Sổ tiết kiệm là chứng từ ghi nhận khoản tiền khách hàng gửi tại tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, các đối tượng lừa đảo có thể làm giả phôi, thông tin, chữ ký hoặc giấy tờ liên quan để tạo cảm giác khoản tiền đang được gửi tại ngân hàng.
Một vụ án được cơ quan chức năng công bố cho thấy năm 2025, Công an tỉnh Lâm Đồng đã khởi tố Đặng Công Hoàng về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Đối tượng bị cáo buộc làm giả một số sổ tiết kiệm tại ngân hàng, sau đó sử dụng những giấy tờ này để tạo lòng tin và chiếm đoạt 3,8 tỷ đồng.
Trước đó, nhiều vụ việc khác cũng cho thấy giấy tờ tiền gửi giả có thể được sử dụng với những thủ đoạn khá tinh vi. Do đó, chỉ nhìn vào con dấu, chữ ký hoặc hình thức bên ngoài của sổ là chưa đủ để xác định khoản tiền có thực sự tồn tại.
Khi có sổ trong tay, việc đầu tiên là người dân cần kiểm tra trực tiếp với ngân hàng phát hành.
Đây là bước quan trọng nhất. Người gửi tiền nên đến chi nhánh hoặc phòng giao dịch chính thức của ngân hàng, mang theo giấy tờ tùy thân và sổ tiết kiệm để yêu cầu kiểm tra thông tin khoản tiền gửi.
Có thể đối chiếu các thông tin cơ bản như họ tên người gửi, số tiền, ngày gửi, kỳ hạn, lãi suất, ngày đến hạn, số sổ hoặc mã giao dịch và tình trạng hiện tại của khoản tiền.
Thứ hai, đối chiếu thông tin trên sổ với dữ liệu ngân hàng. Một cuốn sổ có đầy đủ thông tin nhưng nếu ngân hàng không tìm thấy khoản tiền tương ứng trên hệ thống thì đó là dấu hiệu đặc biệt đáng ngờ. Người gửi không nên chỉ kiểm tra xem sổ có đúng mẫu hay có dấu hay không. Điều quan trọng hơn là khoản tiền, chủ sở hữu và giao dịch phát hành phải được ngân hàng xác nhận.
Thứ ba, kiểm tra chữ ký và thông tin cá nhân. Chữ ký trên sổ và hồ sơ giao dịch cần phù hợp với thông tin khách hàng đã đăng ký. Các ngân hàng có quy trình đối chiếu chữ ký nhằm hạn chế việc giả mạo chủ tài khoản. Techcombank cũng khuyến cáo khách hàng ghi nhớ mẫu chữ ký đã đăng ký khi thực hiện giao dịch tiền gửi.
Thứ tư, kiểm tra lịch sử giao dịch và tình trạng khoản tiền. Không chỉ xác nhận "có sổ", khách hàng nên yêu cầu ngân hàng kiểm tra khoản tiền hiện còn bao nhiêu, đã được tất toán, cầm cố, phong tỏa hay thực hiện giao dịch nào khác hay chưa.
Điều này đặc biệt cần thiết nếu sổ tiết kiệm được sử dụng làm tài sản bảo đảm, chuyển giao hoặc xuất hiện trong một giao dịch tài chính khác.
Một rủi ro khác là người dân nhận được hình ảnh hoặc bản sao sổ tiết kiệm từ người khác rồi tin rằng khoản tiền thực tế đang tồn tại.
Cơ quan Công an thời gian qua liên tục cảnh báo các hình thức giả danh ngân hàng, mời chào gửi tiết kiệm với lãi suất bất thường. Công an khuyến cáo người dân chỉ thực hiện giao dịch thông qua ứng dụng, website chính thức hoặc trực tiếp tại các điểm giao dịch hợp pháp của tổ chức tín dụng.
Đặc biệt, không nên chuyển tiền vào tài khoản cá nhân của người tự xưng là nhân viên ngân hàng hoặc truy cập đường link, ứng dụng không rõ nguồn gốc để "mở sổ", "xác thực sổ" hay nhận ưu đãi lãi suất.
Với tiền gửi trực tuyến, khách hàng không nhất thiết phải có một cuốn sổ giấy. Chẳng hạn, BIDV cho biết khách hàng gửi tiết kiệm online có thể yêu cầu ngân hàng cấp giấy chứng nhận/xác nhận tiền gửi khi cần.
Vì vậy, nếu có người đưa cho bạn một "sổ tiết kiệm online" dưới dạng ảnh chụp màn hình, file PDF hoặc giấy xác nhận và yêu cầu chuyển tiền, không nên coi đó là bằng chứng duy nhất về khoản tiền gửi.
Cách an toàn là tự đăng nhập ứng dụng chính thức của ngân hàng để kiểm tra hoặc liên hệ trực tiếp với ngân hàng qua kênh chính thức.
5 việc nên làm để tránh sổ giả
1. Gửi tiền trực tiếp tại ngân hàng hoặc qua ứng dụng chính thức.
2. Sau khi nhận sổ, kiểm tra ngay thông tin khoản tiền trên hệ thống ngân hàng.
3. Không giao sổ, ảnh chụp sổ, thông tin tài khoản hoặc mã xác thực cho người khác nếu không cần thiết.
4. Không tin vào lời mời gửi tiền qua trung gian với lãi suất cao bất thường.
5. Nếu phát hiện thông tin trên sổ không khớp với dữ liệu ngân hàng, không tiếp tục giao dịch và liên hệ ngay ngân hàng, đồng thời báo cơ quan Công an khi có dấu hiệu lừa đảo.
