Về bộ ngẫu tượng Linga - Yoni ở tháp Bánh Ít

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

Trong văn hóa Champa, Linga tượng trưng cho sinh thực khí của nam (dương), Yoni tượng trưng cho sinh thực khí của nữ (âm), chính là nguồn cội cho mọi sự sinh sôi, nảy nở trong vũ trụ. Ở nhiều đền tháp Champa, cặp ngẫu tượng này còn được đồng nhất với thần Siva (1 trong 3 vị thần tối cao của Ấn Độ giáo mà Champa chịu ảnh hưởng) để trở thành vật thờ chính trong các ngôi tháp. Người Chăm tôn thờ cặp ngẫu tượng này với mong muốn cầu mong sự sinh sôi, phát triển; cuộc sống đủ đầy, no ấm.

Bộ ngẫu tượng Linga - Yoni bằng kim loại quý lấy từ tháp Bánh Ít ở tỉnh Bình Định hiện đang trưng bày tại Bảo tàng Guimet, TP Paris (Pháp).

Bộ ngẫu tượng Linga - Yoni bằng kim loại quý lấy từ tháp Bánh Ít ở tỉnh Bình Định hiện đang trưng bày tại Bảo tàng Guimet, TP Paris (Pháp).

Theo tài liệu của Viện Viễn đông Bác cổ và Bảo tàng Nghệ thuật cổ Châu Á - Guimet thì tại Bảo tàng Guimet, TP Paris (Pháp) đang trưng bày một bộ ngẫu tượng Linga - Yoni bằng kim loại quý lấy từ tháp Bánh Ít ở tỉnh Bình Định. Phần đế được tạo tác dạng tròn, chân đế loe rộng và thóp dần về phía trên. Đế được chạm trổ nhiều tầng hoa văn. Lớp dưới cùng là hoa văn những cánh sen đứng xen kẽ, kết hợp với chấm tròn nổi; tiếp đến là hoa văn hình xoắn thừng nối tiếp; tiếp nữa là lớp cánh sen ngửa xếp chồng lớp; và phần trên cùng của đế tiếp giáp với bệ Yoni là lớp hoa văn trang trí hình những bầu vú tròn nối tiếp. Đây chính là lớp hoa văn chuyển tiếp và cũng là bệ đỡ cho sự xuất hiện của hình tượng Yoni và Linga ở ngay phía trên.

Phần Yoni là một bệ tròn lõm, có trổ một đường rãnh thò ra phía ngoài. Mặt ngoài xung quanh bệ tròn của Yoni trang trí hoa văn xoắn thừng nối tiếp. Phần Linga được tạc chính giữa của bệ Yoni và hướng lên phía trên. Linga gồm hai phần, phần dưới là trụ hình bát giác, phần trên là hình tượng Jata Linga có dáng hình trụ tròn, phần lớn bề mặt để trơn; một góc trên thân chạm trổ hoa văn hình búi tóc 7 tầng, dạng khối tròn giật cấp; hai bên tỏa ra các sợi uốn cong chúc xuống. Búi tóc dạng này gọi là Jata - một kiểu búi tóc tiêu biểu của thần Siva. Đầu Jata Linga được bọc lớp đồng màu vàng óng làm điểm nhấn cho một biểu tượng chủ đạo trong toàn bộ khối điêu khắc Linga - Yoni.

Có thể thấy rằng vùng đất Bình Định ngày nay - kinh đô 5 thế kỷ của người Champa xưa, ẩn chứa rất nhiều di sản quý giá mà chưa khám phá hết. Qua đó phần nào còn phản ánh sự thịnh vượng một thời của vương quốc Cham pa trên mảnh đất Bình Định xưa kia.

NGUYỄN VIẾT TUẤN

Có thể bạn quan tâm

Tiếp sức cho nghệ thuật truyền thống

Tiếp sức cho nghệ thuật truyền thống

(GLO)- Nghị quyết số 19/2026/NQ-HĐND được HĐND tỉnh Gia Lai thông qua ngày 24-4-2026 (có hiệu lực từ ngày 4-5-2026) với nhiều chính sách hỗ trợ cụ thể cho nghệ thuật truyền thống, được kỳ vọng tạo thêm động lực cho đội ngũ nghệ sĩ, nghệ nhân, các đoàn nghệ thuật hiện có và gầy dựng lực lượng kế cận.

Thơ Phan Trung Lý: Nhớ Quy Nhơn

Thơ Phan Trung Lý: Nhớ Quy Nhơn

(GLO)- “Nhớ Quy Nhơn” của Phan Trung Lý là dòng hoài niệm đầy cảm xúc về miền biển thi vị với sóng biển, Ghềnh Ráng, dốc Mộng Cầm và dấu xưa Hàn Mặc Tử. Bài thơ gợi lên vẻ đẹp dịu dàng, sâu lắng của Quy Nhơn - nơi cảnh sắc và thi ca như hòa vào nhau trong nỗi nhớ khôn nguôi.

Chạm vào bình yên nơi quê Bác

Chạm vào bình yên nơi quê Bác

(GLO)- Mười hai năm làm dâu xứ Nghệ, tôi không nhớ mình đã bao lần đi qua xã Kim Liên để về nhà chồng. Chỉ biết rằng, mỗi lần ngang qua biển chỉ dẫn vào Khu di tích lịch sử Kim Liên, lòng tôi lại khẽ reo lên như thấy một dấu mốc đặc biệt: “Về đến quê Bác rồi…”. 

Theo dòng di sản qua ảnh

Theo dòng di sản qua ảnh

(GLO)- Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), hưởng ứng Ngày Quốc tế Bảo tàng (18-5) và Năm Du lịch Quốc gia 2026, Bảo tàng tỉnh Gia Lai và Bảo tàng Quang Trung đã tổ chức trưng bày ảnh chuyên đề.

Thơ Phạm Thanh Dũng: Thăm vườn tượng suối Hội Phú

Thơ Phạm Thanh Dũng: Thăm vườn tượng suối Hội Phú

(GLO)- Giữa không gian xanh mát của suối Hội Phú, những tác phẩm điêu khắc mang đậm hơi thở Tây Nguyên như đang kể câu chuyện về con người, văn hóa và nhịp sống đại ngàn. Bài thơ “Thăm vườn tượng suối Hội Phú” là hành trình cảm xúc đầy chất thơ giữa nghệ thuật và thiên nhiên phố núi.

Những đóa hoa lòng

Những đóa hoa lòng

(GLO)- Khi nghĩ đến những dòng chữ ấy, tôi không có ý định đặt một tựa đề ẩn dụ cho tín niệm nào cả. Chỉ là, những ngày tháng 5 bắt đầu oi ả cứ thôi thúc tôi nhớ về khu vườn nhỏ xanh mát ở quê nhà. Dẫu gần hay xa, hiện hữu trong không gian hay ký ức vẫn thấp thoáng trong tôi những đóa hoa lòng.

null