Theo Tổ chức Đường quốc tế (ISO), cân đối đường toàn cầu niên vụ 2025/26 hiện được ước tính dư 1,1 triệu tấn, giảm đáng kể so với mức 2,2 triệu tấn trong dự báo tháng 5. Với niên vụ 2026/27, ISO lần đầu dự báo thị trường có thể thâm hụt khoảng 200.000 tấn, trong bối cảnh El Niño được đánh giá là rủi ro lớn nhất đối với các dự báo sản xuất trong những tháng tới.
Đường chủ yếu được sản xuất từ mía và củ cải đường. Trong đó, những quốc gia sản xuất mía lớn như Brazil, Ấn Độ và Thái Lan có vai trò quan trọng đối với nguồn cung toàn cầu. El Niño có thể làm thay đổi lượng mưa và nhiệt độ tại các khu vực này, gây khô hạn ở một số nơi hoặc mưa bất thường ở những vùng khác.
Tại Brazil - nước sản xuất và xuất khẩu đường lớn nhất thế giới - thời tiết đã trở thành yếu tố quan trọng đối với quyết định phân bổ mía cho sản xuất đường hay ethanol. Reuters dẫn thông tin cho biết thời tiết ẩm ướt bất thường tại khu vực Trung - Nam Brazil, được cho là liên quan đến El Niño mạnh, đã làm chậm tiến độ thu hoạch và ảnh hưởng đến hàm lượng đường trong mía. Một phần mía tiếp tục được ưu tiên cho sản xuất ethanol.
Nếu sản lượng đường tại các trung tâm cung ứng lớn giảm, lượng đường xuất khẩu ra thị trường quốc tế cũng có thể bị thu hẹp. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ đường toàn cầu vẫn được ISO dự báo tăng. Niên vụ 2026/27, tiêu thụ toàn cầu được dự báo đạt khoảng 180,4 triệu tấn, tăng 0,8 triệu tấn so với niên vụ trước.
Những lo ngại về nguồn cung đang được phản ánh trên thị trường. Theo báo cáo của ISO, giá đường thô tăng trong thời gian gần đây, với giá bình quân tháng 8 đạt 17,4 cent Mỹ/pound. Tổ chức này cho rằng đà tăng có phần đi trước các yếu tố cung - cầu cơ bản, nhưng nếu triển vọng sản xuất niên vụ 2026/27 xấu đi, cán cân đường thế giới có thể nhanh chóng chuyển sang thâm hụt lớn hơn, tạo cơ sở cho mặt bằng giá cao.
El Niño không phải yếu tố duy nhất quyết định giá đường. Giá dầu, tỷ giá, chính sách xuất khẩu của các nước sản xuất lớn, tỷ lệ mía được dùng để sản xuất đường hay ethanol và lượng tồn kho đều có thể làm thay đổi cán cân cung - cầu.
Tại Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường dự báo El Niño có thể khiến nhiệt độ cao hơn bình thường, lượng mưa thiếu hụt và nguy cơ hạn hán, thiếu nước gia tăng, nhất là tại Cao nguyên Trung Bộ, Duyên hải Nam Trung Bộ và Nam Bộ trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027.
Diễn biến thời tiết này có thể tạo thêm thách thức cho sản xuất nông nghiệp, trong đó có vùng nguyên liệu mía nếu tình trạng thiếu nước kéo dài. Tuy nhiên, tác động cụ thể đến sản lượng mía và giá đường trong nước còn phụ thuộc vào diễn biến thời tiết thực tế, năng suất, diện tích vùng nguyên liệu và nguồn cung trên thị trường.
Trong khi đó, ngành đường Việt Nam hiện vẫn chịu sức ép từ đường nhập khẩu và tình trạng buôn lậu. Bộ Công Thương cho biết các biện pháp phòng vệ thương mại đối với đường mía nhập khẩu từ Thái Lan đã góp phần phục hồi sản xuất trong nước; diện tích mía tăng từ khoảng 128.000 ha niên vụ 2020/21 lên khoảng 192.000 ha niên vụ 2024/25.
Vì vậy, nếu El Niño khiến nguồn cung đường thế giới suy giảm, giá quốc tế tăng mạnh, thị trường Việt Nam có thể chịu tác động thông qua chi phí nhập khẩu và mặt bằng giá đường. Ngược lại, nguồn cung trong nước, tồn kho và các biện pháp quản lý thương mại sẽ quyết định mức độ truyền dẫn của biến động giá thế giới vào thị trường nội địa.
