Đông đảo khán giả yêu cầu vở cải lương "San Hậu" được tái diễn, điều này chứng tỏ nỗ lực không ngừng nghỉ của nữ đạo diễn trẻ Trần Quỳnh Anh được ghi nhận, thắp sáng trong cô niềm tin dấn thân theo nghiệp Tổ.
Từ "bé Lan" đến "đạo diễn San Hậu"
Đạo diễn Trần Quỳnh Anh bén duyên với nghệ thuật từ rất sớm. Khi còn học lớp 10, cô đã được NSƯT Bạch Long dìu dắt tại lớp diễn viên cải lương của Nhà Thiếu nhi quận 1, TP HCM (cũ).
Không phải con nhà nòi, cũng không đến với nghề bằng con đường được trải hoa sẵn, Trần Quỳnh Anh miệt mài học hỏi, trau dồi từng bước cơ bản, từ dáng đi, cách ca, đến ánh mắt, câu ca và trên hết là tinh thần kỷ luật trong mỗi buổi tập.
Sau khi tốt nghiệp THPT, cô gái nhỏ quyết định thi vào ngành đạo diễn sân khấu tại Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh TP HCM. Trong suốt quá trình học, cô vừa là sinh viên đạo diễn vừa là diễn viên chuyên nghiệp. Bắt đầu từ những vai diễn nhỏ như: bé Lan trong vở "Con Bạch Mã và củ cải khổng lồ", vợ Thiên Lôi trong vở "Cóc kiện trời", đến vai Hầu nhi trong "Hầu nhi cứu chủ", Triệu Qui trong "Long lân quy phụng", hay vai Lưu Kim Đồng trong vở "Ngọc sáng Lưu gia trang"…
"Quỳnh Anh có khả năng hóa thân đa dạng và hiểu biết sâu sắc về lịch sử nghệ thuật cải lương. Tôi mừng khi em ngày càng trưởng thành và khẳng định mình" - NSƯT Bạch Long nhận xét.
Khẳng định bản lĩnh nghề nghiệp
Với vở báo cáo tốt nghiệp của mình, Trần Quỳnh Anh chọn dựng "San Hậu" - vở kinh điển của sân khấu truyền thống. Đây không phải là lựa chọn dễ dàng cho một sinh viên mới ra trường. "San Hậu" vốn nổi tiếng bởi kết cấu đồ sộ, nhiều lớp lang, dày đặc nhân vật và những yêu cầu khắt khe về những niêm luật, thủ pháp với lối ca diễn ước lệ đòi hỏi phải am hiểu kiến thức về hát bội, nghiên cứu yếu tố bản sắc văn hóa mới có thể dàn dựng.
Nhưng cũng chính điều đó cho thấy sự can đảm và bản lĩnh nghề nghiệp của cô gái trẻ. Bản dựng của Quỳnh Anh không phá vỡ cấu trúc truyền thống mà giữ lại hồn cốt của tuồng cổ. Tuy nhiên, trong cách dàn dựng, cô cho thấy sự chăm chút trong chuyển cảnh, tổ chức bài bản bố cục sân khấu với ánh sáng, thiết kế mỹ thuật, hóa trang, phục trang, đạo cụ…Và cả việc hướng dẫn diễn viên vào vai đúng phong thái nhân vật để tạo nên không gian thị giác giàu cảm xúc.
Với "San Hậu", Trần Quỳnh Anh không cố "cải tiến ồn ào", như tâm nguyện của cô, để khán giả trẻ được chìm đắm vào chất tuồng xưa nhưng vẫn thấy gần gũi với đời sống đương đại. "Cô ấy đã có màn chào sân đầy ấn tượng với tác phẩm "San Hậu", đánh dấu bước trưởng thành của một tài năng trẻ từng bước định hình một hướng đi trên sân khấu cải lương trẻ" - NSƯT Ca Lê Hồng nhận định.
Thành công của vở "San Hậu" là một dấu son cho cá nhân Quỳnh Anh, góp phần nhắc nhớ lớp đạo diễn trẻ vẫn đang tiếp tục giữ lửa cho sàn diễn cải lương bằng sự tôn kính và tinh thần lao động nghệ thuật nghiêm túc.
Người "đi ngược" xu thế
Hành trình của Trần Quỳnh Anh là sự kết tinh giữa đam mê cá nhân và sự dìu dắt từ các bậc tiền bối. Từ người thầy đầu tiên - NSƯT Bạch Long - đến các đạo diễn giỏi nghề như: NSƯT Đức Hải, NSƯT Cao Đức Xuân Hồng, NSND Giang Mạnh Hà… Họ giúp cô hiểu rằng nghề đạo diễn không chỉ là ra hiệu lệnh mà là người kể chuyện và trên hết phải kể bằng trái tim, bằng tầm nhìn và bằng kỹ năng được đào tạo nghiêm túc.
Không dừng lại ở vai trò đạo diễn, cô từng là trợ lý đạo diễn cho NSƯT Kim Tử Long trong vở "Song kiếm uyên ương" tại Sân khấu Minh Tơ - một sân khấu nổi tiếng với cải lương tuồng cổ. Trải nghiệm đó cho cô thêm kỹ năng quan sát, phân tích và điều phối sàn diễn, chuẩn bị cho những bước đi chắc chắn sau này.
"Tôi thích những vở tuồng mang tinh thần nhân nghĩa, ái quốc" - là chia sẻ chân thành từ Trần Quỳnh Anh khi được hỏi về định hướng nghề nghiệp. Trong bối cảnh nhiều sân khấu chạy theo xu hướng thương mại, lựa chọn này nghe có vẻ "khó bán vé". Nhưng với cô, cải lương không thể sống nếu đánh mất hồn cốt dân tộc, đó là tinh thần nhân nghĩa, sự tử tế, lòng trung hiếu và tình người.
"Với tôi, mỗi vở diễn ra mắt phải được chăm chút kỹ lưỡng. Đó cũng là cách người nghệ sĩ tôn trọng khán giả và tôn trọng nghề nghiệp" - Trần Quỳnh Anh bày tỏ.
Dự định của Trần Quỳnh Anh trong thời gian tới là cải biên một số kịch bản chất lượng cao đã được giới chuyên môn ghi nhận, để "vừa học thêm nghề vừa rèn thêm bản lĩnh". Vẫn là con đường học nhưng là học từ chính sàn diễn, từ va chạm, từ mồ hôi trên sàn tập và cả từ ánh nhìn của khán giả sau mỗi suất diễn.
Sau thành công của buổi báo cáo tốt nghiệp, vở "San Hậu" sẽ tái diễn vào tối 23-8 tại Nhà hát Trần Hữu Trang, với sự tham gia của NSƯT Kim Tử Long. Đây là tín hiệu đáng mừng cho nghệ thuật cải lương. "Tôi tin những giá trị cổ điển vẫn có khán giả và lớp trẻ vẫn có thể là người gìn giữ nếu đủ tâm" - Trần Quỳnh Anh tâm sự.
Đạo diễn Trần Quỳnh Anh không phải "hiện tượng", mà là người học nghề có lộ trình, đi lên bằng tinh thần lao động sáng tạo và niềm tin vào sân khấu dân tộc. Ở cô, người ta nhìn thấy sự nối dài của một hành trình không tự mãn. Và có lẽ, đó mới là cách căn cơ nhất để sân khấu cải lương luôn sáng đèn.
THANH HIỆP
