(GLO)- Ai cũng có một làng quê để nhớ, để về. Tôi nhớ mình trở về miền quê cát trắng vào những ngày hè khi nắng nóng đang ở đỉnh điểm. Những đồi cát trắng nối tiếp nhau phản chiếu ánh mặt trời chói chang, cảm giác bông nắng bay bay, chấp chới trong tầm mắt.
Những con đường cát dẫn vào làng giờ đã được bê tông hóa. Con đường lớn mới mở dẫn vào những khu công nghiệp đã giúp làng quê nhiều đổi khác. Nhiều ngôi nhà mới khang trang đã mọc lên bên con đường lớn. Làng quê dẫu khác nhiều, nhưng trong ánh mắt hồn hậu, trên làn da rám nắng của mỗi người dân ở đây vẫn còn nguyên một nét rất riêng của những cư dân vùng “gió Lào cát trắng” đã thành biểu tượng của dải đất miền Trung.
Tôi đến nơi đây lần đầu vào một buổi trưa tháng tám gần 30 năm trước. “Nắng tháng tám, rám trái bòng”, thật đúng với nơi đây. Ngoài con đường chính từ thị xã về làng đầy ổ gà, chỉ có những con đường ngập cát nối liền thôn xóm. Bàn chân không quen đường cát thật khó bước đi khi dép cứ mắc vào trong cát. Biết tin có người cháu dâu từ Gia Lai về nên các ông, các mệ, các chú bác o dì và bà con đến rất đông. Tình cảm và sự thân mật của mọi người đã xóa đi khoảng cách, giúp tôi bớt đi cái e ngại lúc đầu.
Sáng hôm sau, tôi theo mẹ chồng và chị ra chợ. Ngôi chợ làng nằm bên bờ con sông Hiếu nối liền Cửa Việt với Đông Hà. Nước sông trong xanh soi bóng những con thuyền đánh cá sau một đêm ra khơi về neo đậu dập dềnh. Chợ làng ngoài cá, tôm, mực là những sản phẩm từ biển còn có heo, gà, vịt, các sản phẩm rau quả từ các vườn nhà. Con đường cát lấp bước chân khiến tôi chỉ đi thôi đã khó nhọc. Nhưng trên con đường đó, các mệ, các o, các chị, em vẫn kĩu kịt những gánh lúa, gánh khoai, rau. Cát mùa khô như níu bước chân người, có lẽ vì vậy mà người vùng cát này thường để chân trần khi làm, đi chợ. Những bàn chân khô đen vì cát, màu nắng cháy trên làn da, mái tóc như là một nét đặc trưng của những cư dân lớn lên từ cát.
 |
| Minh họa: Thủy Ngọc |
Trưa hè nóng rát, ngay cả cái gió cũng đem theo hơi nóng len lỏi “vào thăm các ngôi nhà”. Những bóng cây phi lao, tràm xanh quanh nhà thành nơi trốn nắng. Vốn sinh ra lớn lên trên vùng Tây Nguyên quanh năm mát mẻ, mưa thuận gió hòa, tôi thật cảm phục bà con nơi đây khi phải sống và làm việc trong sự khắc nghiệt của thời tiết. Cũng bởi yếu tố thiên nhiên chi phối nên cây lá nơi đây phát triển chậm và màu xanh chỉ phủ đầy khi mùa mưa, mùa xuân đến.
Cũng chính trên những đồi cát, những dòng sông, và xa chút nữa là biển cả, năm tháng đi qua, bà con ở đây và chồng tôi đã để lại một tuổi thơ nhiều vất vả nhưng cũng không thiếu những kỷ niệm ngọt ngào. Sáng lội sông bắt cá, tối lội biển kéo tôm, vừa học vừa làm, vất vả mưu sinh, rồi vươn lên như một cây xương rồng trên cát. Như những phụ nữ thế hệ trước ở làng cát này, mẹ chồng tôi và các dì, các o sống một cuộc đời lam lũ, cam chịu, chưa hề ra khỏi lũy tre làng. Vất vả nuôi con, những người mẹ quê chỉ mong con cháu có cuộc sống ấm no hơn mình.
Đi rồi về. Tôi đã nhiều lần trở lại làng quê cát trắng và vui hơn vì các cháu ngày càng được học hành và có nhiều cơ hội để đi xa, đem lại cho quê hương một sự thay đổi. Tôi nhớ mẹ mỗi lần về lại lấy những đồng tiền lẻ đã dành dụm được để dẫn các cháu mua những món quà quê, như một cách thể hiện tình thương của bà dành cho cháu. Tôi nhớ chú tôi, lúc nào cũng chu đáo ân cần, lo cho cháu từng ly nước, chén cơm khi cháu xuống xe ghé nhà, rồi lại cùng cháu thức chờ đón những chuyến xe luôn chậm trễ và đầy khách vào những ngày khó khăn thuở đó. Gần 30 năm, các con tôi đã trưởng thành, tôi cũng đã già đi nhiều, vậy mà sao không khỏi xót xa khi những bóng hình thân yêu của bố, mẹ, cô bác, cậu dì cứ lần lượt đi xa.
Lần này tôi trở về, việc đầu tiên, cũng như mọi lần, là lên rú thắp nhang cho những người bà con đã khuất. Rú là một động cát lớn với những cây bụi mọc chen nhau, không đủ bóng mát để che đi cái nắng mùa hè và cái nóng bốc lên từ cát. Mộ cha mẹ, các chú bác và tất cả họ hàng nội ngoại của chồng tôi đều ở đây. Họ đã sống bên nhau một cuộc sống nhọc nhằn trên cát rồi lại về bên nhau trên đồi cát quê nghèo. Họ sống lặng lẽ, và bây giờ trong thế giới bên kia, họ vẫn đang lặng lẽ bên nhau cùng phù hộ cho quê hương và con cháu.
Trong buổi chiều tà, khi cái nắng nóng đã phần nào dịu bớt, nhìn làn khói hương phảng phất bay trên những ngôi mộ được chạm hình rồng phượng và nhiều họa tiết cầu kỳ, đẹp mắt, tôi lại như thấy những người thân yêu đang hiện hữu quanh mình. Vùng cát này dẫu nắng, dẫu nóng, dẫu bao nhọc nhằn, nhưng với tôi nó đã là quê hương thân thiết. Tôi yêu mỗi sáng sớm khi ông mặt trời lên trên ngọn phi lao, những con thuyền từ khắp nơi về bến đậu. Tôi yêu những lùm cây lộc vừng với những chùm hoa đỏ đẹp như những chiếc lồng đèn lung linh trong nắng. Tôi yêu những con người chân chất thật thà nơi đây luôn cho tôi cảm giác được về nhà. Ấm áp biết bao màu cát trắng quê mình.
NGUYỄN THỊ THÚY ÁI
