Ngày 29-9, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng thay mặt Chính phủ ký ban hành Nghị định 372/2026/NĐ-CP quy định về hoạt động định danh, xác thực, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa.
Nghị định gồm 8 chương, 38 điều, quy định về Nền tảng quốc gia về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa; Cơ sở dữ liệu quốc gia về sản phẩm, hàng hóa; đồng thời xác định quyền, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.
Đối với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao, việc định danh, xác thực dữ liệu chủ về sản phẩm, hàng hóa và truy xuất nguồn gốc được thực hiện bắt buộc.
Danh mục sản phẩm, hàng hóa, lộ trình áp dụng, phương thức thực hiện theo lô, mẻ hoặc đến từng đơn vị sản phẩm, các sự kiện trọng yếu và yêu cầu dữ liệu chuyên ngành sẽ do bộ quản lý ngành, lĩnh vực xác định, quyết định theo thẩm quyền. Việc triển khai phải bảo đảm tính khả thi, phù hợp năng lực doanh nghiệp và đặc thù từng ngành hàng.
Trong khi đó, với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và thấp, hoạt động định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc được khuyến khích thực hiện tự nguyện theo quy định của Nghị định.
Đối với hàng hóa xuất khẩu, nguyên tắc chung cũng là tự nguyện, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác. Nhà nước khuyến khích doanh nghiệp áp dụng để đáp ứng yêu cầu của nước nhập khẩu, thị trường xuất khẩu và thương mại quốc tế.
Theo Nghị định mới, hoạt động truy xuất nguồn gốc được thực hiện trên môi trường số thông qua mã định danh sản phẩm, hàng hóa (mã UID) trên Nền tảng quốc gia về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc.
Mã UID là đường dẫn số được tạo lập tự động trên nền tảng quốc gia, có khả năng định danh và truy xuất đến từng đơn vị hoặc lô, mẻ, loại sản phẩm, hàng hóa. Mỗi mã UID chỉ gắn với một sản phẩm, hàng hóa hoặc một lô, mẻ cụ thể và liên kết với một bản ghi dữ liệu chủ duy nhất trên nền tảng quốc gia.
Quá trình truy xuất phải ghi nhận các sự kiện trọng yếu trong chuỗi cung ứng bằng chứng chỉ số, nhằm bảo đảm tính toàn vẹn, khả năng xác minh và truy vết độc lập. Các sự kiện này có thể phát sinh trong quá trình sản xuất, nhập khẩu, xuất khẩu, lưu thông và tiêu dùng, trong đó có việc xuất hóa đơn và thời điểm hàng hóa được cơ quan hải quan quyết định thông quan.
Đối với hàng hóa có mức độ rủi ro cao, các chứng nhận chất lượng, chứng nhận xuất xứ, chứng nhận hợp quy, hợp chuẩn và giấy tờ khác gắn với sản phẩm, hàng hóa sẽ được số hóa, xác thực, kết nối và đồng bộ với Nền tảng quốc gia theo lộ trình, tiêu chuẩn dữ liệu và yêu cầu quản lý được cơ quan có thẩm quyền quy định.
Nghị định cũng giao các bộ quản lý ngành, lĩnh vực hướng dẫn việc truy xuất nguồn gốc đối với từng nhóm sản phẩm, hàng hóa, đồng thời xác định các sự kiện trọng yếu phải thực hiện khởi tạo chứng chỉ số đối với hàng hóa rủi ro cao.
Nghị định 372/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1-1-2027. Các nội dung nghiệp vụ truy xuất nguồn gốc chưa được quy định tại nghị định này tiếp tục thực hiện theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP và pháp luật chuyên ngành có liên quan.
