Chủ động ứng phó từ sớm, không để bị động
Ngày 31-10, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã ký Chỉ thị số 39/CT-TTg ngày 30-10-2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường chủ động phòng, chống, ứng phó với các loại hình thiên tai do ảnh hưởng của El Niño năm 2026-2027.
Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện tượng ENSO đang ở trạng thái El Niño, dự báo tiếp tục duy trì cường độ mạnh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Diễn biến này làm tăng nguy cơ nắng nóng, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, cháy rừng; đồng thời không loại trừ khả năng xuất hiện mưa lớn, lũ và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm bất thường.
Để hạn chế thiệt hại, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương triển khai giải pháp phòng ngừa, ứng phó từ sớm, phù hợp với tình hình thực tế. UBND các tỉnh, thành phố phải cập nhật phương án ứng phó theo nhiều kịch bản nguồn nước và thiên tai, kể cả tình huống bất lợi hơn dự báo; xác định khu vực có nguy cơ cao, biện pháp xử lý, nguồn lực và trách nhiệm thực hiện đến cấp xã.
Các địa phương cũng cần chủ động phương án bảo vệ, sơ tán người dân khi cần thiết; kiểm kê nguồn nước tại hồ chứa, hệ thống thủy lợi và công trình cấp nước sạch. Nguồn nước dự phòng phải được tính toán, kết nối để ưu tiên phục vụ sinh hoạt, y tế và các nhu cầu thiết yếu, nhất là tại trường học, bệnh viện, miền núi, ven biển và vùng thường xuyên thiếu nước.
Bảo đảm nước sinh hoạt, bảo vệ sản xuất
Một nhiệm vụ trọng tâm là tính toán khả năng cấp nước cho cả mùa khô để điều chỉnh thời vụ, cơ cấu cây trồng và diện tích sản xuất. Những khu vực không bảo đảm nguồn nước không được bố trí sản xuất thiếu căn cứ; người dân cần được hướng dẫn tích trữ nước, tưới tiết kiệm, bảo vệ cây trồng, vật nuôi và thủy sản trước nguy cơ hạn hán kéo dài.
Các bộ, ngành và địa phương được yêu cầu chủ động sửa chữa công trình thủy lợi, nạo vét cửa lấy nước, kênh dẫn, lắp đặt máy bơm dã chiến, xây dựng đập tạm ngăn mặn và trữ nước. Những công trình cấp nước, thủy lợi cần được đẩy nhanh tiến độ để phục vụ trước thời kỳ cao điểm.
Đối với hồ chứa thủy điện, thủy lợi, việc điều tiết và vận hành phải linh hoạt, tuân thủ quy trình, thẩm quyền, bảo đảm an toàn công trình và khu vực hạ du. Các đơn vị cần chủ động tích đủ nước phục vụ mùa khô, đồng thời rà soát phương án tiêu thoát nước, chống ngập khi xảy ra mưa lớn bất thường.
Chỉ thị cũng yêu cầu xác định các khu vực trọng điểm cháy rừng, bố trí lực lượng, phương tiện và nguồn nước theo phương châm “bốn tại chỗ”; tổ chức trực, tuần tra, cảnh báo và xử lý kịp thời, không để cháy lan, cháy lớn.
Tăng cường dự báo, phối hợp điều hành nguồn nước
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần nâng cao chất lượng dự báo khí tượng, thủy văn, nguồn nước và thiên tai; chuyển mạnh từ cảnh báo hiện tượng sang cảnh báo tác động. Đồng thời, xây dựng, cập nhật kịch bản nguồn nước và phương án điều hòa, phân phối nước tại các lưu vực có nguy cơ thiếu hụt, nhất là khu vực Trung bộ, cao nguyên Trung bộ và Nam bộ.
Bộ Công Thương phải xây dựng phương án sử dụng hợp lý các nguồn năng lượng, huy động nguồn điện khác khi lượng nước về hồ thủy điện thiếu hụt trong mùa khô 2026-2027; bảo đảm điện cho các trạm bơm, công trình cấp nước sinh hoạt và phòng, chống thiên tai.
Bộ Quốc phòng, Bộ Công an chuẩn bị lực lượng, phương tiện, sẵn sàng hỗ trợ vận chuyển, cấp nước, chữa cháy rừng, sơ tán dân và cứu hộ, cứu nạn khi cần thiết. Bộ Tài chính phối hợp tổng hợp nhu cầu, đề xuất kinh phí và hỗ trợ nguồn lực cho các nhiệm vụ cấp bách theo quy định.
Thủ tướng đồng thời yêu cầu tăng cường thông tin, hướng dẫn người dân chủ động phòng, chống thiên tai, tích trữ và sử dụng nước, điện tiết kiệm; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc tại những khu vực có nguy cơ cao.
Việc triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm bảo vệ an toàn tính mạng, sức khỏe người dân, bảo đảm nguồn nước cho sinh hoạt và sản xuất, giảm thiểu thiệt hại do El Niño trong giai đoạn 2026-2027.
