Chỉ với một chiếc điện thoại, câu chuyện về một làng Bahnar, Jrai có thể vượt ra khỏi buôn làng. Một đoạn video, một vài hình ảnh ghi lại cảnh nghệ nhân dệt thổ cẩm, đội chiêng, xoang nhảy múa bên ánh lửa hay khoảnh khắc không gian nhà mồ trầm mặc dưới ánh hoàng hôn… được chia sẻ trên mạng xã hội có thể trở thành “lời mời” du khách tìm đến làng.
Đưa văn hóa lên không gian số
Tại làng Kép (xã Ia Ly), đời sống thường nhật đến những ngày đón khách trong nước, quốc tế; từ lễ hội ăn trâu đến mừng nhà rông mới… đều được chị H’Uyên Niê - Phó Ban quản lý du lịch cộng đồng quay video, chụp ảnh, livestream trên các nền tảng mạng xã hội.
Chị H’Uyên Niê còn học hỏi về nhiếp ảnh, trau chuốt từng khung hình trước khi đưa lên các nền tảng số. Từ đó, những câu chuyện về đời sống và văn hóa của làng được kể ngày càng sinh động, hấp dẫn hơn.
Làng Kép còn khai thác khá hiệu quả tour du lịch nhiếp ảnh, thu hút nhiều đoàn nhiếp ảnh trong nước và quốc tế đến sáng tác mỗi năm. Những hoạt động như đan lát, giã gạo, dệt vải, tuốt lúa rẫy… được tái hiện dựa trên đời sống cộng đồng. Mỗi bức ảnh được các nhiếp ảnh gia ghi lại cũng là một lần hình ảnh làng Kép được lan tỏa qua những khung hình giàu bản sắc.
“Rất nhiều du khách tỏ ra thích thú khi tìm hiểu đời sống văn hóa tại đây. Do đó, chúng tôi vừa tăng cường đưa hình ảnh lên mạng xã hội để giới thiệu những nét đặc trưng của làng, vừa tái hiện chân thật đời sống sinh hoạt của người dân phục vụ nhu cầu ghi lại hình ảnh của du khách khi đến đây” - chị H’Uyên Niê cho hay.
Một minh chứng khác cho sức lan tỏa của du lịch văn hóa trên không gian số là câu chuyện của Kpă H’Nhung, cô gái Jrai góp phần đưa làng Chuêt (phường An Phú) đến gần hơn với du khách.
Là một KOL (người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội), giỏi tiếng Anh, thông thạo công nghệ và trực tiếp quản trị trang du lịch cộng đồng của làng, H’Nhung tận dụng lợi thế của mình để giới thiệu đời sống, văn hóa Jrai trên các nền tảng số.
Từ những câu chuyện, hình ảnh được chia sẻ, làng Chuêt dần được biết đến như một điểm du lịch cộng đồng cách không xa trung tâm đô thị, từng bước đón những đoàn khách quốc tế đầu tiên kể từ khi làm du lịch.
Kết quả bước đầu ấy cho thấy vai trò hạt nhân của những người trẻ am hiểu văn hóa, có ngoại ngữ và kỹ năng số trong việc kết nối cộng đồng với du khách.
Để người làng kể chuyện văn hóa trên không gian số
Mơ Hra-Đáp (xã Tơ Tung) là ngôi làng thấm đẫm văn hóa Bahnar giữa núi rừng Đông Trường Sơn. Không khí tưng bừng của một lễ hội ăn lúa mới, nghệ nhân truyền dạy nghề đan lát, dệt vải, thiếu nữ lấy nước bên suối hay những đêm hội cồng chiêng … được anh Đinh Y Nâu ghi lại và đăng tải trên trang Làng du lịch cộng đồng Mơ Hra - Đáp.
Là hướng dẫn viên, đồng thời là Phó Ban quản lý du lịch của làng, anh Đinh Y Nâu hiểu những giá trị ấy chính là nguồn tài nguyên đặc biệt của du lịch văn hóa.
Không phải lúc nào du khách cũng có thể chứng kiến những sinh hoạt của làng. Việc ghi hình, lưu trữ và chia sẻ trên nền tảng số giúp câu chuyện văn hóa tiếp tục được kể ngay cả khi làng không có khách.
Anh còn cất công sưu tầm những thước phim tư liệu ghi lại đội cồng chiêng của làng biểu diễn cách đây hơn 20 năm, từng được sử dụng trong quá trình lập hồ sơ trình UNESCO ghi danh Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Tư liệu quý này được anh đưa lên trang du lịch của làng, giúp du khách hiểu hơn về chiều sâu văn hóa của người Bahnar.
“Hiện tôi vừa làm hướng dẫn viên, vừa trực tiếp đăng hình ảnh, video của làng lên mạng xã hội. Chúng tôi mong có thêm các lớp tập huấn về chuyển đổi số du lịch, hướng dẫn bà con cách quay, dựng video, đăng tải nội dung.
Qua đó, người dân có thể chủ động giới thiệu đời sống, phong tục, nghề truyền thống và di sản của làng, giúp quảng bá du lịch hiệu quả hơn” - anh Y Nâu chia sẻ.
Điều thú vị ở Mơ Hra-Đáp, làng Kép hay Chuêt là câu chuyện văn hóa không chỉ được người ngoài ghi lại mà chính “người làng kể chuyện làng”, bằng những hình ảnh mộc mạc, chân thật. Họ vừa là chủ thể văn hóa, vừa là người làm du lịch và người tạo nội dung trên không gian số.
Tuy nhiên, hoạt động truyền thông ở nhiều làng vẫn phụ thuộc vào một vài cá nhân am hiểu công nghệ. Vì vậy, cần mở thêm các lớp tập huấn, trang bị kỹ năng số cho người dân để chủ động quảng bá di sản, giới thiệu điểm đến và phát triển du lịch cộng đồng.
