Người nối dài tình yêu với dân ca Jrai

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

(GLO)- Suốt 50 năm qua, bà Kpă H’Mi (SN 1961, buôn Chư Jú, xã Ia Rsai, huyện Krông Pa) vẫn luôn say mê những giai điệu dân ca Jrai. Bà là niềm tự hào của buôn làng khi không chỉ lưu giữ mà còn truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ thêm yêu và gắn bó với những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Chiều tháng 5, tiết trời Krông Pa dịu lại sau cơn mưa nặng hạt. Tranh thủ lúc trời vừa tạnh, ông Rah Lan Thu-Trưởng thôn Chư Jú dẫn chúng tôi đến nhà bà H’Mi. Theo ông Thu, bà H’Mi là người duy nhất trong buôn thuộc nhiều bài dân ca Jrai.

Biết mục đích đến thăm của chúng tôi, nét mặt bà H’Mi lộ rõ niềm vui. Nhấp ngụm nước đun với lá rừng, bà H’Mi ôn tồn kể: Ngày xưa, cứ mỗi dịp buôn tổ chức lễ hội, chị em phụ nữ lại cùng nhau tụ tập quanh bếp lửa và hát những bài dân ca. Từ đó, bà yêu thích làn điệu dân ca lúc nào không hay. Nhờ chăm chỉ lắng nghe và tập hát theo, bà nhanh chóng thuộc nhiều bài dân ca. Năm 1975, bà tham gia đội văn nghệ của xã. Trong quãng thời gian này, bà rong ruổi khắp các buôn làng để mang lời ca tiếng hát phục vụ bộ đội và bà con.

“Năm ấy, tôi mới 14 tuổi, cùng các chị, em tham gia đội văn nghệ của xã. Chúng tôi hát để động viên nhau, để kể chuyện buôn làng, chuyện tình người và cũng để nhắc nhau sống tử tế, đoàn kết. Tham gia đội được 3 tháng thì tôi xin nghỉ để về chăm sóc bố bị bệnh nặng”-bà H’Mi nhớ lại.

1.jpg
Không chỉ là người thuộc nhiều bài dân ca, bà Kpă H’Mi còn sáng tác thêm những bài mới kể về cuộc sống của buôn làng. Ảnh: L.H

Theo bà H’Mi, dân ca Jrai được lưu truyền bằng miệng, bằng trí nhớ mang đậm hơi thở cuộc sống, thể hiện tâm tư, tình cảm, triết lý sống của người dân. Nội dung dân ca rất đa dạng, phong phú, khi thì ca ngợi vẻ đẹp núi rừng, công ơn tổ tiên; lúc lại là lời khuyên răn, phê phán thói hư tật xấu, nhắc nhở con người sống nghĩa tình, đoàn kết, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Điểm đặc biệt của dân ca Jrai là tính ngẫu hứng, linh hoạt trong cách thể hiện. Người hát không chỉ truyền tải những làn điệu có sẵn mà còn có thể tự sáng tác lời, tùy theo hoàn cảnh, câu chuyện và cảm xúc. Người Jrai hát dân ca thường dùng chất giọng tự nhiên, vang khỏe nhưng mềm mại, tạo độ ngân dài ở những đoạn cao trào; đồng thời thể hiện cảm xúc bằng cách nhấn nhá, luyến láy ở những chữ cuối câu. Đặc biệt là cách kết hợp với nhịp rung môi hoặc ngân giọng mô phỏng tiếng gió, tiếng suối, tiếng vọng của núi rừng.

Dù mái tóc đã bạc song chất giọng của bà H’Mi vẫn trong trẻo, ngân vang như tiếng suối đầu nguồn. Hiện nay, bà thuộc hơn 20 bài dân ca Jrai. Không chỉ lưu giữ, bà còn sáng tác thêm nhiều bài mới kể về cuộc sống buôn làng, mùa màng no ấm và ca ngợi Đảng, ca ngợi quê hương. Vừa trò chuyện với chúng tôi, bà vừa khoe những giấy chứng nhận giải thưởng tại các ngày hội văn hóa, thể thao các dân tộc thiểu số huyện Krông Pa.

“Những năm gần đây, tôi thường tham gia các sự kiện văn hóa do địa phương tổ chức để vừa thử sức, vừa lưu giữ làn điệu dân ca Jrai. Tại Ngày hội văn hóa, thể thao các dân tộc thiểu số và hội chợ kết nối nông sản huyện Krông Pa lần thứ I-2023, tôi đạt giải nhất hát dân ca đấy”-bà H’Mi bộc bạch. Bên cạnh đó, bà H’Mi còn thường xuyên hát cho con cháu nghe, vừa để giữ lửa đam mê, vừa nhắc nhở thế hệ sau ghi nhớ và gìn giữ những làn điệu dân ca.

Buôn Chư Jú có 213 hộ với 97% là người Jrai. Trước đây, trong buôn có nhiều người biết hát dân ca nhưng hiện tại số lượng biết hát còn rất ít. Dòng nhạc hiện đại dần thay thế nhạc truyền thống nên dân ca Jrai ngày càng mai một và bị giới trẻ lãng quên.

“Bà H’Mi là người duy nhất trong buôn thuộc nhiều bài dân ca Jrai. Vì vậy, chúng tôi luôn động viên con cháu đến học bà để giữ gìn bản sắc của dân tộc”-ông Thu chia sẻ.

Trao đổi với P.V, bà Ksor H’Nái-Công chức Văn hóa-Thông tin xã Ia Rsai-cho hay: Bà Kpă H’Mi là một trong số ít người trên địa bàn xã còn thuộc và thể hiện được những làn điệu dân ca Jrai. Bà cũng thường xuyên tham gia các chương trình biểu diễn văn nghệ do xã tổ chức trong các dịp lễ hội, sự kiện văn hóa.

Chúng tôi luôn tích cực tuyên truyền, vận động người dân, nhất là thế hệ trẻ nêu cao ý thức giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, trong đó có dân ca Jrai.

Có thể bạn quan tâm

7 cuốn sách của Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật chính thức lên Amazon

7 cuốn sách của Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật chính thức lên Amazon

(GLO)- Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật vừa đưa 7 cuốn sách tiếng Anh đầu tiên lên nền tảng thương mại điện tử Amazon, mở rộng cơ hội tiếp cận độc giả toàn cầu, góp phần quảng bá lịch sử, văn hóa, tư tưởng và hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới.

Phim ngắn đi đường dài

Phim ngắn đi đường dài

Sự nở rộ của các sân chơi điện ảnh cùng sự cởi mở của nhà sản xuất, nhà đầu tư đang mở thêm cơ hội để phim ngắn vượt khỏi khuôn khổ thử nghiệm. Từ dấu ấn tại các liên hoan phim đến những dự án được phát triển thành tác phẩm chiếu rạp, nhiều nhà làm phim trẻ đang có thêm con đường để khẳng định mình.

Hội VHNT tỉnh Gia Lai: Khí thế mới trên hành trình sáng tạo

Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Gia Lai: Khí thế mới trên hành trình sáng tạo

(GLO)- Bằng tâm huyết và sáng tạo của đội ngũ văn nghệ sĩ, Hội Văn học Nghệ thuật (VHNT) tỉnh Gia Lai đã ghi dấu ấn qua nhiều hoạt động và thành quả trong nhiệm kỳ qua. Nhiệm kỳ mới, Hội VHNT tỉnh hướng đến khẳng định vị thế trong đời sống văn hóa nghệ thuật khu vực miền Trung - Tây Nguyên.

Ra mắt sách ảnh song ngữ tái hiện huyền thoại Đường Hồ Chí Minh trên biển

Ra mắt sách ảnh song ngữ tái hiện huyền thoại Đường Hồ Chí Minh trên biển

(GLO)- Nhân kỷ niệm 65 năm Ngày mở Đường Hồ Chí Minh trên biển (23/10/1961 - 23/10/2026), Nhà xuất bản Thông tấn ra mắt sách ảnh song ngữ Việt - Anh, tập hợp hơn 300 bức ảnh cùng nhiều tư liệu quý, tái hiện hành trình vận tải chiến lược đặc biệt trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Chung một tình yêu với văn hóa dân tộc

Chung một tình yêu với văn hóa dân tộc

(GLO)- Giữa chập chùng đại ngàn, có những mối lương duyên được se kết từ tình yêu chung với văn hóa dân tộc. Không chỉ tìm thấy ở nhau sự đồng điệu của trái tim, những người trẻ Bahnar, Jrai còn chung một nhịp đập thiết tha với văn hóa, để rồi từ mái ấm nhỏ, họ cùng nhau giữ mạch nguồn di sản.

Nobel Văn học 2026: Chờ giờ công bố, khó đoán người được vinh danh

Nobel Văn học 2026: Chờ giờ công bố, khó đoán người được vinh danh

(GLO)- Giải Nobel Văn học 2026 dự kiến được Viện Hàn lâm Thụy Điển công bố tại Stockholm vào lúc 13 giờ ngày 8-10 (18 giờ cùng ngày theo giờ Việt Nam). Dù nhiều tên tuổi nổi tiếng được nhắc đến trước giờ công bố, danh tính người đoạt giải vẫn là một ẩn số do quy trình xét chọn được bảo mật.

null