Xuân về, rộn rã câu hô bài chòi
Từ sáng mùng 1 Tết, giới mộ điệu bài chòi đã nô nức hòa mình vào Hội đánh bài chòi dân gian tại Hội xuân Chợ Gò do xã Tuy Phước tổ chức. Giữa phiên chợ đầu năm tấp nập, người dân vừa dạo chợ mua lộc, vừa thượng chòi thưởng thức những câu thai duyên dáng, thấm đẫm hồn quê.
Những gương mặt nghệ nhân quen thuộc như Nguyễn Phú, Kiều My, Huỳnh Thị Điệp, Trần Đình Dư… lại tiếp tục thắp lên không khí rộn ràng, thân thương cho hội xuân.
Dẫu quen mà chẳng hề cũ, bởi các nghệ nhân luôn linh hoạt làm mới cách hô hát, sáng tạo thêm câu thai, trau chuốt từng làn điệu để người nghe cảm nhận rõ hơi thở mùa xuân đang len lỏi trong từng câu chữ. Chính sự tìm tòi ấy của từng thế hệ nghệ nhân đã giúp bài chòi không ngừng “chuyển mình” mà vẫn giữ được cốt cách dân gian vốn có.
Theo nghệ nhân Nguyễn Thị Kiều My (xã Tuy Phước), để trở thành một “hiệu” giỏi, ngoài đam mê và năng khiếu còn phải không ngừng học hỏi, rèn luyện.
“Bên cạnh việc sáng tác thêm câu thai mới, tôi còn tập chuyển làn điệu để phần diễn xướng phong phú hơn. Ngoài xuân nữ, tôi sử dụng thêm xàng xê, hò quảng, xàng xê lụy… để tạo màu sắc mới mẻ cho hội chơi” - chị My chia sẻ.
Từ mùng 4 - 6 Tết, Hội đánh bài chòi cổ dân gian “Về miền di sản” do UBND xã Tuy Phước Bắc tổ chức tại Công viên Phước Hiệp (thôn Giang Bắc) đã mang đến không gian vui xuân rộn ràng; thu hút đông đảo người dân đến vui hội và hòa mình vào những câu hô thai đầu năm.
Là hiệu trẻ trưởng thành từ các lớp tập huấn bảo tồn nghệ thuật bài chòi dân gian do địa phương tổ chức và thường xuyên tham gia hô hát trong các hội xuân tại xã Tuy Phước Bắc, chị Trần Thị Như Thường cho rằng bài chòi là loại hình nghệ thuật tổng hợp giàu tính sáng tạo, kết hợp hài hòa giữa âm nhạc, thơ ca, diễn xướng và hội họa.
Xuất phát từ sinh hoạt cộng đồng làng xã mỗi độ xuân về, bài chòi dần trở thành sợi dây gắn kết tình làng nghĩa xóm, nuôi dưỡng lòng nhân ái và khơi dậy tinh thần lạc quan.
“Dịp xuân này, tôi tham gia biểu diễn tại xã Tuy Phước, xã Tuy Phước Bắc và chương trình "Xuân về trên tháp cổ" tại tháp Bánh Ít. Với tôi, hô thai đầu xuân là một niềm hạnh phúc rất đặc biệt. Khi thấy bà con chăm chú lắng nghe, reo vui khi trúng bài, tôi càng tin rằng bài chòi vẫn có sức sống bền bỉ trong đời sống hôm nay” - chị Thường chia sẻ.
Góp sắc xuân, giữ mạch di sản
Diễn ra từ mùng 2 Tết, Hội đánh bài chòi dân gian tại Quảng trường Nguyễn Tất Thành (phường Quy Nhơn) rộn rã trong sắc màu lễ hội đầu xuân.
Đông đảo người dân và du khách quây quần bên những chòi tre mộc mạc, chăm chú lắng nghe từng câu hô thai dí dỏm, khi trầm bổng sâu lắng, khi rộn rã tiếng cười. Tiếng phách gõ nhịp, tiếng trống giục giã hòa cùng tiếng reo vui mỗi lượt trúng bài góp phần tạo nên không gian xuân rộn ràng, ấm áp và đậm đà bản sắc xứ Nẫu.
Bạn Đặng Hà Phương - du khách đến từ Hà Nội, bày tỏ: “Đây là lần đầu tiên tôi đón Tết Nguyên đán tại Gia Lai và cũng là lần đầu biết đến bài chòi. Dù chưa hiểu hết từng câu chữ, nhưng không khí rất vui, ai cũng hào hứng và say mê”.
Không chỉ vậy, tiếng hô hát bài chòi còn rộn vang khắp các lễ hội xuân. Sau đêm diễn phục vụ bà con tại địa phương, vợ chồng nghệ nhân Trần Hữu Phước và Lê Thị Hoa (đảo Cù Lao Xanh, xã Nhơn Châu) lại tất bật góp mặt trong các chương trình biểu diễn phục vụ nhân dân và du khách tại chương trình kỷ niệm 237 năm Chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa.
Theo bà Trần Thị Hoa, điều khiến nghệ nhân thêm phấn khởi chính là sự hưởng ứng nồng nhiệt của khán giả. “Các thẻ bài được ủng hộ rất nhanh, người chơi tham gia đông vui. Để khán giả hào hứng, chúng tôi cũng phải chuẩn bị kỹ lưỡng, ôn lại câu thai cũ, học thêm câu mới, lồng ghép giới thiệu danh lam, thắng cảnh, niềm vui đón xuân của quê hương… Các hiệu phải diễn tự nhiên, ăn ý thì hội chơi mới thật sự thăng hoa” - bà Hoa bày tỏ.
Hội bài chòi dân gian không chỉ khiến không khí Tết thêm vui nhộn với sắc màu riêng mà còn góp phần gìn giữ, lan tỏa giá trị của di sản văn hóa truyền thống trong đời sống đương đại. Giữa nhịp sống hiện đại, những câu hô thai mộc mạc vẫn ngân vang, nhắc nhớ về cội nguồn và khẳng định sức sống bền bỉ của nghệ thuật dân gian như một phần không thể thiếu trong mùa xuân quê hương.
