Mạnh dạn thay đổi
Gia Lai là một trong những tỉnh có lợi thế đất nông nghiệp màu mỡ, khí hậu phù hợp với nhiều loại cây trồng khác nhau. Trong đó, khu vực phía Tây tỉnh tập trung sản xuất cây công nghiệp dài ngày có giá trị kinh tế cao như: cà phê, cao su, hồ tiêu, chanh dây, cây ăn quả, mía, rau màu…
Trước tình trạng giá nông sản không ổn định, biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt, nhiều doanh nghiệp và nông dân đã chủ động chuyển đổi những diện tích cây trồng kém hiệu quả sang các loại cây phù hợp với thị trường tiêu thụ trong nước và xuất khẩu nhằm mang lại giá trị cao nhất.
Cách đây khoảng 3 năm, vì giá cà phê thấp, nhiều nông dân ở xã Ia Phí đã chủ động phá bỏ vườn cà phê già cỗi, năng suất thấp và chuyển sang đầu tư xây dựng nhà màng, hệ thống tưới nước nhỏ giọt để trồng dưa lưới.
Năm 2023, ông Hoàng Văn Vinh (thôn Ia Sik, xã Ia Phí) quyết định phá bỏ hơn 1 sào cà phê để chuyển sang trồng dưa lưới trong nhà màng. Qua gần 3 năm gắn bó với cây trồng mới, ông không chỉ hoàn vốn đầu tư hơn 200 triệu đồng, mà còn có nguồn thu nhập khá.
Theo đó, cứ khoảng 65-70 ngày, ông Vinh sẽ thu hoạch 1 đợt dưa. Giá bán dao động 20.000-30.000 đồng/kg tùy thời điểm thu hoạch. “Dưa lưới là cây ngắn ngày nên công chăm sóc nhàn hơn các cây trồng khác. Mỗi năm, dưa cho thu hoạch tới 4 đợt; thị trường tiêu thụ lại ổn định, không lo về giá. Mỗi năm, sau khi trừ chi phí đầu tư, lợi nhuận tôi thu về khoảng 200 triệu đồng”-ông Vinh nói.
Tương tự, sau nhiều năm tìm hiểu nhu cầu thị trường về chuối xuất khẩu, năm 2020, Công ty cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Hưng Sơn (phường An Phú) đã mạnh dạn đầu tư chuyển đổi diện tích cao su kém hiệu quả sang trồng chuối Nam Mỹ xuất khẩu tại các xã Kon Gang, Ia Băng.
Từ hơn 200 ha ban đầu, đến nay, Công ty đã mở rộng hơn 400 ha trồng chuối xuất khẩu sang nhiều nước trên thế giới. Hiệu quả kinh tế mang lại cao gấp nhiều lần so với trước đây.
Ông Nguyễn Quang Anh-Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty-cho hay: Khu vực phía Tây Gia Lai đất đai màu mỡ, liền vùng liền thửa, khí hậu lại thuận lợi cho cây chuối phát triển.
Sau nhiều năm chuyển đổi diện tích cao su kém hiệu quả sang trồng chuối già Nam Mỹ tại 2 xã Kon Gang và Ia Băng theo quy trình chuẩn GlobalGAP được kiểm soát chặt chẽ từ khâu chọn giống, trồng, chăm sóc, thu hoạch..., sản phẩm chuối của Công ty đã có mặt tại nhiều nước như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Nga, Úc và các nước Trung Đông… Hiện doanh thu bình quân đạt 800 triệu đồng/ha/năm, cao hơn so với nhiều cây trồng khác.
Nâng cao giá trị trên một đơn vị diện tích
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh (Sở Nông nghiệp và Môi trường), từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh đã chuyển đổi khoảng 13.108 ha cây trồng kém hiệu quả sang các loại cây có giá trị kinh tế cao hơn như: khoai lang, rau màu, đậu các loại, bắp, đậu phộng, mè, thuốc lá, cỏ chăn nuôi và cây ăn quả.
Diện tích chuyển đổi chủ yếu từ đất lúa thường xuyên bị hạn; mì, mía, điều, hồ tiêu, cà phê, cao su… kém hiệu quả, góp phần nâng cao giá trị sử dụng đất và thu nhập cho nông dân.
Nhiều mô hình chuyển đổi mang lại hiệu quả rõ rệt như: chuối già Nam Mỹ trên đất cao su, điều kém hiệu quả (lợi nhuận 450-500 triệu đồng/ha) và khoai lang Nhật trên đất lúa (lợi nhuận 140-145 triệu đồng/ha/vụ)...
![nhieu-ho-dong-bao-dan-toc-thieu-so-lang-ktu-xa-kon-gang-doi-doi-nho-trong-sau-rieng-xen-canh-vuon-ca-phe.jpg](https://cdn.baogialai.com.vn/images/6ae45f15d84bf23db5b536a67987185d066a72a6e1d0d647ad1f58ef54545f0e51da7656569df8f95109569c6b6fea1cd1b82243a1662d2180759d8d5889235fccf8184fcbca6846a338b5f0fd31b1edaf1cd8b5cd59fbf591475e535aee6a6991150ad47237bf99471b49239394575e6bbd096de9bc757e34152e6130db232e5bd0f866bcabd244dc4d3e262a2073f4/nhieu-ho-dong-bao-dan-toc-thieu-so-lang-ktu-xa-kon-gang-doi-doi-nho-trong-sau-rieng-xen-canh-vuon-ca-phe.jpg.avif "Nhiều hộ dân tộc thiểu số làng Ktu (xã Kon Gang) đã "đổi đời" nhờ trồng xen canh sầu riêng vào vườn cà phê, giúp nâng cao giá trị kinh tế trên 1 diện tích đất. Ảnh: N.D")
Ông Nguyễn Kim Anh-Trưởng Phòng Kinh tế xã Kon Gang-cho hay: Những năm gần đây, phát huy lợi thế đất đai, nhiều nông dân và doanh nghiệp trên địa bàn xã đã chủ động chuyển đổi những diện tích cây trồng kém hiệu quả, năng suất thấp sang trồng các loại cây có giá trị kinh tế cao như chuối Nam Mỹ, khoai lang Nhật… mang lại hiệu quả tốt.
Đặc biệt, sau sáp nhập, xã có nhiều mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao như: trồng sầu riêng xen canh vườn cà phê hoặc mắc ca xen cà phê ở một số thôn, làng đồng bào dân tộc thiểu số, cho thu nhập mỗi năm từ 1-3 tỷ đồng/ha.
“Bên cạnh chuyển đổi cây trồng, hiện nay, UBND xã đang định hướng nông dân tập trung sản xuất cây trồng chủ lực theo các tiêu chuẩn xuất khẩu như: GlobalGAP, Organic, hữu cơ, cà phê UTZ… để nâng cao giá trị sản phẩm. Cùng với đó, tập trung sơ chế, chế biến sản phẩm nông sản chủ lực, hướng đến nông nghiệp sạch.
Ngoài ra, với những diện tích cao su đang trong giai đoạn tái canh thì trồng xen cây ngắn ngày như: đậu phộng, chanh dây, khoai lang Nhật… theo phương châm lấy ngắn nuôi dài để nâng cao hiệu quả kinh tế trên 1 đơn vị diện tích”-Trưởng phòng Kinh tế xã Kon Gang thông tin thêm.
Giai đoạn 2026-2030, tỉnh Gia Lai đặt mục tiêu tiếp tục chuyển đổi 26.710 ha cây trồng kém hiệu quả gồm: 3.790 ha lúa, 7.660 ha mía, 7.745 ha sắn, 4.020 ha điều và 3.495 ha cây trồng khác, hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao giá trị sản xuất.
