Trong bối cảnh tỉnh đặt mục tiêu phát triển khu công nghiệp sinh thái, yêu cầu đặt ra là mở rộng ứng dụng các giải pháp có hiệu quả thực tế, đồng thời tăng liên kết giữa các doanh nghiệp để sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn.
Theo Sở Công Thương, toàn tỉnh có khoảng 2.500 DN công nghiệp hoạt động trong khu kinh tế (KKT), khu công nghiệp (KCN) và hoạt động độc lập. Trong đó, 1.850 DN thuộc ngành chế biến, chế tạo; 470 DN thuộc ngành sản xuất, phân phối điện…
Từ tiết kiệm tài nguyên đến nâng cao hiệu quả sản xuất
Tại KCN, Đô thị và Dịch vụ Becamex VSIP Bình Định (xã Canh Vinh), Công ty CP Becamex Bình Định đã thu hút được 10 dự án, trong đó 3 dự án đã đi vào hoạt động. Bên cạnh đầu tư hạ tầng xanh, công ty triển khai các giải pháp sử dụng năng lượng tái tạo, tiết kiệm tài nguyên và kiểm soát nước thải.
Đến nay, công ty trồng 72.280 cây xanh, duy trì tỷ lệ cây xanh và mặt nước theo quy hoạch ở mức 21% diện tích toàn khu; cung cấp 5.900 m³ nước sạch/ngày đêm từ nguồn nước mặt, góp phần giảm khai thác nước ngầm; bảo đảm 100% nước thải của các DN được đấu nối, xử lý đạt cột A.
Bên cạnh đó, hệ thống điện mặt trời áp mái tại văn phòng công ty và hệ thống chiếu sáng sử dụng năng lượng mặt trời có tổng công suất khoảng 91,7 kWp. Các hệ thống dự kiến sản xuất 207 nghìn kWh điện/năm, giảm khoảng 136 tấn CO₂/năm. Theo ông Nguyễn Văn Lăng - Tổng Giám đốc công ty, đơn vị đã được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương khảo sát dự án trang trại điện mặt trời công suất dự kiến 210 MWp, hướng đến bổ sung nguồn điện xanh cho các DN. Công ty cũng dự kiến nâng tỷ lệ nước sau xử lý được tái sử dụng lên tối thiểu 75%.
Tại KCN Nhơn Hòa (phường An Nhơn Nam), Công ty TNHH Đầu tư hạ tầng KCN Nhơn Hòa cũng triển khai các giải pháp sử dụng năng lượng sạch, cải thiện hệ thống xử lý nước thải tập trung và hướng dẫn DN giảm phát thải. Từ năm 2025 đến nay, có 4 dự án đầu tư mới ngành giấy ứng dụng công nghệ xử lý nước thải hiện đại, tái sử dụng 30 - 80% lượng nước.
Ông Trần Thanh Dũng - Giám đốc công ty - cho hay: DN đã mời chuyên gia tư vấn phát triển dự án theo hướng giảm phát thải, tiết kiệm chi phí. DN sẽ sàng lọc nhà đầu tư, ưu tiên các dự án ứng dụng công nghệ cao, thân thiện với môi trường, từng bước thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.
Ở lĩnh vực chế biến mía đường, Nhà máy Đường An Khê (phường An Khê, thuộc Công ty CP Đường Quảng Ngãi) tận dụng phụ phẩm để phát điện, đồng thời tuần hoàn nước thải phục vụ sản xuất. Ông Nguyễn Hoàng Phước - Phó Giám đốc nhà máy - cho biết: Hằng năm, nhà máy tiếp nhận, chế biến khoảng 2,2 triệu tấn mía, phát sinh khoảng 594 nghìn tấn bã mía và 2.964 m³ nước thải/ngày đêm. Công ty đầu tư Nhà máy điện sinh khối An Khê để tận dụng 100% bã mía làm nhiên liệu phát điện phục vụ sản xuất. Nước thải sau xử lý được tái sử dụng khoảng 2.200 m³/ngày đêm. Việc tận dụng phụ phẩm và tuần hoàn nước giúp DN giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.
Mở rộng sản xuất xanh, thúc đẩy liên kết tuần hoàn
Theo Phó Trưởng Ban Quản lý KKT tỉnh Nguyễn Thanh Nguyên, các DN trong KKT, KCN đang từng bước ứng dụng giải pháp sản xuất xanh, tuần hoàn nhằm tiết kiệm chi phí, xử lý chất thải và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên. Đến nay, tại các KKT, KCN, không có cơ sở thuộc danh sách gây ô nhiễm môi trường hoặc gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng; có 154 dự án/144 DN đạt chứng nhận DN xanh.
Định hướng này được cụ thể hóa trong Kế hoạch số 404/KH-UBND ngày 13-10-2026 của UBND tỉnh về thực hiện KCN sinh thái trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo đó, trong giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh đặt mục tiêu chuyển đổi ít nhất 1 KCN hiện hữu thành KCN sinh thái, dự kiến thành lập mới 1 - 2 KCN sinh thái và có 2 - 3 KCN dự kiến đạt tiêu chí này.
Đồng thời, tối thiểu 10% số DN trong các KCN áp dụng giải pháp sử dụng hiệu quả tài nguyên, sản xuất sạch hơn, tiết kiệm nguyên liệu, vật liệu và năng lượng; 100% dự án đầu tư mới được khuyến khích sử dụng công nghệ tiên tiến, carbon thấp. Các KCN sinh thái hướng đến mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Để đạt mục tiêu, Ban Quản lý KKT tỉnh sẽ rà soát quy hoạch, hạ tầng, ngành nghề thu hút đầu tư và khả năng liên kết giữa các DN; ưu tiên dự án công nghệ cao, công nghệ sạch, hỗ trợ đổi mới công nghệ, sử dụng chung hạ tầng và tận dụng phụ phẩm làm nguyên liệu. Trọng tâm không chỉ là cải thiện môi trường tại từng nhà máy mà còn hình thành các mối liên kết để chia sẻ, tái sử dụng tài nguyên và giảm chất thải trong toàn KCN.
Theo ông Võ Mai Hưng - Phó Giám đốc Sở Công Thương: Việc ứng dụng mô hình sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn trong công nghiệp đang được thúc đẩy theo hướng nâng cao hiệu quả kinh tế, giảm tác động môi trường. Các mô hình được triển khai gồm tận dụng phụ phẩm ngành chế biến gỗ để sản xuất ván nhân tạo, viên nén sinh khối và sợi nhựa mới; tuần hoàn nước thải trong một số DN dệt may, bê tông thương phẩm; xử lý chất thải xây dựng với công suất 960 tấn/ngày và sản xuất cát nhân tạo từ đá mạt tại 5 dự án, tổng công suất 1,4 triệu m³/năm.
Đáng chú ý, Tổ hợp sản xuất tái chế vải polyester của Tập đoàn SYRE IMPACT AB được tỉnh chấp thuận đầu tư, dự kiến chuyển hóa khoảng 46.000 tấn vải vụn, vải lỗi mỗi năm thành hạt nhựa PET tái sinh.
“Thời gian tới, Sở Công Thương sẽ thúc đẩy chuyển đổi KCN, cụm công nghiệp theo hướng sinh thái, tăng cường liên kết cộng sinh công nghiệp, chia sẻ và tận dụng phụ phẩm, nhiệt dư, nước thải sau xử lý giữa các nhà máy. Ngành cũng đẩy mạnh tư vấn tiết kiệm năng lượng, khuyến khích điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hỗ trợ DN vừa và nhỏ tiếp cận tài chính xanh để đầu tư sản xuất sạch hơn” - ông Hưng nhấn mạnh.
