Từ gian khó mà nên nếp nhà
Ở xã Ia Rbol, nơi có đến 92% dân số là người dân tộc thiểu số (DTTS), truyền thống hiếu học như mạch nguồn tươi mát đã tưới tắm cho nhiều thế hệ dân làng. Trong số đó, câu chuyện về gia đình bà Rcom H’Kliơng (buôn Rưng Ma Nin) với quan niệm sống giản dị nhưng nhất quán: “Dù khó khăn đến đâu cũng phải cho con đi học” luôn được nhắc đến như một cách động viên nhau cùng cố gắng.
Những ngày gần Tết, bà H’Kliơng (76 tuổi) vẫn dậy sớm, quét lại khoảnh sân nhỏ, sửa soạn nhà cửa để đón con cháu trở về. Ngôi nhà không thay đổi nhiều sau bao năm, nhưng điều khiến bà mãn nguyện nhất là mỗi mùa xuân đến, các con dù ở những vị trí công tác khác nhau vẫn thu xếp trở về sum họp dưới mái nhà chung.
9 người con của bà, mỗi người lựa chọn một ngả đường khác nhau, nhưng đều gặp nhau ở điểm chung là học hành đến nơi đến chốn. Trong gia đình ấy, có người theo ngành y, người làm giáo dục, người công tác trong LLVT, cơ quan nhà nước... Thành quả hôm nay không đến từ điều kiện đủ đầy, mà được đánh đổi bằng sự tảo tần của cặp vợ chồng người Jrai và ý chí vượt khó bền bỉ của các con.
Xuân năm nay, với ông Rcom Jen (người con thứ, hiện là Phó Giám đốc Sở Công Thương Gia Lai) mang ý nghĩa đặc biệt. Sau sáp nhập đơn vị hành chính, công việc nhiều hơn, quãng đường công tác xa hơn, cơ hội trở về buôn làng của ông không còn thường xuyên như trước. “Cả năm bận rộn, ít có thời gian về thăm mẹ, nên Tết là dịp quý giá nhất để anh chị em chúng tôi được sum họp, cố gắng sắp xếp để ngồi lại bên nhau trong ngôi nhà chung”-ông Jen chia sẻ.
Tết trong ngôi nhà của bà Rcom H’Kliơng không phải là mâm cao cỗ đầy, mà là khoảnh khắc các thế hệ quây quần, nhắc lại những năm tháng gian khó đã qua, để càng thấm thía giá trị của tri thức - thứ đã giúp cả gia đình vững vàng bước qua nghèo khó và góp phần dựng xây quê hương.
Hiếu học - nơi truyền thống gặp hiện đại
Tết Bính Ngọ 2026 là dấu mốc khó quên với cô gái người dân tộc H’re Đinh Y Quyên (phường Pleiku) khi được đoàn viên cùng gia đình sau một năm nỗ lực. Sau khi đạt danh hiệu Á hậu 3 tại cuộc thi sắc đẹp uy tín Miss Grand Vietnam 2025, Y Quyên tiếp tục theo đuổi ước mơ làm bác sĩ với chương trình đào tạo chuyên khoa I, chuyên ngành Da liễu tại ĐH Y Dược Cần Thơ. Đây cũng là ước mơ chung của ba chị em Thùy Trang - Y Quyên - Ta Bi khi muốn nối nghiệp cha, trở thành bác sĩ, chăm lo sức khỏe cho bà con.
Điều đáng trân trọng là cả ba đều luôn cố gắng để truyền thông điệp tích cực về trách nhiệm xã hội bằng cách kết hợp tri thức y khoa với sức lan tỏa của sắc đẹp trí tuệ cho người trẻ, nhất là thanh niên DTTS.
Đinh Ta Bi đang làm bác sĩ tại khoa Nội (BVĐK tỉnh Gia Lai), từng đạt danh hiệu Á vương 2 Mr World Vietnam 2024. Còn chị gái Đinh Thị Thùy Trang hiện làm việc tại một phòng khám da liễu ở Pleiku, cũng từng lọt Top 10 Hoa hậu các dân tộc Việt Nam 2013.
Đinh Y Quyên chia sẻ: “Dù cận Tết rất bận rộn với công việc chuyên môn và các hoạt động xã hội, nhưng với gia đình, Tết luôn là điều thiêng liêng. Dù bận đến đâu, chị em chúng tôi cũng cố gắng về nhà sớm nhất có thể để được ngồi lại bên nhau cùng mẹ”.
Về cùng nhau, quây quần bên mẹ để nhớ về người cha - bác sĩ Đinh Văn Quy cả đời tận tụy với nghề y, là tấm gương cho các con bằng cách sống lặng lẽ, tử tế. Ông dạy các con rằng: “Nghề y không chỉ là chuyên môn, mà còn là một cam kết đạo đức, gắn liền với trách nhiệm phục vụ cộng đồng”. Với ba chị em, sự tiếp nối truyền thống gia đình được phát huy khi lấy tri thức làm nền tảng, còn nhan sắc trở thành phương tiện để khẳng định giá trị cốt lõi: sống có trách nhiệm với xã hội.
Vươn tầm kinh tế bằng tri thức
Nếu những gia đình hiếu học là cội rễ, thì thế hệ trẻ hôm nay chính là những mầm xanh đang lớn lên từ nền tảng ấy. Đinh Lê Tuấn Anh, thanh niên dân tộc H’re, vừa được tuyên dương là thanh niên DTTS tiêu biểu toàn quốc năm 2025, là một trong những mầm xanh như thế.
Sinh ra ở vùng núi An Lão, nơi quế và dược liệu rừng là tài sản quý giá nhưng đời sống người dân còn nhiều khó khăn, Tuấn Anh sớm trăn trở: “Làm sao để người trẻ gắn bó với rừng, để tài nguyên địa phương trở thành sinh kế bền vững”? Sau quá trình học tập và trải nghiệm, anh lựa chọn trở về quê hương, tham gia thành lập và điều hành HTX thanh niên, phát triển chuỗi giá trị từ quế và dược liệu.
Từ sản phẩm OCOP nhang quế sạch, trà dược liệu đến tạo việc làm cho bà con DTTS, mô hình của Tuấn Anh cho thấy một hướng đi mới: làm kinh tế bằng tri thức, gắn phát triển với bảo tồn rừng và gìn giữ văn hóa. Với anh, vinh dự được tuyên dương không chỉ là thành quả cá nhân, mà còn là sự ghi nhận dành cho cả cộng đồng nơi anh sinh ra. Quan trọng hơn, anh mong muốn lan tỏa thông điệp: Thanh niên DTTS không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách, mà hoàn toàn có thể trở thành chủ thể phát triển kinh tế tại địa phương.
Nhận định về điều này, nhà giáo ưu tú Nhan Thị Hằng Nga-Phó Chủ tịch Thường trực Hội Khuyến học tỉnh Gia Lai-cho rằng: “Chính từ các gia đình, dòng họ hiếu học DTTS, phong trào học tập suốt đời mới lan tỏa bền vững. Khi cha mẹ coi trọng tri thức, con cái có động lực vươn lên; khi một người học thành tài và quay về, cả cộng đồng sẽ được truyền cảm hứng”.
Từ những nếp nhà hiếu học, từ các gia đình DTTS âm thầm nuôi dưỡng ước mơ đèn sách cho con cái, đến những người trẻ dám trở về gieo lại “hạt lành” trên quê hương, có thể thấy rõ: Tri thức chính là mùa xuân tươi đẹp và bền lâu nhất.
