Chiêm ngưỡng 4 hiện vật triều Nguyễn

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

Trong 33 hiện vật trên toàn quốc vừa được công nhận Bảo vật quốc gia, Huế có 4 hiện vật, tất cả đều thuộc thời nhà Nguyễn.

Phó Thủ tướng Lê Thành Long vừa ký quyết định công nhận Bảo vật quốc gia (BVQG) đợt 13 năm 2024 cho 33 hiện vật trên toàn quốc. Trong đợt công nhận này, Huế có 4 hiện vật được công nhận. Các bảo vật ở Huế mới được công nhận đều có từ thời nhà Nguyễn, là hiện vật gốc, độc bản với những giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc, độc đáo.

Các hiện vật được công nhận đợt này của Huế gồm chuông Ngọ Môn thời Minh Mạng (hiện đặt tại lầu Ngũ Phụng - Đại Nội Huế), cặp tượng rồng thời Thiệu Trị (đặt tại điện Thái Hòa), phù điêu thời Minh Mạng trưng bày tại Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế và ngai Hoàng đế Duy Tân (bảo quản tại kho cổ vật của Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế).

Theo giới nghiên cứu, hiện vật chuông Ngọ Môn là tác phẩm mỹ thuật đặc sắc của ngành điêu khắc, hội họa, kỹ nghệ đúc đồng thời Minh Mạng (1820-1841) nói riêng và triều Nguyễn (1802-1945) nói chung.

Chuông Ngọ Môn. Ảnh: TTBTDTCĐ Huế
Chuông Ngọ Môn. Ảnh: TTBTDTCĐ Huế

Đây là chiếc chuông duy nhất được đúc để đặt tại không gian cổng chính ở phía nam (Ngọ Môn), cổng lớn nhất trong 4 cổng chính của Hoàng thành Huế. Chuông dùng để sử dụng trong tất cả nghi lễ cung đình, được coi là biểu tượng của vương triều phong kiến. Quốc Sử quán triều Nguyễn đã ghi chép cụ thể điển lệ việc đúc chuông, cách thức, số lượng cũng như quy cách sử dụng của từng loại chuông trong Đại Nam thực lục tùy theo tính chất, vị trí và nội dung của từng nghi lễ.

Cùng với Cửu đỉnh, chuông Ngọ Môn là một trong những bảo vật bằng đồng được đúc dưới thời Minh Mạng hiện hữu tại Đại Nội Huế, là di sản vật thể thuộc Quần thể di tích Cố đô Huế, là bảo vật trong kho tàng di sản văn hóa Việt Nam.

Hiện vật ngai hoàng đế Duy Tân được triều đình đặc chế riêng cho nhà vua khi ông lên ngôi năm 7 tuổi. Duy Tân là hoàng đế thứ 11 của triều Nguyễn (1802-1945). Để phù hợp với vóc dáng của hoàng đế, triều đình đã cho đặc chế chiếc ngai với kích thước nhỏ dùng trong lễ đăng quang của nhà vua.

Ngai hoàng đế Duy Tân.
Ngai hoàng đế Duy Tân.

Các kiểu thức, hoa văn trang trí trên ngai áp dụng kỹ thuật sơn, thếp vẽ vàng, chạm nổi hay chạm lộng thể hiện sự phong phú, đa dạng của nghệ thuật điêu khắc gỗ cũng như bàn tay tài hoa của các nghệ nhân đương thời.

Hiện vật phù điêu bằng đá thời Minh Mạng là hiện vật bằng đá cẩm thạch duy nhất lưu lại dấu ấn của hoàng đế Minh Mạng, thể hiện thông qua bài thơ Ngự chế và bài Minh được khắc trên 2 mặt của phù điêu.

Phù điêu bằng đá thời Minh Mạng.
Phù điêu bằng đá thời Minh Mạng.

Đây là kiệt tác tiêu biểu, độc đáo, không chỉ thể hiện đỉnh cao của kỹ nghệ chạm khắc đá mà còn cho thấy trình độ, kỹ thuật điêu khắc gỗ của các nghệ nhân dưới thời Nguyễn.

Hiện vật tượng rồng thời Thiệu Trị là bộ hiện vật bằng đồng có giá trị lịch sử, nghệ thuật, văn hóa, là đỉnh cao của sự tích hợp, mô phỏng hình dáng các chiếc kim ấn bảo tỷ được đúc dưới các triều từ Minh Mạng đến Thiệu Trị với kiểu thức hình con rồng quấn.

Tượng rồng thời Thiệu Trị.
Tượng rồng thời Thiệu Trị.

Tượng rồng nguyên đặt trước hiên điện Càn Thành, là không gian sinh hoạt và làm việc hàng ngày của nhà vua. Thông qua hình ảnh rồng đặc trưng dưới triều Nguyễn, với các mô típ long ẩn vân, hoa cúc - mặt trời và hoa văn trang trí mây, đao lửa, hồi văn chữ công… mang ý nghĩa biểu trưng với vai trò thiên tử, mang thiên mệnh, thể hiện quyền lực vững mạnh của vương quyền cùng khát vọng đất nước thái hòa, thịnh trị, nhân dân thái bình, ấm no…

Theo Tiến sĩ Phan Thanh Hải - Ủy viên Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia, Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao thành phố Huế, đến nay Huế có 14 hiện vật, nhóm các hiện vật (với tổng số 41 hiện vật) được công nhận là BVQG, gồm bộ Cửu đỉnh (9 hiện vật), Cửu vị Thần công (9 hiện vật), ngai vàng ở điện Thái Hòa, áo tế Giao thời Nguyễn (Long cổn), bia Khiêm cung ký tại lăng vua Tự Đức, đại hồng chung chùa Thiên Mụ, bia Ngự kiến Thiên Mụ tự (chùa Thiên Mụ), bệ thờ Vân Trạch Hòa (Chămpa), bộ chóp tháp Linh Thái (Chămpa, 2 hiện vật), bộ vạc đồng thời chúa Nguyễn (10 chiếc), chuông đồng Ngọ Môn thời Minh Mạng, ngai vàng vua Duy Tân, hai tượng rồng thời Thiệu Trị, trấn phong đá đỏ (phù điêu) thời Minh Mạng.

Đến nay Cố đô Huế có gần 1.000 di tích đã được kiểm kê, trong đó có 3 di tích cấp quốc gia đặc biệt, 89 di tích cấp quốc gia, 101 di tích cấp tỉnh. 6 di sản phi vật thể cấp quốc gia gốm ca Huế, dệt Dèng A Lưới, lễ hội mừng lúa mới của người Pa Cô, tri thức may và mặc áo dài Huế, lễ hội điện Huệ Nam, nghề làm bún Vân Cù.

Đặc biệt, Huế có đến 8 di sản được UNESCO vinh danh thuộc 3 loại hình khác nhau là di sản vật thể (Quần thể di tích Cố đô Huế); di sản phi vật thể (Nhã nhạc - âm nhạc Cung đình Việt Nam), nghệ thuật bài Chòi Trung Bộ, thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ); di sản tư liệu (mộc bản, châu bản triều Nguyễn, thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế và những bản khắc nổi trên Cửu đỉnh trong Hoàng cung).

Theo Ngọc Văn (TPO)

Có thể bạn quan tâm

Nét đẹp cúng Quý xuân ở đình An Mỹ

Nét đẹp cúng Quý xuân ở đình An Mỹ

(GLO)- Cứ đến ngày 10 tháng 2 hàng năm, người dân phường An Phú (tỉnh Gia Lai) lại tổ chức Lễ cúng Đình làng An Mỹ. Đây là nét đẹp trong đời sống tín ngưỡng của người dân, thể hiện lòng biết ơn các bậc tiền hiền, hậu hiền khai hoang lập đất và cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Các thung lũng ở Quy Nhơn xưa

Các thung lũng ở Quy Nhơn xưa

(GLO)- Trong cuốn "Du ký Trung kỳ theo đường cái quan", Camille Paris - nhà khảo cổ người Pháp từng tham gia xây dựng đường điện báo tại Trung Kỳ giai đoạn 1885-1889 đã nhắc đến 2 thung lũng nổi tiếng của Quy Nhơn xưa: thung lũng Công và thung lũng Gà.

Lễ cúng Quý Xuân tại tổ đình An Khê

Lễ cúng Quý Xuân tại tổ đình An Khê

(GLO)- Sáng 28-3 (tức mùng 10 tháng 2 âm lịch), tại đình An Khê (phường An Khê, tỉnh Gia Lai), Ban Nghi lễ đình tổ chức lễ cúng Quý Xuân trong không gian linh thiêng, rộn ràng tiếng chiêng, trống giữa tiết trời đẹp nhất của mùa xuân.

Di tích Plei Ơi chào đón du khách

Di tích Plei Ơi chào đón du khách

(GLO)- Khu di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia Plei Ơi - điểm đến mang giá trị tâm linh, lịch sử gắn với truyền thuyết Vua Lửa của đồng bào Jrai ở xã Chư A Thai - vừa được đầu tư đồng bộ, khang trang, sẵn sàng chào đón du khách trong Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026.

Lặng lẽ tìm về ký ức nghề xưa

Lặng lẽ tìm về ký ức nghề xưa

(GLO)- Cuối năm 2025, cuốn sách Nghề dệt truyền thống tỉnh Bình Định (từ thế kỷ XIX đến nay) của ThS. Hoàng Bình ra mắt bạn đọc như một công trình biên khảo công phu về một nghề thủ công từng gắn bó mật thiết với đời sống người dân đất Võ.

Bộ chiêng của các thủ lĩnh Jrai trở thành bảo vật quốc gia

Bộ chiêng Kơ Đơ trở thành bảo vật quốc gia

(GLO)- Bộ cồng chiêng Kơ Đơ (niên đại đầu thế kỷ XX) vừa được công nhận là bảo vật quốc gia. Không chỉ là nhạc cụ cổ, chiêng Kơ Đơ còn là hiện vật gắn với những thủ lĩnh Jrai xưa, phản ánh cấu trúc xã hội, đời sống tín ngưỡng và nghệ thuật âm nhạc độc đáo của cư dân Tây Nguyên.

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành Hoàng Đế

(GLO)- Thành Hoàng Đế thuộc huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định (cũ) là di tích duy nhất còn lại của vương triều Tây Sơn. Đây là một công trình kiến trúc thành cổ khá đặc biệt, sau 6 lần khai quật khảo cổ phục vụ nghiên cứu và trùng tu, đến nay vẫn còn nhiều bí ẩn...

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

(GLO)- Trong dòng chảy lịch sử, không chỉ có những bậc anh hùng làm nên huyền thoại, mà còn có những chiến mã góp phần tạo nên kỳ tích. Trong những thời khắc sinh tử, có 3 con ngựa nổi tiếng đã đi vào sử sách như biểu tượng của lòng trung nghĩa và sức mạnh phi thường.

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

(GLO)- Với việc hợp chuẩn OCOP, nhiều sản phẩm thổ cẩm Bahnar, Jrai ở Gia Lai bắt đầu định vị được thương hiệu. Quá trình này có công rất lớn của nhiều phụ nữ, nghệ nhân đã dồn tâm huyết từng bước đưa thổ cẩm truyền thống ra thị trường.

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

(GLO)- Hiểu về văn hóa Tây Nguyên bắt đầu từ những hiện vật dân tộc học, đó cũng là một trong những cách tiếp cận của TS. Lê Quang Lâm (phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) khi nghiên cứu về văn hóa của người Jrai. Trong hàng nghìn hiện vật mà ông dày công sưu tầm, có bộ sưu tập tù và Jrai độc đáo.

Giọt nước - Mạch nguồn văn hóa Jrai

Giọt nước - Mạch nguồn văn hóa Jrai

(GLO)- Ở Tây Nguyên, những bước chân đầu ngày của người Jrai hướng về giọt nước của làng. Nguồn nước trong lành từ đó đã đi cùng các buôn làng qua bao mùa rẫy, bao thế hệ; đồng thời lưu giữ những lớp trầm tích văn hóa, tín ngưỡng và nếp sinh hoạt cộng đồng từ ngàn xưa.

null