Những ngày cận Tết, từ miền Bắc đến miền Nam, nhiều gia đình duy trì phong tục gói bánh chưng, bánh tét như một cách chuẩn bị cho mâm cỗ đầu xuân. Từng công đoạn được phân chia rõ ràng: Người rửa lá, người vo nếp, người ướp thịt, người nhóm bếp. Công việc không chỉ nhằm bảo đảm thực phẩm cho những ngày nghỉ dài, mà còn tạo nên khoảng thời gian sum họp hiếm có trong năm.
Ảnh: Hồ Điểm
Gia đình bà Dương Thị Giàu (SN 1963, xã Tuy Phước Đông, Gia Lai) vẫn giữ thói quen tự tay gói bánh mỗi dịp Tết. Bà chia sẻ, từ khi còn nhỏ đã theo mẹ học cách chọn lá, căn nếp, buộc lạt sao cho vuông vức. “Ngày trước khó khăn, bánh chưng bánh tét quý lắm. Cả năm mới có một lần gói. Bây giờ cuộc sống đủ đầy hơn, con cháu có thể mua sẵn, nhưng tôi vẫn muốn tự gói để giữ nếp nhà”, bà Giàu tâm sự.
Theo bà, điều quan trọng không chỉ nằm ở chiếc bánh hoàn chỉnh mà ở quá trình cả gia đình cùng ngồi lại bên nhau. “Con tôi đi làm xa ở TP Hồ Chí Minh, dịp Tết mới về sum vầy cùng gia đình. Ngồi gói bánh, vừa làm vừa kể chuyện năm cũ, nhắc chuyện tổ tiên, tự nhiên thấy Tết về rõ ràng hơn”, bà bày tỏ.
Ở nhiều địa phương, phong tục gói bánh đã có phần thay đổi theo nhịp sống hiện đại. Không ít gia đình chọn đặt bánh sẵn, hoặc mua ngoài chợ để tiết kiệm thời gian. Tuy vậy, trong những năm gần đây, xu hướng trở về với cách làm truyền thống đang dần được khơi lại, nhất là trong giới trẻ.
Anh Hồ Trọng Tín (SN 1990, quê Gia Lai), hiện làm việc tại TP. Hồ Chí Minh, cho biết năm nào cũng cố gắng thu xếp về quê sớm hơn một vài ngày để cùng gia đình gói bánh. “Ở thành phố, mọi thứ diễn ra nhanh và gấp gáp. Về nhà, được ngồi bên bếp lửa, tự tay gói bánh với ông bà, bố mẹ, tôi thấy mình thực sự bước vào không khí Tết”, anh Tín bộc bạch.
Với nhiều người trẻ xa quê, khoảnh khắc thức đêm trông nồi bánh, nghe tiếng củi lách tách và mùi lá chuối thoang thoảng đã trở thành ký ức đặc biệt. Đó không chỉ là trải nghiệm ẩm thực, mà còn là dịp để kết nối các thế hệ, để hiểu hơn về phong tục và nguồn cội gia đình mình.
Và có lẽ, việc duy trì phong tục gói bánh chưng, bánh tét không chỉ góp phần gìn giữ những giá trị truyền thống giữa đời sống hiện đại, mà còn chứa đựng nhiều ý nghĩa sâu sắc hơn. Đó là sự tri ân tổ tiên, là ước mong về một năm mới đủ đầy và là tinh thần đoàn viên của mỗi gia đình.
Bà Đoàn Thị Ngọc Nga (SN 1965, ở xã Tuy Phước Bắc, Gia Lai) tâm sự, với bà, nồi bánh chưng những ngày cuối năm không chỉ để chuẩn bị món ăn ngày Tết mà còn là dịp để con cháu quây quần bên nhau. “Cả năm ai cũng bận rộn, đến Tết mới có dịp ngồi lại đông đủ. Tôi vẫn cố gói bánh để các con, các cháu biết cách làm, biết rằng Tết của mình có những điều rất riêng. Chỉ cần cả nhà cùng ngồi bên nồi bánh đỏ lửa, vậy là thấy xuân về rồi”, bà chia sẻ.
Ảnh: Hồ Điểm
Không chỉ ở nông thôn, tại các đô thị lớn, nhiều khu dân cư, tổ chức đoàn thể cũng tổ chức hoạt động gói bánh trước Tết. Đây vừa là hoạt động cộng đồng, vừa tạo không gian để thế hệ trẻ tìm hiểu, thực hành nét đẹp văn hóa truyền thống.
Dù cuộc sống ngày càng đổi thay, phong tục gói bánh chưng, bánh tét vẫn được nhiều gia đình gìn giữ như một phần ký ức không thể thiếu mỗi độ xuân về. Trong căn bếp nhỏ, những chiếc bánh xanh mướt không chỉ là món ăn truyền thống trên mâm cỗ ngày Tết, mà còn là biểu tượng của sự đoàn tụ, của khoảnh khắc cả nhà cùng ngồi lại sau một năm bận rộn.
Năm cũ dần khép lại, nồi bánh chín sau nhiều giờ đỏ lửa cũng là lúc mỗi gia đình cảm nhận rõ hơn niềm vui sum vầy. Bên bếp lửa ấm, những câu chuyện cũ được nhắc lại, những dự định mới được sẻ chia. Và trong hương thơm của nếp mới, người ta không chỉ chuẩn bị cho một cái Tết đủ đầy, mà còn gửi gắm ước vọng về một năm mới thuận hòa và nhiều hy vọng phía trước!
