Vụ việc được chú ý sau khi người tiêu dùng phản ánh chiếc thìa nhựa tại Phê La có thông tin “Biodegradable plastic, Eco-friendly”, nghĩa là nhựa có khả năng phân hủy sinh học, thân thiện với môi trường, đồng thời khuyến khích khách hàng tái sử dụng.
Tuy nhiên, kết quả kiểm nghiệm được chia sẻ trên mạng xã hội cho thấy mẫu thìa gửi đến Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3 (QUATEST 3) ngày 21-9 có thành phần chính là Polystyrene (PS), loại nhựa có nguồn gốc từ dầu mỏ. Sự khác biệt giữa thông tin quảng bá và kết quả này đã làm dấy lên tranh luận về tính chính xác của công bố sản phẩm.
Ngày 17-10, Phê La cho biết đã thu hồi, ngừng sử dụng loại thìa nhựa trên toàn hệ thống và tiến hành kiểm nghiệm độc lập về vật liệu. Doanh nghiệp thừa nhận đã căn cứ vào hồ sơ, mẫu sản phẩm và tài liệu kiểm nghiệm do nhà sản xuất cung cấp để công bố thông tin, đồng thời cho biết sản phẩm đã được kiểm nghiệm, đạt các chỉ tiêu an toàn vệ sinh thực phẩm theo quy định nhưng chưa thực hiện kiểm nghiệm định danh thành phần vật liệu.
Theo Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia (Bộ Y tế), bao bì, dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm cần được kiểm nghiệm theo quy chuẩn kỹ thuật tương ứng với vật liệu cấu thành.
Với thìa nhựa, việc kiểm nghiệm không nên chỉ dừng ở một kết quả chung về an toàn. Doanh nghiệp cần xác định rõ mục tiêu thử nghiệm, vật liệu thực tế và điều kiện sử dụng để lựa chọn chỉ tiêu phù hợp.
Thứ nhất, xác định thành phần vật liệu. Phép thử này giúp nhận diện loại nhựa hoặc các thành phần chính, đối chiếu với hồ sơ kỹ thuật và thông tin nhà sản xuất công bố. Đây là bước quan trọng khi sản phẩm được giới thiệu là nhựa sinh học, nhựa phân hủy sinh học hoặc có đặc tính môi trường đặc biệt.
Thứ hai, kiểm nghiệm các chỉ tiêu an toàn tiếp xúc thực phẩm. Đối với dụng cụ bằng nhựa, các chỉ tiêu có thể bao gồm hàm lượng chì, cadmi, mức thôi nhiễm kim loại nặng, lượng chất oxy hóa tiêu thụ và các chỉ tiêu liên quan đến thành phần nhựa. Với nhựa phenol, melamin hoặc urê, có thể cần kiểm tra thêm phenol, formaldehyde và các chỉ tiêu khác theo quy chuẩn áp dụng. Điều kiện thử nghiệm như nhiệt độ, thời gian và môi trường tiếp xúc cần phù hợp với yêu cầu kỹ thuật.
Thứ ba, đánh giá khả năng sử dụng nhiều lần. Doanh nghiệp cần có căn cứ kỹ thuật về độ bền, khả năng chịu nhiệt, mức độ biến đổi vật liệu và điều kiện vệ sinh khi tái sử dụng. Nếu quảng bá khả năng phân hủy sinh học, sản phẩm còn cần được đánh giá theo phương pháp và tiêu chuẩn phù hợp với tuyên bố đó. Kết quả kiểm nghiệm an toàn tiếp xúc thực phẩm tự nó không chứng minh sản phẩm có khả năng phân hủy sinh học.
Từ vụ việc Phê La, bài học đặt ra cho ngành đồ uống là cần kiểm soát sản phẩm theo hướng toàn diện: xác định đúng vật liệu, kiểm nghiệm đúng chỉ tiêu, công bố đúng đặc tính và hướng dẫn sử dụng phù hợp.
Minh bạch thông tin ngay từ đầu không chỉ giúp bảo vệ người tiêu dùng mà còn là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp duy trì uy tín thương hiệu.