Sau sáp nhập, Gia Lai là tỉnh có diện tích tự nhiên lớn thứ hai cả nước, với hơn 21.500 km², mở ra không gian phát triển mới với nhiều lợi thế lớn về rừng và nông nghiệp.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động rõ nét, địa phương đang hướng tới mô hình tăng trưởng xanh, trong đó bảo vệ rừng, giảm phát thải và phát triển nông nghiệp bền vững được xác định là những trụ cột quan trọng.
Dự án “Giảm phát thải và tăng cường khả năng thích ứng thông qua quản lý rừng bền vững và phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp không gây mất rừng” (RECAF) do Quỹ Quốc tế về Phát triển nông nghiệp (IFAD) và Quỹ Khí hậu xanh (GCF) tài trợ được kỳ vọng tạo thêm động lực để Gia Lai hiện thực hóa mục tiêu này.
Dự án triển khai tại 4 tỉnh gồm Đắk Lắk, Lâm Đồng, Khánh Hòa và Gia Lai, với tổng vốn đầu tư 102 triệu USD. Trong đó, Gia Lai được tài trợ 25 triệu USD (tương đương 617 tỷ đồng), thực hiện trong giai đoạn 2026-2028, tại 16 xã, gồm: Ia Boòng, Ia Lâu, Ia Pia, SRó, Đăk Song, Phú Túc, Ia Dreh, Ia Rsai, Kon Gang, Ia Băng, KDang, Đăk Sơmei, Lơ Pang, Kon Chiêng, Hra, Ayun.
Mục tiêu chung của dự án là giảm phát thải khí nhà kính thông qua phục hồi rừng, phát triển các chuỗi giá trị nông sản bền vững, không gây mất rừng và nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu cho cộng đồng, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.
Dự án RECAF triển khai tại Gia Lai hướng tới góp phần giảm 1,2 triệu tấn CO2 quy đổi, nâng tỷ lệ che phủ rừng toàn tỉnh đạt 46,5% vào năm 2030.
Không chỉ tập trung vào giảm phát thải, dự án còn hướng tới nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu cho 6.000 hộ nghèo, hộ dễ bị tổn thương; tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu cho 12.500 hộ dân sống phụ thuộc vào nông nghiệp và rừng, trong đó có đồng bào dân tộc thiểu số và phụ nữ; 3.000 hộ hưởng lợi dự án có tăng thu nhập tối thiểu 20% so với trước khi triển khai dự án…
Ngoài ra, các đối tượng hưởng lợi trực tiếp khác: doanh nghiệp chuỗi giá trị hàng đầu, doanh nghiệp vừa và nhỏ, hợp tác xã, tổ hợp tác, nhóm đồng sở thích, nhóm tiết kiệm tín dụng tham gia các chuỗi giá trị không gây mất rừng do dự án hỗ trợ.
Để nguồn lực của dự án phát huy hiệu quả, việc xác định đúng đối tượng và hỗ trợ đúng nhu cầu có ý nghĩa quan trọng. Ông Diệp Đại Quốc - Phó Chủ tịch UBND xã KDang - cho hay, địa phương sẽ phối hợp rà soát đối tượng thụ hưởng, bảo đảm công khai, minh bạch.
Cùng với đó, xã đẩy mạnh tuyên truyền, tổ chức họp dân và lấy ý kiến của cộng đồng để người dân hiểu rõ mục tiêu, quyền lợi và trách nhiệm khi tham gia dự án. Các hộ dân, tổ hợp tác và hợp tác xã sẽ được tạo điều kiện tiếp cận thông tin và nguồn vốn phù hợp để phát triển sản xuất bền vững.
Để hiện thực hóa mục tiêu, công tác quản lý, giám sát tài nguyên rừng và xây dựng cơ sở dữ liệu có vai trò quan trọng. Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục chỉ đạo các cơ quan chuyên môn tăng cường tuần tra, theo dõi diễn biến rừng, giám sát chặt chẽ các khu vực có nguy cơ mất rừng, nhất là những vùng giáp ranh giữa đất sản xuất và đất lâm nghiệp.
Song song với bảo vệ rừng, ngành chức năng hướng dẫn người dân áp dụng các kỹ thuật canh tác bền vững, từng bước thay đổi phương thức sản xuất theo hướng sử dụng hiệu quả đất và nước, giảm tác động đến môi trường.
Đối với các ngành hàng chủ lực, tỉnh tiếp tục thiết lập, cấp và quản lý mã số vùng trồng; cung cấp dữ liệu bản đồ địa chính, phối hợp rà soát và xác minh quyền sử dụng đất hợp pháp của các nông hộ trồng cà phê.
Việc chuẩn hóa và liên kết các nguồn dữ liệu sẽ tạo cơ sở hình thành những vùng nguyên liệu có thông tin rõ ràng, minh bạch, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về truy xuất nguồn gốc của thị trường. Đây cũng là tiền đề để người sản xuất chủ động hơn trước những yêu cầu mới đối với chuỗi cung ứng nông sản.
Ngoài ra, các cơ quan chức năng sẽ phối hợp với Ban Chỉ đạo Dự án RECAF tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ và nông dân về quy định EUDR, kỹ thuật đo đạc GPS và ghi chép nhật ký nông hộ. Việc nâng cao năng lực này giúp người dân từng bước chủ động quản lý thông tin về diện tích sản xuất, nguồn gốc đất đai và quá trình canh tác.
Với hơn 35 năm kinh nghiệm trong sản xuất, chế biến và xuất khẩu cà phê, Công ty TNHH Vĩnh Hiệp là đơn vị đầu tiên tại Việt Nam đạt chứng nhận USDA Organic và là thành viên chính thức của Global Coffee Platform.
Doanh nghiệp xác định, phát triển nông nghiệp bền vững không chỉ dừng lại ở việc giảm phát thải hay giảm hóa chất. Một vườn cà phê bền vững thực sự phải là một hệ sinh thái sống, trong đó đa dạng sinh học chính là thước đo quan trọng phản ánh sức khỏe của đất, nước và cây trồng.
“Công ty cam kết tiếp tục đồng hành cùng nông dân, đối tác và cộng đồng, viết tiếp hành trình phát triển bền vững từ vùng đất Gia Lai, vì mục tiêu tăng trưởng xanh của ngành nông nghiệp Việt Nam” - bà Phạm Thị Mỹ Trinh - phụ trách chuyển đổi số của bộ phận Phát triển Bền vững, Công ty TNHH Vĩnh Hiệp chia sẻ.
Ông Đinh Hữu Hòa - Phó Giám đốc Sở Tài chính, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Dự án RECAF Gia Lai - khẳng định, việc triển khai RECAF là một dấu mốc quan trọng, góp phần cụ thể hóa cam kết của Việt Nam về mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
Đồng thời, dự án tạo thêm động lực để Gia Lai tiếp tục thực hiện bền vững với những định hướng không đánh đổi môi trường để lấy tăng trưởng và không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển.
