề chuyên môn hóa, kết nối chuỗi giá trị. Xây dựng các hành lang công nghiệp-logistics chiến lược, tăng cường liên kết vùng giữa Tây Nguyên và duyên hải miền Trung.
“Xác định phát triển công nghiệp xanh, tuần hoàn và ứng dụng chuyển đổi số là hướng đi chiến lược lâu dài, ngành Công Thương tỉnh sẽ đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao tiêu chuẩn sản xuất và quản trị theo hướng thân thiện môi trường, gắn với xây dựng các khu, cụm công nghiệp sinh thái, đặc biệt những ngành công nghiệp mũi nhọn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng sạch, công nghiệp chế biến.
Bộ Công Thương đã chỉ đạo tích hợp quy hoạch ngành Công Thương vào Quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021-2030, giúp định vị rõ trụ cột phát triển và thu hút đầu tư có chọn lọc"-ông Đức nhấn mạnh.
▪ Trong giai đoạn 2020-2025, sản xuất công nghiệp Gia Lai tăng trưởng khá, đạt 10,77%/năm; cơ cấu ngành công nghiệp chuyển dịch đúng hướng, chiếm 24,21% tổng sản phẩm trên địa bàn. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt trên 741.200 tỷ đồng; kim ngạch xuất khẩu trên 12 tỷ USD.
▪ Tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư tỉnh Gia Lai năm 2025, tỉnh đã trao biên bản ghi nhớ cho 42 dự án đầu tư với vốn 93.430 tỷ đồng, cùng quyết định chủ trương đầu tư cho 27 dự án có vốn đăng ký 26.262 tỷ đồng. Nhiều dự án quy mô lớn tập trung vào năng lượng tái tạo, chế biến nông nghiệp, chăn nuôi công nghệ cao và thực phẩm…
Rõ ràng, tiềm năng của Gia Lai không chỉ đến từ nguồn vốn đầu tư dồi dào, mà còn ở định hướng phát triển đúng vào các lĩnh vực đột phá: năng lượng sạch, công nghiệp chế biến, chế tạo, nông nghiệp công nghệ cao. Đây là động lực để công thương nghiệp tỉnh bứt phá mạnh mẽ trong thời gian tới.
