Với các em, lựa chọn một nghề phù hợp không chỉ giúp sớm rèn kỹ năng, tích lũy kinh nghiệm mà còn mở ra cơ hội tìm việc làm sau khi tốt nghiệp.
Chọn nghề từ sở thích, năng lực
Đạt 20,5 điểm khối C00 trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và trúng tuyển ngành Sư phạm Âm nhạc của Nhạc viện TP. Hồ Chí Minh nhưng Ksor Yô Ên (xã Biển Hồ) quyết định chọn học trung cấp Organ tại Trường CĐ Gia Lai (phường Diên Hồng).
“Lựa chọn học gần nhà để giảm chi phí sinh hoạt, đồng thời có thêm điều kiện để tôi phát triển năng khiếu âm nhạc truyền thống. Học nghề cũng giúp tôi được thực hành, cọ xát với thực tế sớm để tích lũy kinh nghiệm” - Yô Ên chia sẻ.
Còn Phạm Lê Thị Ti Na (xã Ân Hảo) - sinh viên lớp Cắt gọt kim loại, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn (phường Quy Nhơn Bắc) cho rằng, sự phát triển của công nghệ và tự động hóa đang làm thay đổi cách thức làm việc trong lĩnh vực cơ khí, mở thêm cơ hội cho nữ giới theo học và làm việc trong lĩnh vực này. Theo Na, điều quan trọng là người học phải có kiến thức, kỹ năng nghề và khả năng tiếp cận, làm chủ công nghệ.
“Qua tìm hiểu thông tin và được thầy cô tư vấn, tôi biết ngành này có cơ hội việc làm tại Nhật Bản nên muốn học thật tốt, sau đó học liên thông và trau dồi thêm ngoại ngữ để hướng đến cơ hội học tập, làm việc tại đây” - Na chia sẻ.
Từ thực tế tại trường phổ thông, việc lựa chọn hướng đi sau tốt nghiệp của học sinh cũng ngày càng đa dạng. Thầy Nguyễn Quốc Đạt - Hiệu trưởng Trường THPT Lê Lợi (phường Pleiku) cho biết, năm học 2025-2026, trong 609 học sinh tốt nghiệp THPT của trường, khoảng hơn 60% tiếp tục học đại học, cao đẳng và hơn 30% theo học các trường nghề.
“Học sinh hiện có xu hướng tìm hiểu nhiều hơn về các hướng đi sau THPT, trong đó, học nghề được quan tâm bởi thời gian đào tạo ngắn hơn, chú trọng thực hành và có thể sớm tham gia thị trường lao động” - thầy Đạt cho biết.
Sự quan tâm đến học nghề cũng thể hiện qua tuyển sinh tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Ông Phạm Văn Tường - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn - cho biết: “Qua công tác tuyển sinh, chúng tôi nhận thấy học sinh ngày càng quan tâm đến học nghề, nhất là ngành Điện công nghiệp, Cơ điện tử, Điện tử công nghiệp, Điện lạnh, Nhà hàng - Khách sạn, Chế biến món ăn.
Năm học 2026-2027, nhà trường tuyển sinh 3.200 người học ở các hệ cao đẳng, trung cấp và sơ cấp, tăng 1.000 người so với năm học trước và đạt chỉ tiêu trước hạn”.
Gắn với cơ hội việc làm
Cùng với việc chọn ngành phù hợp, cơ hội việc làm sau tốt nghiệp là yếu tố được học sinh và gia đình quan tâm. Theo ThS. Phạm Anh Tiến - Trưởng Phòng Đào tạo - Công tác học sinh sinh viên, Trường Cao đẳng Gia Lai, trường có đông học sinh dân tộc thiểu số theo học các ngành như: Nông - Lâm nghiệp, Thú y, Bảo vệ thực vật, Công nghệ - Kỹ thuật, Du lịch - Dịch vụ. Tỷ lệ học sinh, sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp đạt trên 80%.
“Học sinh dân tộc thiểu số ngày càng quan tâm đến những ngành có thể học nghề, tìm việc làm và vận dụng kiến thức vào sản xuất, đời sống gia đình. Khi chọn ngành, các em thường cân nhắc khả năng học tập, điều kiện kinh tế và cơ hội việc làm sau tốt nghiệp” - ông Tiến cho biết.
Để đáp ứng yêu cầu thực tế, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đang tăng thời lượng thực hành và mở rộng liên kết với doanh nghiệp. Tại Trường Cao đẳng Gia Lai, thời lượng thực hành chiếm khoảng 65-75% chương trình đào tạo tùy ngành; 100% học sinh, sinh viên được thực tập tại doanh nghiệp và thực tập tốt nghiệp. Trường hiện hợp tác với gần 100 doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh; riêng năm 2026 ký kết hợp tác thêm với hơn 20 doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh.
Trong khi đó, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn cũng duy trì liên kết với nhiều doanh nghiệp để sinh viên thực tập, tiếp cận môi trường làm việc thực tế và kết nối tuyển dụng sau tốt nghiệp.
Theo Hiệu trưởng nhà trường Phạm Văn Tường, cơ hội việc làm có sự khác nhau giữa các ngành; một số nghề như Điện công nghiệp, Công nghệ ô tô, Thú y, Bảo vệ thực vật có nhu cầu tuyển dụng khá rõ.
Sự tham gia của doanh nghiệp vì thế ngày càng trở thành một phần trong quá trình đào tạo nghề, từ góp ý chương trình, tiếp nhận sinh viên thực tập đến tuyển dụng sau tốt nghiệp.
Ông Đỗ Thế Trinh - Giám đốc nhân sự Công ty CP Nông nghiệp Trường Hải (THACO AGRI), đơn vị hợp tác với Trường Cao đẳng Gia Lai - cho rằng, doanh nghiệp tham gia đào tạo giúp nhà trường nắm bắt sát hơn yêu cầu thực tế về nhân lực.
“Chúng tôi mong muốn phối hợp với nhà trường xây dựng chương trình đào tạo sát với yêu cầu thực tế của doanh nghiệp, giúp sinh viên có thêm cơ hội rèn luyện kỹ năng nghề qua thực tế sản xuất và hiểu rõ hơn yêu cầu của từng vị trí việc làm” - ông Trinh nói.
