Năm 2021, Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện Chư Păh (cũ) triển khai mô hình “Ứng dụng công nghệ nhà màng, giá thể trồng dưa vân lưới” tại thôn Ia Sik và thôn 2 (xã Ia Phí) với diện tích 0,75 ha, tổng kinh phí hơn 1,8 tỷ đồng.
Nhà nước hỗ trợ giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và một phần vật tư thiết yếu; người dân đối ứng làm nhà màng, hệ thống tưới công lao động và thụ hưởng 100% sản phẩm.
Mô hình cho thấy hiệu quả rõ rệt: Cây dưa lưới phát triển ổn định, ít sâu bệnh, năng suất và chất lượng vượt trội, giá bán ổn định. Thành công từ mô hình điểm đã tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, nhiều hộ dân mạnh dạn đầu tư mở rộng diện tích, đưa dưa lưới trở thành cây trồng triển vọng tại địa phương.
Gia đình anh Phan Văn Thế (thôn Ia Sik) là một trong những hộ tiên phong trồng dưa lưới. Năm 2021, gia đình anh đầu tư khoảng 200 triệu đồng xây dựng 1.000 m2 nhà màng và lắp đặt hệ thống tưới tiết kiệm nước trồng dưa lưới.
Nhờ tuân thủ quy trình kỹ thuật, dưa sinh trưởng tốt, năng suất đạt 3,5-4 tấn/sào, giá bán từ 20.000-30.000 đồng/kg tùy từng thời điểm. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận mỗi vụ được khoảng 50 triệu đồng/sào. Thấy hiệu quả, anh Thế đã mở rộng lên 4 sào, tạo nguồn thu ổn định.
“Dưa lưới có thời gian trồng ngắn, hiệu quả kinh tế lại cao hơn so với nhiều loại cây trồng khác. Mỗi vụ dưa chỉ khoảng 65-70 ngày nên có thể luân canh 4 lần trong năm. Đây là điều kiện thuận lợi để nông dân nhanh chóng thu hồi vốn đầu tư và có tích lũy”-anh Thế chia sẻ.
Không chỉ dừng lại ở vài hộ làm thử, đến nay, toàn xã Ia Phí đã có hàng chục hộ đầu tư trồng dưa lưới trong nhà màng với diện tích gần 7 ha. Mô hình này giúp nông dân chủ động kiểm soát sâu bệnh, giảm chi phí thuốc bảo vệ thực vật, hạn chế ảnh hưởng của thời tiết cực đoan, mang lại giá trị bền vững hơn so với sản xuất truyền thống.
Nhận thấy hiệu quả từ mô hình, anh Hoàng Ngọc Khang (thôn 6) đã quyết định phá bỏ 2,5 sào cà phê già cỗi để đầu tư trồng dưa lưới theo hướng hữu cơ. Dù vốn đầu tư nhà màng khoảng 200 triệu đồng/sào là khá lớn, nhưng hiệu quả kinh tế đã chứng minh lựa chọn này đúng đắn.
“Hiện tôi đang làm vụ dưa lưới thứ 3 trong năm nay. Dưa lưới có thời gian sinh trưởng ngắn, trọng lượng trung bình 1,3-1,6 kg/quả, năng suất 3-3,5 tấn/sào/vụ. Với giá bán ổn định trên 20.000 đồng/kg, mỗi sào dưa mang lại lợi nhuận từ 30-50 triệu đồng/vụ. Nếu so sánh trên cùng diện tích thì thu nhập từ dưa lưới cao gấp nhiều lần so với cà phê”-anh Khang phân tích.
Từ một mô hình thử nghiệm nhỏ lẻ, cây dưa lưới đã bén rễ trên đồng đất Ia Phí, trở thành cây trồng mang lại thu nhập cao, tạo động lực để nông dân chuyển đổi sản xuất. Nhờ áp dụng công nghệ nhà màng, hệ thống tưới tiết kiệm, nông dân đã chủ động sản xuất theo hướng an toàn, chất lượng cao, tạo được niềm tin với thị trường tiêu thụ.
Theo ông Nguyễn Công Sơn-Chủ tịch UBND xã Ia Phí, thực tiễn những năm qua đã chứng minh, mặc dù còn khó khăn về vốn đầu tư ban đầu, hạ tầng kỹ thuật và đầu ra sản phẩm, song mô hình dưa lưới công nghệ cao vẫn cho thấy nhiều triển vọng.
“Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục đồng hành cùng nông dân, hỗ trợ xây dựng mô hình mới, khuyến khích sản xuất theo hướng hữu cơ, tuần hoàn; sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, sạch, trồng trong nhà kính, thủy canh... Đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đa dạng hóa sản phẩm. Mục tiêu là giúp nông dân tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao”-ông Sơn nhấn mạnh.
