Cung ứng xi măng chưa theo kịp nhu cầu
Chất vấn về vấn đề cung ứng xi măng, ông Võ Ngọc Bình - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Bồng Sơn đề nghị Giám đốc Sở Tài chính làm rõ nguyên nhân việc cung ứng xi măng phục vụ làm đường giao thông nông thôn và kiên cố hóa kênh mương tại các địa phương còn chậm, chưa đáp ứng kịp vào thời điểm thi công thuận lợi, nhất là vào mùa khô và sau khi kết thúc vụ sản xuất. Đồng thời, đại biểu đề nghị có giải pháp căn cơ để khắc phục tình trạng này.
Ông Trần Cang - Giám đốc Sở Tài chính trả lời chất vấn nội dung đại biểu nêu. Ảnh: Đ.T
Trả lời nội dung này, Giám đốc Sở Tài chính Trần Cang cho biết: Chính sách hỗ trợ xi măng thời gian qua đã phát huy hiệu quả, song việc cung ứng đến các địa phương còn chậm.
Nguyên nhân chủ yếu do địa bàn tỉnh rộng, nhu cầu xây dựng phân tán. Việc tổ chức mua sắm tập trung rồi vận chuyển đến từng địa phương, từng công trình phát sinh nhiều thủ tục, mất thời gian.
Bên cạnh đó, điều kiện thời tiết giữa các khu vực không đồng nhất, dẫn đến có nơi cần thi công nhưng chưa được cấp xi măng, trong khi nơi chưa đến thời điểm thi công lại được cung cấp trước.
Theo Giám đốc Sở Tài chính, phương thức mua sắm tập trung hiện nay khó đáp ứng linh hoạt nhu cầu thi công thực tế. Vì vậy, từ năm 2027, Sở đề xuất chuyển sang phương thức “tính bằng vật, cấp bằng tiền”. Theo đó, kinh phí hỗ trợ được xác định trên cơ sở số lượng xi măng đã được tỉnh phê duyệt cho từng công trình, từng địa phương.
Sau khi kế hoạch và dự toán được phê duyệt, kinh phí sẽ được phân bổ để các xã chủ động mua xi măng, lựa chọn thời điểm và nhà cung cấp phù hợp, bảo đảm đúng quy định.
Cách làm này được kỳ vọng giúp cơ sở chủ động hơn trong tổ chức thi công, phù hợp với điều kiện thời tiết và nhu cầu thực tế; đồng thời, rút ngắn quy trình mua sắm, giảm khâu trung gian và nâng cao trách nhiệm của địa phương.
Giám đốc Sở Tài chính đề nghị HĐND tỉnh nghiên cứu sửa đổi phương thức hỗ trợ theo hướng này; qua đó khắc phục tình trạng chậm cung ứng xi măng, bảo đảm các công trình giao thông nông thôn, kiên cố hóa kênh mương được triển khai đúng thời điểm và phát huy hiệu quả nguồn lực ngân sách.
Giải trình thêm về nguyên nhân chậm cung ứng, Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Trường Sơn cho biết: Năm 2026 là năm đầu triển khai Chương trình bê tông hóa giao thông nông thôn giai đoạn 2026-2030 với quy mô lớn; ngân sách tỉnh hỗ trợ khoảng 1.165,17 tỷ đồng, liên quan đến 135 xã, phường. Do đó, các khâu từ hoàn thiện cơ chế, xác định nhu cầu, danh mục công trình, kế hoạch đến bố trí nguồn kinh phí phải được thực hiện đồng thời.
Một trong những nguyên nhân được chỉ ra là tiến độ đăng ký nhu cầu của các địa phương còn chậm. Sở Xây dựng đã triển khai rà soát, đăng ký nhu cầu từ tháng 7-2025. Tuy nhiên, đến ngày 12-11-2025 mới có 29/135 xã, phường đăng ký; 106 địa phương còn lại chưa đăng ký đầy đủ. Sau đó, một số địa phương tiếp tục điều chỉnh, bổ sung nhu cầu và danh mục công trình, khiến quá trình tổng hợp, hoàn thiện kế hoạch kéo dài.
Kết luận nội dung liên quan đến phát triển giao thông nông thôn và cung ứng xi măng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Rah Lan Chung nhấn mạnh: Chương trình kiên cố hóa và phát triển hệ thống giao thông nông thôn giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 1.785 km đường, với tổng kinh phí hơn 1.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, quá trình triển khai còn những bất cập, nhất là trong cung ứng xi măng.
Chủ tịch HĐND tỉnh đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành khẩn trương nghiên cứu phương án phù hợp; trước mắt xem xét khả năng chuyển từ cung ứng xi măng sang hỗ trợ bằng tiền đối với các địa phương đã đăng ký, nhằm bảo đảm triển khai chương trình trong năm 2026.
Đồng thời, nghiên cứu sửa đổi nghị quyết của HĐND tỉnh về chương trình kiên cố hóa giao thông nông thôn, trong đó xem xét lại mức hỗ trợ của Nhà nước và mức đóng góp của người dân phù hợp với từng khu vực, từng loại hình giao thông.
Rà soát, xử lý nhà công sản để tránh lãng phí
Đối với nhóm vấn đề quản lý, sử dụng và khai thác tài sản công, ông Trần Nhật Quân - Phó Trưởng ban Pháp chế HĐND tỉnh đề nghị Giám đốc Sở Xây dựng làm rõ nguyên nhân nhiều căn nhà thuộc sở hữu nhà nước chưa được đưa vào khai thác, sử dụng, để trống kéo dài; đồng thời, làm rõ số tiền thuê nhà còn phải truy thu và biện pháp xử lý các khoản nợ kéo dài nhiều năm.
Giải trình về vấn đề này, Giám đốc Sở Xây dựng cho biết: Sau sáp nhập tỉnh, đơn vị đang quản lý 293 căn nhà ở, trong đó, 172 căn đang cho thuê có hợp đồng, 75 căn có người sử dụng nhưng chưa ký hợp đồng và 46 căn đang để trống.
Số lượng này giảm 16 căn so với trước sáp nhập do 16 căn thuộc Khu tập thể Khí tượng thủy văn khu vực Tây Nguyên (phường Pleiku) được thu hồi, tháo dỡ để phục vụ giải phóng mặt bằng Dự án cải tạo nút giao thông Phù Đổng.
Tính đến tháng 8-2026, tổng số tiền thuê nhà đã thu hơn 731 triệu đồng, tiền bán nhà hơn 1,6 tỷ đồng. Trong khi đó, số tiền thuê nhà còn nợ từ các thời kỳ trước chuyển sang hơn 700,5 triệu đồng.
Theo Giám đốc Sở Xây dựng, những tồn tại chủ yếu là nợ, chậm nộp tiền thuê nhà; một số cơ sở nhà, đất để trống, chưa được xử lý hoặc chưa ký hợp đồng.
Nguyên nhân một phần do công nợ tồn đọng từ các giai đoạn trước, một số hộ có hoàn cảnh khó khăn, thu nhập thấp; trong khi một số căn nằm trong các khu chung cư, nhà tập thể xuống cấp nên chưa thể xử lý riêng lẻ.
Để khắc phục, Sở Xây dựng đang phân loại, xử lý từng nhóm nhà, đất. Đối với các khu chung cư, nhà tập thể xuống cấp, UBND tỉnh đã phê duyệt phương án thực hiện Đề án di dời, dự kiến hoàn thành trong năm 2027. Sau khi di dời, các cơ quan liên quan sẽ đề xuất phương án quy hoạch, sử dụng và khai thác hiệu quả quỹ đất.
Đối với các căn nhà, cơ sở nhà đất để trống khác, Sở tiếp tục rà soát, đề xuất bán đấu giá hoặc giao địa phương quản lý, xử lý theo quy định. Với 75 căn đang có người sử dụng nhưng chưa ký hợp đồng, 37 căn sẽ được xử lý theo phương án di dời; 38 căn còn lại tiếp tục được rà soát, phân loại và hoàn thiện hồ sơ.
Về công tác thu hồi tiền thuê nhà, Sở Xây dựng phối hợp với các địa phương xác minh những trường hợp thuộc diện được miễn, giảm; đồng thời xây dựng lộ trình thanh toán đối với các hộ thực sự khó khăn.
Những trường hợp không thuộc diện khó khăn nhưng chậm hoặc không thực hiện nghĩa vụ tài chính sẽ được đôn đốc thanh toán; nếu nợ từ 3 tháng trở lên không có lý do chính đáng, Sở sẽ tham mưu thực hiện thủ tục thu hồi nhà theo quy định.
Sở cũng yêu cầu Trung tâm Quy hoạch và Kiểm định xây dựng đối chiếu công nợ đến từng hợp đồng, từng hộ hằng tháng; thông báo nghĩa vụ tiền thuê và cảnh báo ngay khi phát sinh nợ, không để công nợ tiếp tục kéo dài, phát sinh nợ mới.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hữu Quế thống nhất với các ý kiến chất vấn của các đại biểu; đồng thời đề nghị Sở Xây dựng tiếp tục tham mưu UBND tỉnh tăng cường quản lý quỹ nhà thuộc tài sản công, bảo đảm sử dụng hiệu quả, tránh lãng phí, thất thoát.
Đối với việc thu tiền thuê nhà, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho rằng: Đây là vấn đề khó, nhạy cảm bởi nhiều người thuê nhà có hoàn cảnh khó khăn, trong đó có cả gia đình chính sách.
Tuy nhiên, người thuê nhà vẫn phải thực hiện nghĩa vụ tài chính theo hợp đồng và quy định pháp luật. Vì vậy, Sở Xây dựng cần phối hợp với chính quyền địa phương tăng cường tuyên truyền, vận động, hỗ trợ người thuê nâng cao thu nhập, thực hiện tiết kiệm để có điều kiện thanh toán tiền thuê nhà đúng quy định.
Bên cạnh đó, Sở Xây dựng cần tham mưu UBND tỉnh phương án xử lý, hóa giá và khai thác quỹ nhà, đất công phù hợp, bảo đảm phát huy hiệu quả tài sản nhà nước, hạn chế thất thoát, lãng phí.
Kết luận nội dung quản lý, sử dụng và khai thác nhà ở thuộc tài sản công, Chủ tịch HĐND tỉnh Rah Lan Chung nhấn mạnh: Đây là vấn đề cần đặc biệt quan tâm, bởi quản lý không chặt chẽ có thể dẫn đến lãng phí, thất thoát và sử dụng tài sản nhà nước không hiệu quả.
Chủ tịch HĐND tỉnh đề nghị UBND tỉnh, Sở Xây dựng tiếp tục rà soát, thống kê đầy đủ hiện trạng quỹ nhà; làm rõ các trường hợp nhà ở xuống cấp, không còn nhu cầu sử dụng và những khó khăn trong thu tiền thuê.
Trên cơ sở đó, xây dựng phương án sắp xếp, bố trí, quản lý và khai thác hiệu quả quỹ nhà, nhất là trong bối cảnh tỉnh đang rà soát, sắp xếp tài sản công dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy.
Chủ tịch HĐND tỉnh cũng đề nghị các ban HĐND tỉnh tăng cường giám sát chuyên đề đối với công tác quản lý, sử dụng nhà ở thuộc tài sản công; UBND tỉnh nghiên cứu giao cơ quan chức năng tăng cường thanh tra, kiểm tra, bảo đảm tài sản công được quản lý, sử dụng và khai thác đúng quy định, tiết kiệm, hiệu quả, không để xảy ra thất thoát, lãng phí.
