Triển vọng giống lúa mới
Bà Đặng Thị Dung (thôn 2, xã An Phú, TP. Pleiku) cho hay: Vụ Đông Xuân 2024-2025, bà phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu giống cây trồng tỉnh canh tác 2,6 sào lúa Thơm Gia Lai theo quy trình kỹ thuật chuẩn đã trồng khảo nghiệm từ những vụ sản xuất trước. “Từ lúc xuống giống đến thu hoạch, tôi thấy giống lúa Thơm Gia Lai sinh trưởng, phát triển tốt, kháng sâu bệnh, phù hợp với thời tiết ở An Phú. Năng suất lúa bình quân đạt 7,5-8 tạ/sào, cao hơn những giống đối chứng 2-3 tạ/sào. “Lâu lắm rồi, cánh đồng An Phú mới canh tác loại giống lúa đạt năng suất cao như thế. Từ kết quả thực tế của gia đình, nhiều hộ đã đến tìm hiểu quy trình, kỹ thuật gieo trồng và mua giống lúa Thơm Gia Lai để gieo sạ trong vụ mùa 2025”-bà Dung nói.
Khoảng 3 năm trở lại đây, Trung tâm Nghiên cứu giống cây trồng tỉnh đã chủ động phối hợp với các nhà khoa học, doanh nghiệp đưa về những giống lúa mới để trồng khảo nghiệm, trong đó có giống lúa Thơm Gia Lai và Tẻ than Gia Lai. Qua 3 vụ sản xuất, 2 giống lúa này phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu của tỉnh, đạt năng suất cao hơn những giống lúa cũ đã thoái hóa từ 5 tạ đến hơn 1 tấn/ha, chất lượng hạt gạo thơm ngon.
Ông Tăng Văn Quang-Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu giống cây trồng tỉnh-thông tin: Những năm gần đây, Trung tâm chủ động phối hợp với Phó Giáo sư-Tiến sĩ Nguyễn Văn Hoan-nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu lúa (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) nghiên cứu lai tạo những giống lúa nước năng suất, chất lượng cao, kháng sâu bệnh, thích nghi với thổ nhưỡng từng vùng khí hậu của tỉnh để chọn dòng sản xuất giống nguyên chủng, cung cấp cho người dân. Hiện nay, Trung tâm đang tiếp tục khảo nghiệm và nhân rộng 3 giống lúa mới gồm lúa Thơm Gia Lai, Tẻ than Gia Lai và HG507 cùng một số giống lúa khác. “Để chủ động nguồn lúa giống gieo trồng vụ mùa 2025, Trung tâm đã chuẩn bị hơn 170 tấn lúa giống các loại. Hiện nay, nhiều nông dân ở các huyện lân cận đã tìm đến đơn vị mua giống, học hỏi quy trình kỹ thuật sản xuất. Đây là tín hiệu lạc quan để nhân rộng giống lúa mới năng suất, chất lượng cao trong những vụ sản xuất tới”-ông Hoan khẳng định.
Sớm xây dựng bản quyền giống lúa
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, tổng diện tích lúa nước hàng năm của tỉnh khoảng 75.000 ha. Từ các nguồn vốn khác nhau, nhiều địa phương đã chủ động hỗ trợ nông dân xây dựng mô hình cánh đồng lúa một giống. Bên cạnh đó, một số công ty cũng liên kết xây dựng mô hình lúa năng suất, chất lượng cao để người dân học tập đưa vào sản xuất đại trà, thay thế dần những giống lúa cũ năng suất thấp, từng bước xây dựng thương hiệu gạo địa phương.
Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng người dân sử dụng lúa “thịt” (lúa thực phẩm) để làm giống nên năng suất không cao. Để khắc phục tình trạng này, sau khi lai tạo thành công 2 giống lúa mới, Trung tâm Nghiên cứu giống cây trồng tỉnh đang phối hợp với các đơn vị liên quan hướng dẫn xây dựng bản quyền 2 giống lúa Thơm Gia Lai và Tẻ than Gia Lai để sớm được công nhận.
“Thời gian tới, Trung tâm phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng hồ sơ đăng ký bản quyền 2 giống lúa Thơm Gia Lai và Tẻ than Gia Lai; đồng thời, xây dựng quy trình canh tác các giống này để hướng dẫn người dân sản xuất và có sự giám sát chặt chẽ. Đây là tiền đề để phát triển ổn định diện tích lúa nước và nâng cao sản lượng, chất lượng gieo trồng trong những vụ tới”-ông Quang khẳng định.
