Căng thẳng lập tức lan sang biên giới NATO khi Ba Lan, Romania và các nước đồng minh đặt lực lượng phòng không trong tình trạng sẵn sàng cao nhất-dấu hiệu cho thấy “cuộc chiến trên không” đang vượt ra ngoài biên giới Ukraine.
Phi cơ chiến lược Nga ồ ạt xuất kích, Ukraine trong vòng vây tên lửa
Theo Không quân Ukraine, từ rạng sáng 5-10, Nga tiến hành các đợt không kích dồn dập bằng tên lửa hành trình Kh-101, Kalibr và UAV Shahed-136, kết hợp bom lượn KAB cùng tên lửa siêu vượt âm Kinzhal. Nhiều loại đạn được phóng từ các máy bay ném bom chiến lược Tu-95MS và Tu-160-những “pháo đài bay” có thể tấn công từ khoảng cách hàng nghìn kilômét.
“Khoảng 20 tên lửa hành trình đã xâm nhập không phận Ukraine và vẫn còn thêm nhiều đợt phóng mới”-Không quân Ukraine thông báo lúc 5 giờ 45 phút sáng (giờ Kiev). Các đòn tấn công xuất phát từ khu vực Biển Đen, hướng về Sumy, Kiev, Zhytomyr rồi tiến tới Lviv-thành phố miền tây chỉ cách biên giới Ba Lan khoảng 70 km.
Tại Lviv, Thị trưởng Andriy Sadovyi xác nhận, hệ thống phòng không hoạt động liên tục trong đêm. “Tên lửa đang tiến gần thành phố. Nhiều tiếng nổ được ghi nhận ở vùng ngoại ô”-ông nói.
Các nhân chứng cho biết, đêm 4-10, hàng loạt UAV Nga xuất hiện trên bầu trời miền trung và tây Ukraine khiến tiếng còi báo động vang suốt nhiều giờ. Đến sáng 5-10, các máy bay ném bom chiến lược tiếp tục phóng tên lửa tầm xa, khiến các tỉnh Chernihiv, Vinnytsia và Rivne đều ghi nhận báo động.
NATO cảnh giác cao, Ba Lan điều tiêm kích ứng phó khẩn cấp
Không chỉ Ukraine, các quốc gia NATO ở sườn đông châu Âu cũng lập tức kích hoạt tình trạng báo động. Ba Lan-nước giáp Ukraine xác nhận đã điều động chiến đấu cơ để bảo đảm an toàn không phận, trong khi hệ thống radar và phòng không được đặt ở mức cảnh giác cao nhất.
“Máy bay của Ba Lan và các đồng minh NATO đang hoạt động trong không phận của chúng ta. Tất cả đơn vị phòng không đều sẵn sàng ứng phó”-Bộ chỉ huy tác chiến của Ba Lan thông báo trên nền tảng X.
Theo Reuters, đây là lần đầu tiên trong nhiều tuần, NATO đồng loạt triển khai giám sát không phận ở mức cao như vậy sau hàng loạt vụ UAV Nga xâm nhập lãnh thổ Ba Lan và Romania hồi tháng 9. Nhiều vụ “báo động nhầm” tại Copenhagen (Đan Mạch) và Munich (Đức) trong thời gian gần đây cũng khiến ngành hàng không châu Âu rơi vào cảnh hỗn loạn tạm thời.
Tổng thư ký NATO Mark Rutte tuyên bố, liên minh “sẽ không khoan nhượng trước các hành động liều lĩnh” của Moscow, cảnh báo rằng “chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng cho an ninh khu vực”.
Giới chuyên gia nhận định, việc Nga tăng cường tấn công khu vực phía tây Ukraine giáp biên giới NATO mang ý đồ thử giới hạn phản ứng của khối. Ông Mark Galeotti, chuyên gia tại Viện Quan hệ Quốc tế Hoàng gia Anh (RUSI), phân tích: “Moscow đang phát tín hiệu rằng họ sẵn sàng đẩy căng thẳng ra ngoài chiến trường Ukraine nếu phương Tây tiếp tục tăng cường hỗ trợ vũ khí tầm xa cho Kiev”.
Đòn răn đe vượt ra ngoài chiến trường Ukraine
Theo Guardian, các đợt không kích ồ ạt của Nga được xem là phép thử chiến lược kép vừa làm suy yếu hệ thống phòng không Ukraine, vừa răn đe NATO. Việc Moscow sử dụng đồng thời nhiều loại vũ khí hiện đại cho thấy nỗ lực “đốt nóng mặt trận tâm lý” trong bối cảnh chiến sự đang sa lầy vào giai đoạn tiêu hao.
Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) nhận định, Nga đang theo đuổi chiến thuật “áp lực tầng”: dùng UAV giá rẻ để bào mòn năng lực phòng thủ, rồi tung đòn tên lửa đắt tiền vào các mục tiêu trọng yếu. Mục tiêu không chỉ là phá hủy cơ sở hạ tầng, mà còn kéo dài sự mệt mỏi của xã hội Ukraine và buộc phương Tây phải cân nhắc chi phí hỗ trợ dài hạn.
Tại Kiev, Tổng thống Volodymyr Zelensky lên án cuộc không kích là “đòn khủng bố có hệ thống”, đồng thời tuyên bố: “Mỗi quả tên lửa Nga bay qua bầu trời Ukraine là một lời nhắc về lý do chúng tôi cần thêm hệ thống phòng không, thêm đồng minh và thêm quyết tâm”.
Theo các nguồn tin Ukraine, một phần của đợt tấn công nhắm vào hạ tầng năng lượng và đường sắt ở miền tây-khu vực được xem là “cửa ngõ viện trợ” từ châu Âu. Trong khi đó, các chuyên gia phương Tây cho rằng, việc Nga đồng thời kích hoạt phi cơ chiến lược và tên lửa tầm xa mang ý nghĩa phô trương sức mạnh với NATO, thể hiện rằng Moscow vẫn nắm thế chủ động trên bầu trời dù chiến sự kéo dài hơn ba năm.
“Đòn không kích lần này là lời cảnh báo của Moscow với phương Tây rằng Nga có thể ra tay ở bất cứ đâu. Nhưng đồng thời, nó cũng cho thấy sự bất an của Điện Kremlin trước khả năng Ukraine sắp nhận thêm các loại vũ khí tầm xa mới từ phương Tây”-chuyên gia quân sự Michael Kofman (Carnegie Endowment) nhận định.
Đợt không kích sáng 5-10 không chỉ là hành động quân sự đơn thuần mà còn là một phép thử chính trị. Khi Moscow đẩy chiến tranh vượt khỏi biên giới Ukraine bằng sức ép không quân, còn NATO đáp trả bằng cảnh giác và cảnh báo đỏ, châu Âu một lần nữa bị kéo vào vòng xoáy giữa răn đe và đối đầu trực tiếp. Cuộc chiến trên không nơi phi cơ chiến lược, UAV và tên lửa siêu vượt âm cùng tham chiến đang trở thành mặt trận mới quyết định thế cân bằng quyền lực giữa Nga và phương Tây.
