Theo nội dung dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường do Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng, UBND các tỉnh, thành phố được đề xuất triển khai các biện pháp hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần, thay vì áp dụng lệnh cấm hoàn toàn ngay trong năm 2026.
Theo đó, các trung tâm thương mại, siêu thị, khách sạn và khu du lịch sẽ không được cung cấp miễn phí bao bì nhựa, túi nilon khó phân hủy sinh học và các sản phẩm nhựa dùng một lần. Người tiêu dùng có nhu cầu sử dụng những sản phẩm trên sẽ phải trả tiền thay vì được cung cấp miễn phí như trước đây.
Nhóm sản phẩm nhựa dùng một lần thuộc diện điều chỉnh khá rộng, bao gồm khay, hộp đựng thực phẩm, bát, đũa, ly, cốc, dao, thìa, dĩa, ống hút và các dụng cụ ăn uống có thành phần nhựa được thiết kế để sử dụng một lần rồi thải bỏ.
Đối với túi nilon khó phân hủy sinh học, dự thảo đề cập đến các loại vật liệu có nguồn gốc từ dầu mỏ như polyethylene (PE), polypropylene (PP), polystyrene (PS), polyvinyl chloride (PVC) và polyethylene terephthalate (PET). Đây là những vật liệu có khả năng tồn tại lâu trong môi trường, gây áp lực đối với công tác thu gom, xử lý chất thải và bảo vệ hệ sinh thái.
Việc chuyển từ cấm sang hạn chế, không cung cấp miễn phí được xem là hướng tiếp cận linh hoạt hơn, nhằm từng bước thay đổi thói quen tiêu dùng, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp và người dân thích ứng với các sản phẩm thay thế thân thiện với môi trường.
Cơ quan soạn thảo cũng khuyến nghị dừng sản xuất, nhập khẩu một số sản phẩm như ống hút, dao, thìa, dĩa và hộp xốp đựng thực phẩm từ năm 2031. Đối với túi nilon khó phân hủy sinh học loại mỏng, thời điểm dừng sản xuất, nhập khẩu cũng được đề xuất lùi thêm 5 năm, đến năm 2031.
Đáng chú ý, tiêu chí xác định túi nilon thuộc diện phải dừng sản xuất, nhập khẩu được đề xuất điều chỉnh về độ dày dưới 30 µm, thay vì dưới 50 µm như quy định trước đó; đồng thời bỏ yêu cầu giới hạn về kích thước túi.
Trước đó, Nghị định số 08/2022/NĐ-CP đã quy định lộ trình hạn chế sản xuất, nhập khẩu sản phẩm nhựa sử dụng một lần, bao bì nhựa khó phân hủy sinh học và sản phẩm, hàng hóa chứa vi nhựa. Theo lộ trình này, từ sau năm 2025, các trung tâm thương mại, siêu thị, khách sạn và khu du lịch phải thực hiện yêu cầu hạn chế lưu hành, sử dụng các sản phẩm nhựa dùng một lần và bao bì nhựa khó phân hủy sinh học.
Không chỉ tập trung vào việc hạn chế tiêu dùng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường còn đề xuất bổ sung yêu cầu về tỷ lệ vật liệu tái chế tối thiểu trong một số loại bao bì nhựa và giấy.
Cụ thể, bao bì nhựa dùng để chứa đồ uống, thực phẩm, túi nilon và bao bì phục vụ vận chuyển hàng hóa được đề xuất phải có tối thiểu 10% vật liệu tái chế. Đối với bao bì giấy, tỷ lệ vật liệu tái chế tối thiểu được đề xuất là 20%.
Cùng với đó, dự thảo định hướng xây dựng các cơ chế ưu đãi, khuyến khích doanh nghiệp nghiên cứu, phát triển và ứng dụng vật liệu thay thế nhựa dùng một lần, trong đó có vật liệu sinh học có khả năng phân hủy hoàn toàn. Đây được xem là giải pháp nhằm thúc đẩy sản xuất xanh, giảm phụ thuộc vào nguyên liệu nhựa có nguồn gốc hóa thạch và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.
