Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc đầu tư công nghệ không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với các doanh nghiệp (DN), HTX tham gia chương trình OCOP. Thực tiễn cho thấy, những chủ thể mạnh dạn đổi mới, mạnh dạn tiếp cận KHCN, cải tiến quy trình sản xuất đều đạt hiệu quả vượt trội, không chỉ về năng suất mà còn ở khả năng xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.
Công nghệ - động lực nâng chất sản phẩm OCOP
Từ một sản phẩm làng nghề mang đậm ký ức quê hương xưa cũ, bánh tráng Dalop của Công ty TNHH Nhân Hòa (phường Hoài Nhơn Nam) đã bước sang giai đoạn phát triển mới nhờ ứng dụng KHCN. Sau hơn 16 năm kiên trì nghiên cứu, cải tiến, DN đã đầu tư hệ thống sản xuất hiện đại với tổng kinh phí khoảng 7 tỷ đồng, từng bước công nghiệp hóa quy trình sản xuất nhưng vẫn giữ được giá trị truyền thống.
Hiện nay, hệ thống sản xuất của công ty gồm lò hơi công nghiệp và dây chuyền sấy hiện đại trị giá khoảng 4 tỷ đồng, cho phép kiểm soát chặt chẽ nhiệt độ, độ ẩm trong toàn bộ quy trình. Nhờ đó, công suất đạt khoảng 4 tấn gạo/ngày, tạo ra sản lượng lớn nhưng vẫn đảm bảo chất lượng ổn định, giữ được hương vị quen thuộc.
Ông Phạm Quốc Bảo - Giám đốc Công ty TNHH Nhân Hòa - cho biết: Hệ thống này được hình thành từ quá trình tích lũy kỹ thuật lâu dài gắn với thực tiễn sản xuất. DN tự thiết kế, cải tiến dàn máy tráng, hệ thống sấy và liên tục hoàn thiện qua nhiều lần thử nghiệm; chỉ một số thiết bị như lò hơi công nghiệp phải mua từ bên ngoài. Việc chủ động công nghệ giúp DN linh hoạt điều chỉnh sản xuất, giảm chi phí và nâng cao tính cạnh tranh.
Hiện công ty có 7 sản phẩm đạt OCOP 4 sao, trong đó “Bánh tráng gạo mè Dalop loại đặc biệt M4” đạt OCOP 5 sao, đồng thời được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia. Theo ông Bảo, trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng và an toàn thực phẩm, việc đầu tư công nghệ là nền tảng để xây dựng thương hiệu bền vững, thay vì phụ thuộc vào quảng bá đơn thuần.
Ở lĩnh vực chế biến nông sản, Công ty CP Chế biến xuất nhập khẩu Green Tropical (xã Chư Sê) đang lựa chọn hướng đi chế biến sâu gắn với công nghệ hiện đại. DN đầu tư hệ thống sấy thăng hoa và sấy lạnh nhằm giữ nguyên giá trị dinh dưỡng, màu sắc và hương vị tự nhiên của sản phẩm. Hai sản phẩm chủ lực là sầu riêng sấy thăng hoa và bột chuối xanh sấy lạnh hiện đạt OCOP 3 sao.
Theo bà Hồ Hoài Thu - Giám đốc công ty, DN chủ động tiếp cận thị trường quốc tế bằng cách gửi mẫu sản phẩm sang các thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan… để đánh giá chất lượng. Trên cơ sở phản hồi về tiêu chuẩn dư lượng, quy cách đóng gói, kích thước sản phẩm, DN điều chỉnh quy trình sản xuất phù hợp. “Công nghệ chính là chìa khóa giúp DN đáp ứng những yêu cầu khắt khe của thị trường xuất khẩu” - bà Thu nhấn mạnh.
Hiện mỗi tháng nhà máy sản xuất khoảng 1 tấn sầu riêng sấy. Bên cạnh xuất khẩu, DN cũng đẩy mạnh tiêu thụ nội địa thông qua các nền tảng thương mại điện tử như Facebook, TikTok, Shopee…, qua đó quảng bá thương hiệu và đưa nông sản sạch đến gần hơn với người tiêu dùng. Đồng thời, công ty phối hợp với địa phương xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, bảo đảm truy xuất nguồn gốc - yếu tố ngày càng quan trọng trong chuỗi giá trị nông sản.
Hạ tầng số hỗ trợ phát triển OCOP
Trong lĩnh vực chế biến hạt điều, Công ty CP Hạt điều Hải Bình Gia Lai (phường Hội Phú) đang phát huy hiệu quả mô hình kết hợp giữa phương pháp truyền thống và công nghệ hiện đại. Quy trình rang củi được duy trì để giữ hương vị đặc trưng, trong khi các công đoạn tách vỏ, phân loại, sấy và đóng gói được cơ giới hóa, bán tự động nhằm nâng cao năng suất và đảm bảo chất lượng đồng đều.
Đại diện công ty cho biết, DN đã đầu tư hệ thống máy móc đồng bộ, đồng thời áp dụng quy trình kiểm soát chất lượng chặt chẽ từ nguyên liệu đầu vào đến sản phẩm đầu ra. Các tiêu chuẩn như HACCP, ISO 22000 được triển khai nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm và nâng cao uy tín sản phẩm trên thị trường.
Hiện các sản phẩm chủ lực như hạt điều rang củi còn vỏ lụa, hạt điều tỏi ớt đạt OCOP 4 sao và đang được đề xuất nâng hạng 5 sao. DN cũng tích cực tham gia thương mại điện tử thông qua các nền tảng Shopee, Lazada, TikTok…, kết hợp quảng bá trên mạng xã hội để mở rộng thị trường trong nước và từng bước tiếp cận thị trường quốc tế.
Cùng với nỗ lực của DN, hạ tầng số phục vụ phát triển OCOP trên địa bàn tỉnh cũng từng bước được hoàn thiện. Sàn thương mại điện tử ocopgialai.vn do Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại triển khai đã hỗ trợ các DN, HTX xây dựng gian hàng, chuẩn hóa thông tin sản phẩm, niêm yết giá minh bạch và kết nối trực tiếp với người tiêu dùng.
Thông qua nền tảng này, sản phẩm OCOP không chỉ được quảng bá rộng rãi mà còn nâng cao tính minh bạch, tạo niềm tin cho khách hàng. Đây là công cụ quan trọng giúp các chủ thể tiết kiệm chi phí, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ.
Thời gian tới, Sở KH&CN phối hợp với các sở, ngành liên quan tiếp tục triển khai nhiều chính sách hỗ trợ DN, HTX tiếp cận công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số và hoàn thiện chuỗi giá trị OCOP. Trọng tâm là xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn cơ sở, ghi nhãn hàng hóa; hướng dẫn áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng và công cụ cải tiến.
Bên cạnh đó, các hoạt động tập huấn, hướng dẫn thực hành sẽ được tăng cường nhằm giúp DN, HTX nâng cao năng lực vận hành hệ thống truy xuất, duy trì tiêu chuẩn chất lượng và từng bước chuyên nghiệp hóa hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Ông Nguyễn Hữu Hà - Phó Giám đốc Sở KH&CN - nhấn mạnh: Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ không chỉ nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP mà còn giúp nông sản địa phương đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường, từ đó khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng hiện đại.
