Nội dung trên đã được Bộ Khoa học và Công nghệ trình Thủ tướng Chính phủ nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Theo định hướng này, 12 đơn vị hạt nhân (9 phòng thí nghiệm và 3 trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm tập trung) sẽ được lựa chọn làm trọng tâm để tập trung nguồn lực đầu tư đồng bộ cho 11 công nghệ chiến lược quốc gia.
Nhà nước dự kiến áp dụng cơ chế tài chính đặc thù, bảo đảm 100% kinh phí chi thường xuyên trong 5 năm đầu vận hành; đồng thời, đặt mục tiêu hình thành 20 nhóm nghiên cứu mạnh và đào tạo 1.000 tiến sĩ gắn với các đề án đầu tư trọng điểm.
Theo Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng, phòng thí nghiệm trọng điểm sẽ được đầu tư mạnh, bao gồm cả cho khoa học xã hội, mục tiêu có phòng thí nghiệm hiện đại tương đương với các nước phát triển.
Việc tập trung đầu tư theo hướng này không chỉ nâng cao năng lực thử nghiệm, kiểm chứng đạt chuẩn quốc tế, mà còn tạo bước ngoặt đột phá về năng lực công nghệ nội sinh, phục vụ phát triển các ngành công nghiệp chủ chốt.
Đây cũng là nền tảng quan trọng để Việt Nam nâng cao vị thế trên bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu, hướng tới mục tiêu nằm trong nhóm 3 quốc gia dẫn đầu ASEAN về Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu trong những năm tới.
Hiện nay, cả nước có 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia được đầu tư trong các giai đoạn trước, tập trung vào 7 lĩnh vực ưu tiên gồm: công nghệ sinh học (5 phòng), công nghệ thông tin (2 phòng), công nghệ vật liệu (3 phòng), cơ khí - tự động hóa (2 phòng), hóa dầu (1 phòng), năng lượng (1 phòng) và một số lĩnh vực khoa học và công nghệ khác (2 phòng).
Tuy nhiên, phần lớn cơ sở vật chất và trang thiết bị của các phòng thí nghiệm này đã lạc hậu từ 2-3 thế hệ so với trình độ quốc tế, làm suy giảm chất lượng nghiên cứu, thử nghiệm và khả năng tiếp cận các hướng nghiên cứu tiên tiến.
Các phòng thí nghiệm chất lượng cao phân bố rải rác, thiếu liên kết và chia sẻ hạ tầng, dẫn đến phân tán nguồn lực, hiệu quả đầu tư chưa cao.
