Cụm linh vật năm Bính Ngọ đặt tại Quảng trường Nguyễn Tất Thành không chỉ là công trình trang trí mùa xuân, còn chuyển tải câu chuyện về sự hội tụ bản sắc và khát vọng phát triển của địa phương.
Họa sĩ Phan Vĩnh Nguyên - Giám đốc Công ty TNHH Mỹ thuật Đức Nhân (phường Quy Nhơn) - người trực tiếp sáng tạo và triển khai công trình, đã trò chuyện với Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai về hành trình đưa ý tưởng nghệ thuật vào không gian công cộng.
Từ “đề bài” của tỉnh đặt ra đến câu chuyện tạo hình
Gần 10 năm liên tục được tỉnh tin tưởng giao thực hiện linh vật dịp Tết, họa sĩ Phan Vĩnh Nguyên cùng cộng sự đã tạo nên nhiều cụm tạo hình mang dấu ấn riêng, góp phần định hình mỹ quan mùa xuân tại không gian đô thị. Với linh vật năm Bính Ngọ, yêu cầu đặt ra không chỉ là tính thẩm mỹ mà còn phải chuyển tải tinh thần hội tụ sau khi hai tỉnh Bình Định và Gia Lai sáp nhập thành tỉnh Gia Lai mới.
P.V: Với kinh nghiệm nhiều năm thực hiện linh vật, họa sĩ tiếp cận ý tưởng cụm linh vật năm Bính Ngọ như thế nào?
Họa sĩ Phan Vĩnh Nguyên: Chúng tôi xác định ngay từ đầu, linh vật không chỉ để trang trí mà phải kể được câu chuyện về vùng đất. Năm nay, yêu cầu thể hiện tinh thần hội tụ sau sáp nhập hai tỉnh Bình Định - Gia Lai thành tỉnh Gia Lai (mới), nên ê kíp tìm một mạch nội dung đủ sâu thay vì chỉ tạo hình con giáp đơn lẻ.
Ý tưởng hình thành theo hướng kết nối hai dòng bản sắc văn hóa thành tổng thể thống nhất: hai đàn ngựa, mỗi bên bốn con, xuất phát từ hai hướng và quy tụ ở trung tâm, phía trên là hình tượng cây cầu cách điệu biểu trưng cho sự kết nối hai vùng đất Bình Định - Gia Lai. Không gian phía sau được thiết kế như một phông nền với hiệu ứng ánh sáng, hơi nước, tạo hình phi thuyền và chú ngựa phi hành gia bay vào vũ trụ, thể hiện khát vọng chinh phục khoa học kỹ thuật.
Chúng tôi muốn kể câu chuyện về tinh thần đồng hành, hội nhập và bứt phá, chứ không phải sự so sánh giữa các hình tượng linh vật.
P.V: Vậy, hình tượng linh vật chính được xây dựng trên những chất liệu văn hóa nào để tạo nên thông điệp chung, thưa anh?
Họa sĩ Phan Vĩnh Nguyên: Cụm linh vật được tiếp biến từ tinh thần Thánh Gióng - Đất Võ - Đại Ngàn, lấy cảm hứng chủ đạo từ tinh hoa miền “đất Võ, trời Văn”, quê hương của Hoàng đế Quang Trung - Nguyễn Huệ và đại ngàn Tây Nguyên hùng vĩ với ngọn núi lửa Chư Đăng Ya huyền thoại.
Hình tượng linh vật chính được xây dựng hòa quyện giữa truyền thống văn hóa, lịch sử hào hùng của dân tộc Việt Nam và vùng đất Gia Lai hôm nay.
Tinh thần ngựa chiến của Thánh Gióng thể hiện sức mạnh dân tộc; khí phách đất Võ gợi nhắc truyền thống thượng võ; còn nguồn năng lượng đại ngàn được chuyển tải qua hình ảnh núi lửa Chư Đăng Ya và bảng màu bazan. Tạo hình trung tâm mang dáng thế chuyển động mạnh, như được nâng lên bởi năng lượng từ đất mẹ.
Khó nhất là kết hợp các yếu tố ấy thành hình tượng thống nhất, vừa mang dấu ấn lịch sử, vừa mở ra khát vọng phát triển. Ê kíp phải điều chỉnh nhiều lần từ tỷ lệ, màu sắc đến dáng thế để đạt hiệu quả truyền tải tốt nhất.
Tạo hiệu ứng không gian, lan tỏa cảm xúc cộng đồng
Không chỉ dừng ở hình tượng trung tâm, toàn bộ bố cục không gian được nghiên cứu để lồng ghép biểu tượng văn hóa và câu chuyện quảng bá hình ảnh đất và người Gia Lai.
P.V: Trong quá trình thiết kế, đâu là yếu tố anh chú trọng để cụm linh vật vừa thẩm mỹ vừa phản ánh bản sắc vùng đất?
Họa sĩ Phan Vĩnh Nguyên: Chúng tôi đặc biệt chú ý ngôn ngữ tạo hình và bảng màu - yếu tố dễ tạo cảm xúc cho người xem. Linh vật chính và phụ được bố trí hài hòa trong không gian, tạo thành một công trình nghệ thuật sắp đặt hoàn chỉnh.
Bên trái là hình tượng voi chiến binh cùng ngựa lính tái hiện hình ảnh nghĩa quân Tây Sơn; bên phải là các sản phẩm đặc trưng như ché rượu cần, hạt cà phê gợi nhắc văn hóa cộng đồng Tây Nguyên.
Cổng chính dẫn vào cụm linh vật là không gian chuyển tiếp “biển và đại ngàn”. Một bên là “Biển xanh hội tụ” với cá voi và thuyền vươn khơi; bên kia là “Tinh hoa đại ngàn” với núi rừng và cồng chiêng. Hai không gian đối xứng hòa quyện trong vườn hoa xuân, tạo hành trình khám phá tổng thể cho người tham quan.
Ban đêm, nhìn từ trên cao, toàn bộ cụm linh vật hiện lên trong hiệu ứng ánh sáng mang sự cách điệu như cây cung lớn với hai mũi tên vàng hướng ra biển Đông - biểu tượng cho ý chí tích lũy nội lực, vươn xa và hội nhập của tỉnh Gia Lai trong giai đoạn phát triển mới.
Áp lực thi công và kỳ vọng lan tỏa giá trị cộng đồng
Việc chuyển hóa bản vẽ thành công trình ngoài trời quy mô lớn trong thời gian ngắn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nghệ thuật và kỹ thuật.
P.V: Quá trình triển khai chắc hẳn gặp nhiều áp lực, thưa họa sĩ?
Họa sĩ Phan Vĩnh Nguyên: Từ “đề bài” của tỉnh, chúng tôi không chỉ tạo hình trang trí mà phải kể được câu chuyện bản sắc địa phương hướng tới tương lai. Điều trăn trở nhất là làm sao linh vật vừa nhận diện rõ hình tượng con ngựa, vừa chuyển tải câu chuyện văn hóa.
Ê kíp nghiên cứu kỹ chất liệu biểu tượng, màu sắc lễ hội để phóng tác tạo hình. Mục tiêu là tạo ra cụm linh vật có hồn và thông điệp, chứ không chỉ mô phỏng con giáp theo tả thực.
Khó khăn lớn nhất là giữ được tinh thần nghệ thuật ban đầu khi thi công ngoài trời với kích thước lớn. Đội ngũ phải tính toán kết cấu, vật liệu, độ bền và điều chỉnh chi tiết phù hợp không gian trưng bày. Áp lực tiến độ cũng cao, nhưng với sự hỗ trợ của các đơn vị liên quan, tập thể họa sĩ, kỹ sư, kiến trúc sư và nhân công đã làm việc liên tục để hoàn thành công trình đúng thời hạn.
Mỗi năm, đến ngày khánh thành, chúng tôi mới thực sự nhẹ nhõm khi thấy người dân và du khách đến tham quan, chụp ảnh trong không khí xuân rộn ràng.
P.V: Anh kỳ vọng cụm linh vật mang lại ấn tượng gì cho cộng đồng?
Họa sĩ Phan Vĩnh Nguyên: Tôi mong đây là điểm nhấn nghệ thuật góp phần tạo không khí xuân tươi vui và trở thành không gian gắn kết cộng đồng. Xa hơn, công trình giúp lan tỏa hình ảnh Gia Lai năng động, sáng tạo, đặc biệt trong năm tỉnh đăng cai Năm Du lịch quốc gia 2026.
Chúng tôi không dám nói công trình hoàn hảo, nhưng hy vọng khi đến tham quan, người dân và du khách sẽ cảm nhận niềm vui đầu năm, niềm tự hào về bản sắc vùng đất và tinh thần hướng tới tương lai. Đó là điều ê kíp nỗ lực gửi gắm qua từng chi tiết tạo hình.
P.V: Xin cảm ơn anh về cuộc trò chuyện đầy thú vị này!
