Động thái này giúp giảm áp lực ngắn hạn lên thương mại toàn cầu, song giới phân tích cho rằng đây chỉ là khoảng lặng tạm thời, chưa giải quyết được những bất đồng cốt lõi vốn kéo dài nhiều năm giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Gia hạn phút chót, giữ nguyên mức thuế hiện tại
Chỉ vài giờ trước thời điểm thuế quan đối ứng 125% và 145% chuẩn bị có hiệu lực, Washington và Bắc Kinh đã đạt được thỏa thuận kéo dài thời gian đình chiến thuế quan thêm 90 ngày, đến hết ngày 10-11-2025. Đây là lần gia hạn tiếp theo trong chuỗi nỗ lực tránh một cú sốc thuế quan, đồng thời duy trì kênh đối thoại nhằm tháo gỡ các bất đồng thương mại kéo dài nhiều năm.
Theo thỏa thuận mới, Mỹ tiếp tục giữ nguyên mức thuế nhập khẩu 30% đối với hàng hóa từ Trung Quốc, trong khi Trung Quốc duy trì mức 10% đối với hàng hóa của Mỹ. Nhà Trắng cho biết, khoảng thời gian này nhằm “khắc phục mất cân bằng thương mại” và xử lý “các hành vi thương mại không công bằng”, đồng thời tăng cường khả năng tiếp cận thị trường Trung Quốc cho các nhà xuất khẩu Mỹ.
Về phía Bắc Kinh, Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington nhấn mạnh, hợp tác đôi bên cùng có lợi là “con đường đúng đắn”, đồng thời cảnh báo việc áp đặt hay kiềm chế sẽ “chẳng đi đến đâu”. Trung Quốc kêu gọi Hoa Kỳ dỡ bỏ các hạn chế thương mại bị cho là “vô lý” và hợp tác để mang lại lợi ích cho doanh nghiệp hai nước, cũng như duy trì sự ổn định trong ngành bán dẫn toàn cầu.
Giới quan sát nhận định, động thái “xuống thang” đúng lúc này giúp giảm áp lực tức thì đối với nền thương mại quốc tế, đặc biệt là trong bối cảnh các chuỗi cung ứng và dòng vốn đầu tư đang chịu nhiều sức ép. Các nền kinh tế đang phát triển được hưởng lợi từ sự ổn định tạm thời, trong khi doanh nghiệp có thêm thời gian để hoạch định kế hoạch sản xuất-kinh doanh.
Nhiều mâu thuẫn cốt lõi vẫn chưa được tháo gỡ
Tuy nhiên, không phải ai cũng lạc quan. Nhiều doanh nghiệp nhỏ tại Hoa Kỳ cho rằng việc gia hạn chỉ kéo dài tình trạng bất định. Beth Benike, nhà sáng lập Busy Baby-công ty chuyên sản xuất đồ trẻ em, chia sẻ: “Vì tôi không biết mức thuế thực sự sẽ là bao nhiêu nên tôi không thể kiểm soát hay xác định mức giá phù hợp cho sản phẩm của mình”.
Một số nhà phân tích còn cho rằng việc gia hạn này không phản ánh bước tiến đáng kể trong đàm phán, mà ngược lại, cho thấy sự bế tắc của các nhà thương thuyết. Nguyên nhân là những mâu thuẫn giữa hai siêu cường quá phức tạp, liên quan không chỉ đến thương mại mà còn cả địa chính trị, ảnh hưởng toàn cầu và vai trò của mỗi bên trong các điểm nóng quốc tế.
Ngay cả khi một thỏa thuận thương mại mới được ký kết, nó cũng được dự báo là mong manh và dễ đổ vỡ do bối cảnh quốc tế đầy rẫy xung đột trực tiếp và gián tiếp. Dữ liệu của chính phủ Hoa Kỳ cho thấy, dòng chảy thương mại giữa hai nước đã chịu ảnh hưởng rõ rệt: chỉ riêng trong tháng 6-2025, lượng hàng hóa Trung Quốc nhập khẩu vào Mỹ giảm gần một nửa so với cùng kỳ năm ngoái.
Hiện các cuộc đàm phán vẫn đang tập trung vào những vấn đề gai góc như quyền tiếp cận nguồn đất hiếm của Trung Quốc, việc Bắc Kinh mua dầu từ Nga và các hạn chế của Mỹ trong việc bán công nghệ tiên tiến, bao gồm chip bán dẫn, cho phía Trung Quốc. Trong diễn biến liên quan, Tổng thống Donald Trump đã nới lỏng một số hạn chế xuất khẩu sản phẩm công nghệ. Các tập đoàn như AMD và Nvidia được phép bán một số loại chip nhất định cho doanh nghiệp Trung Quốc, đổi lại họ phải chia sẻ 15% doanh thu từ các hợp đồng này cho chính phủ Mỹ.
Ở tầm vĩ mô, việc gia hạn thuế quan giúp tránh một cú sốc kinh tế ngắn hạn, nhưng đồng thời cũng phản ánh thế giằng co giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Mỹ mong muốn tận dụng sức ép thuế quan để buộc Trung Quốc mở cửa thị trường hơn nữa, trong khi Bắc Kinh tìm cách bảo vệ các ngành công nghiệp chủ chốt và duy trì quyền tự chủ công nghệ.
Tóm lại, 90 ngày gia hạn là khoảng lặng cần thiết để hai bên tiếp tục thương lượng, nhưng chưa mang lại dấu hiệu rõ ràng về một giải pháp lâu dài. Khi những khác biệt chiến lược chưa được thu hẹp, triển vọng cho một thỏa thuận thương mại toàn diện và bền vững vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ.
