Niềm tin vào giá trị lâu dài của học tập, nghiên cứu đã giúp họ từng bước vượt qua mọi áp lực để lặng lẽ cống hiến cho giáo dục, khoa học và sự phát triển bền vững của Tây Nguyên.
Anh Long và chị Vân cùng sinh năm 1984, trở thành đôi vợ chồng có học vị tiến sĩ hiếm hoi ở khu vực phía Tây tỉnh. Anh Long hiện là Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển cây hồ tiêu (Viện Khoa học kỹ thuật Nông - Lâm nghiệp Tây Nguyên), vừa bảo vệ thành công luận án tiến sĩ chuyên ngành Công nghệ sinh học tại Trường Đại học Deakin (Úc) vào tháng 11-2025. Còn chị Vân là tiến sĩ chuyên ngành Kế toán, giảng dạy tại Khoa Kinh tế, Trường Đại học Lâm nghiệp - Phân hiệu Gia Lai.
Kiên trì để không bỏ cuộc
▪ Nhìn lại chặng đường theo đuổi con đường học thuật, điều gì khiến anh chị trân trọng nhất?
- Điều chúng tôi trân trọng nhất chính là sự kiên trì, không bỏ cuộc. Trên hành trình đó, có những giai đoạn vô cùng khó khăn, thậm chí tưởng chừng không thể đi tiếp.
Nhưng mỗi khi đứng trước lựa chọn dừng lại hay tiếp tục, chúng tôi đều ngồi lại với nhau, phân tích và tự nhắc rằng nếu bỏ cuộc giữa chừng thì không chỉ đánh mất cơ hội mà còn đánh mất niềm tin vào chính bản thân mình.
▪ Việc để một người đi trước trên con đường học thuật là lựa chọn có chủ ý hay là kết quả của hoàn cảnh?
- TS. Nguyễn Văn Long: Đó là lựa chọn phù hợp với hoàn cảnh gia đình lúc bấy giờ. Chúng tôi đến với nhau gần như “hai bàn tay trắng”, cùng chung khát vọng học tập để nâng cao trình độ, cải thiện cuộc sống và tạo nền tảng tốt hơn cho con cái.
Khi yêu cầu công việc của Vân đòi hỏi phải tiếp tục học lên, chúng tôi thống nhất dồn nguồn lực để Vân học trước, còn tôi tập trung đi làm, gánh vác kinh tế gia đình. Đây là sẻ chia giữa hai vợ chồng, cũng là sự đồng lòng của hai bên gia đình.
- TS. Nguyễn Thị Cẩm Vân: Nhìn lại quá trình học tập, nghiên cứu, khi cả hai đều lần lượt hoàn thành mục tiêu học thuật, có thể khẳng định đây là một quyết định đúng đắn.
▪ Giai đoạn nào là áp lực nhất và điều gì giúp anh chị giữ được sự kiên định đi đến cùng con đường đã chọn?
- TS. Nguyễn Thị Cẩm Vân: Với chúng tôi, áp lực lớn nhất không nằm ở kinh tế mà là chuyên môn và học thuật. Khi tôi thực hiện luận án tiến sĩ, đề tài thuộc lĩnh vực còn khá mới, số lượng chuyên gia trong nước hạn chế nên việc tiếp cận tài liệu và nhận được hỗ trợ chuyên sâu gặp nhiều khó khăn. Niềm tin vào giá trị lâu dài của tri thức, trách nhiệm với gia đình và những cơ hội đang mở ra phía trước chính là động lực để tôi tiếp tục đi đến cùng mà không dừng lại giữa chừng.
- TS. Nguyễn Văn Long: Khi học tập và nghiên cứu ở nước ngoài, môi trường học thuật rất khắt khe, cường độ làm việc cao tạo ra không ít áp lực. Tuy vậy, vợ chồng tôi luôn động viên nhau, chia sẻ việc gia đình, sắp xếp thời gian hợp lý và giữ vững niềm tin rằng mọi nỗ lực rồi sẽ được đền đáp. Chính những thử thách đó đã trở thành nền tảng quan trọng cho thành quả hôm nay.
▪ Trong hành trình học tập dài và nhiều thử thách, gia đình có ý nghĩa như thế nào?
- Với chúng tôi, gia đình có ý nghĩa quyết định! Chỉ khi có một hậu phương yên ấm, tin tưởng và sẵn sàng đồng hành thì người làm khoa học mới có thể toàn tâm toàn ý cho nghiên cứu. Gia đình giống như gốc rễ của một cái cây, gốc rễ càng vững chắc thì cây càng đủ sức vươn cao, vượt qua giông gió và kết trái.
Tri thức thay đổi cuộc sống
▪ Anh từng chia sẻ rằng học tập và nghiên cứu là con đường giúp gia đình “thoát nghèo”. Tri thức đã thay đổi cuộc sống của anh chị ra sao?
- TS. Nguyễn Văn Long: Nếu không học tập, không nghiên cứu và không có cơ hội du học, có lẽ cuộc sống của chúng tôi chỉ dừng lại ở mức đáp ứng những nhu cầu tối thiểu.
Chính tri thức đã mở ra những cơ hội nghề nghiệp tốt hơn, giúp cải thiện thu nhập và từng bước ổn định cuộc sống. Tôi luôn biết ơn cơ quan, các chương trình học bổng và sự hỗ trợ quốc tế đã tạo điều kiện để gia đình có sự thay đổi theo hướng bền vững.
▪ Điều gì đã thôi thúc chị lựa chọn nghiên cứu về vận dụng chuẩn mực kế toán đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Gia Lai?
- Gia Lai có số lượng doanh nghiệp nhỏ và vừa khá lớn, nhưng trên thực tế, việc tiếp cận và vận dụng các chuẩn mực kế toán vẫn còn nhiều hạn chế, chưa theo kịp yêu cầu quản trị hiện đại.
Thực tiễn đó thôi thúc tôi lựa chọn đề tài này nhằm phân tích những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp địa phương và đề xuất các giải pháp phù hợp. Giá trị thực tiễn lớn nhất của nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch tài chính, hỗ trợ quản trị hiệu quả và tạo nền tảng cho phát triển bền vững.
▪ Theo đuổi 2 lĩnh vực khác nhau, anh chị đã đồng hành và hỗ trợ nhau trong nghiên cứu như thế nào?
- TS. Nguyễn Văn Long: Chúng tôi hỗ trợ nhau một cách linh hoạt, phù hợp với từng giai đoạn. Tôi cố gắng tạo điều kiện để vợ yên tâm học tập, nghiên cứu, đồng thời hỗ trợ tìm kiếm tài liệu, dịch thuật và chia sẻ kinh nghiệm học thuật khi cần.
- TS. Nguyễn Thị Cẩm Vân: Ngược lại, tôi quán xuyến tốt công việc gia đình để chồng yên tâm công tác, học tập và nghiên cứu, đặc biệt trong thời gian anh nghiên cứu ở nước ngoài. Sự thấu hiểu và sẻ chia là yếu tố quan trọng giúp cả hai cùng tiến bộ.
▪ Với tư cách là giảng viên có học vị tiến sĩ tại Phân hiệu Trường Đại học Lâm nghiệp ở Gia Lai, chị nhìn nhận trách nhiệm của mình ra sao?
- Hoàn thành học vị tiến sĩ không chỉ là dấu mốc cá nhân mà còn đi kèm trách nhiệm lớn hơn. Trình độ chuyên môn được nâng cao giúp tôi giảng dạy sâu hơn, tham gia nghiên cứu khoa học, mở rộng hợp tác học thuật trong và ngoài nước.
Tôi tin rằng, khi đội ngũ giảng viên ngày càng được chuẩn hóa và nâng cao trình độ, chất lượng đào tạo sẽ từng bước được nâng lên, thu hút người học sau đại học và thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, qua đó góp phần vào sự phát triển bền vững của Phân hiệu.
▪ Từ góc độ nghiên cứu công nghệ sinh học, anh đánh giá lĩnh vực này sẽ đóng góp như thế nào cho nông nghiệp Tây Nguyên?
- Công nghệ sinh học là hướng đi phù hợp với mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững. Các kết quả nghiên cứu sẽ góp phần giảm phụ thuộc vào hóa chất, cải thiện sức khỏe đất đai, tăng khả năng chống chịu sâu bệnh và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Đối với các cây trồng chủ lực như cà phê và hồ tiêu, công nghệ sinh học cung cấp cơ sở khoa học cho quản lý đất, kiểm soát bệnh hại và tối ưu quy trình canh tác, từ đó nâng cao giá trị và hiệu quả, tính bền vững của sản xuất.
▪ Theo anh chị, “chìa khóa” nào giúp người trẻ đủ bản lĩnh theo đuổi con đường học tập dài và nhiều thử thách?
- Theo tôi, các bạn trẻ cần xác định mục tiêu rõ ràng và kiên trì theo đuổi đến cùng. Thành công không đến nhanh, nhưng khi không ngừng tạo ra giá trị cho chính mình, xã hội sẽ ghi nhận.
Điều quan trọng nhất là dám bắt đầu, dám đi tiếp và không bỏ cuộc giữa chừng. Như chúng tôi vẫn luôn tin: “Nothing is impossible” (không gì là không thể). Quan trọng nhất là dám bắt đầu, dám đi tiếp, cứ kiên trì bước đi thì sẽ đến đích!
▪ Xin cảm ơn anh chị về cuộc trò chuyện!
