Công nghệ số đi vào từng mái ấm
Chuyển đổi số không còn là câu chuyện riêng của cơ quan, doanh nghiệp hay chính quyền mà đang hiện diện ngày càng rõ nét trong từng gia đình. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, người dân có thể thanh toán tiền điện, nước, chuyển khoản, tra cứu thông tin, thực hiện dịch vụ công trực tuyến hay kết nối với người thân ở xa.
Tại thôn Phú Hòa 1 (xã Chư Păh), khoảng 50 hộ đang tham gia mô hình điểm “Gia đình số”, “Gia đình văn hóa số”. Các thành viên được hướng dẫn sử dụng VNeID, ứng dụng iGiaLai, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt; đồng thời trang bị kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn, nhận diện và phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng.
Chị Dương Thị Lê (thôn Phú Hòa 1) cho biết, sau khi tham gia tập huấn, chị đã biết sử dụng VNeID, thanh toán điện tử và Zalo để trao đổi thông tin. Nhờ đó, việc thanh toán tiền điện, nước hay chuyển khoản thuận tiện hơn. Gia đình chị cũng lập nhóm Zalo riêng để các thành viên thường xuyên chia sẻ công việc, cuộc sống và nhắc nhở nhau về việc học của con cái.
Từ những tiện ích gần gũi ấy, “gia đình số” không đơn thuần là việc mỗi người có điện thoại thông minh mà quan trọng hơn là biết ứng dụng công nghệ để quản lý cuộc sống, tiếp cận thông tin và giải quyết những nhu cầu thiết yếu thuận tiện, an toàn.
Trong quá trình này, phụ nữ là lực lượng có khả năng lan tỏa mạnh mẽ. Là người thường xuyên quán xuyến chi tiêu, mua sắm, chăm sóc và kết nối các thành viên, khi sử dụng thành thạo tiện ích số, phụ nữ có thể đưa công nghệ vào nhiều hoạt động hằng ngày, trở thành những “hạt nhân số” trong mỗi gia đình.
Tại thôn Phú Hòa, chị Nguyễn Thị Lê - Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ, đã thành lập nhóm Zalo với khoảng 150 hội viên. Văn bản, lịch họp, nội dung tập huấn và hoạt động của Hội đều được chuyển tải qua nhóm. Thông tin về phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng cũng thường xuyên được chia sẻ, giúp hội viên nâng cao cảnh giác khi sử dụng mạng xã hội.
Theo chị Lê, cách làm này vừa tiết kiệm thời gian, vừa giúp thông tin đến với hội viên nhanh hơn. Đây cũng là kênh để cán bộ Hội hướng dẫn chị em tiếp cận tiện ích số, cập nhật chính sách mới và sử dụng công nghệ an toàn.
Lan tỏa kỹ năng số từ cơ sở
Để người dân thực sự làm chủ công nghệ, việc tuyên truyền phải gắn với hướng dẫn cụ thể. Bên cạnh các lớp tập huấn, xã Chư Păh huy động đoàn viên thanh niên, hội viên phụ nữ, Tổ công nghệ số cộng đồng và Công an xã trực tiếp hỗ trợ người dân.
Với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, cầm tay chỉ việc”, các lực lượng hướng dẫn người dân cài đặt ứng dụng, kích hoạt tài khoản định danh điện tử, thực hiện dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt.
Cùng với hướng dẫn sử dụng công nghệ, kỹ năng tự bảo vệ trên môi trường mạng cũng được chú trọng. Khi mua bán, thanh toán và trao đổi thông tin trực tuyến ngày càng phổ biến, người dân cần biết nhận diện đường dẫn giả mạo, thông tin xấu độc và những hình thức lừa đảo thường gặp.
Bà Trần Thị Diệu Linh - Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Chư Păh, cho biết Hội đang đẩy mạnh tuyên truyền trong cán bộ, hội viên; phối hợp hướng dẫn sử dụng các ứng dụng, thanh toán bằng điện thoại thông minh, mua bán trực tuyến và phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng.
Ở góc độ địa phương, mô hình “Gia đình số”, “Gia đình văn hóa số” được kỳ vọng tạo nền tảng hình thành thói quen số trong cộng đồng. Bà Trần Thị Thúy - Trưởng Phòng Văn hóa-Xã hội xã Chư Păh, cho biết địa phương đang thí điểm mô hình tại thôn Phú Hòa 1; sau khi đánh giá kết quả sẽ tiếp tục nhân rộng đến các thôn, làng trên địa bàn.
Mô hình không chỉ giúp người dân biết sử dụng điện thoại thông minh mà còn hướng tới hình thành thói quen ứng dụng công nghệ trong học tập, lao động, sản xuất và sinh hoạt. Qua đó, mỗi gia đình chủ động hơn trong tiếp cận dịch vụ số, thông tin chính thống và các tiện ích phục vụ cuộc sống.
Thực tế cho thấy, chuyển đổi số chỉ thực sự hiệu quả khi người dân nhìn thấy lợi ích và có thể ứng dụng công nghệ vào những việc gần gũi nhất. Từ thanh toán hóa đơn, thực hiện thủ tục hành chính đến tìm hiểu giá cả, thời tiết, mùa vụ, mỗi tiện ích đều góp phần tiết kiệm thời gian, giảm chi phí và mở rộng khả năng tiếp cận thông tin.
Chuyển đổi số ở cơ sở không chỉ dành cho người trẻ. Phụ nữ, nông dân hay người cao tuổi đều có thể tiếp cận ứng dụng số nếu được hướng dẫn phù hợp. Cách làm “cầm tay chỉ việc”, lấy gia đình làm điểm khởi đầu vì thế có khả năng lan tỏa trong cộng đồng.
Từ một chiếc điện thoại thông minh, một nhóm Zalo gia đình hay một lần thanh toán điện tử, những thay đổi nhỏ đang dần hình thành nếp sống mới. Khi mỗi gia đình trở thành một “tế bào số”, chuyển đổi số sẽ trở thành một phần của cuộc sống, góp phần hình thành công dân số và xây dựng xã hội số ngay từ cơ sở.
