Tăng cường bảo vệ tài sản trí tuệ trong thời đại số

* Thưa ông, gần đây, Bộ CA khởi tố nhiều vụ án vi phạm bản quyền trong lĩnh vực âm nhạc và nội dung số, ông nhìn nhận như thế nào về thực trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) hiện nay?

- Có thể thấy, tình trạng xâm phạm quyền SHTT đang diễn biến ngày càng phức tạp, nhất là trên môi trường số. Nếu trước đây các hành vi vi phạm chủ yếu mang tính nhỏ lẻ thì hiện nay xuất hiện tình trạng sao chép, phát tán và khai thác trái phép nội dung số với quy mô lớn, có tổ chức và thu lợi bất chính.

Việc các cơ quan chức năng xử lý nhiều vụ việc gần đây thể hiện quyết tâm của Nhà nước trong bảo vệ quyền SHTT và xây dựng môi trường sáng tạo lành mạnh. Đây là vấn đề có ý nghĩa lâu dài đối với phát triển kinh tế số, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trong bối cảnh hiện nay, tài sản trí tuệ không chỉ là thành quả sáng tạo, còn gắn với giá trị thương hiệu, uy tín và năng lực phát triển của doanh nghiệp (DN), tổ chức và cá nhân.

* Thực tế đó đặt ra yêu cầu gì đối với công tác quản lý nhà nước về KH&CN ở địa phương?

- Các vụ việc vừa qua thuộc lĩnh vực quyền tác giả và quyền liên quan, song cũng cho thấy yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý SHTT nói chung. Theo tôi, cần chuyển từ tư duy “đăng ký bảo hộ” sang tư duy “quản trị và khai thác tài sản trí tuệ”.

Việc bảo vệ quyền SHTT hiện nay không dừng ở xác lập quyền mà cần chú trọng thương mại hóa, bảo vệ và phát triển tài sản trí tuệ thành giá trị kinh tế thực tế.

Trong điều kiện chuyển đổi số, công tác quản lý cũng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành KH&CN, Công an, quản lý thị trường, ngành văn hóa cùng các cơ quan liên quan nhằm kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm trên môi trường mạng và thương mại điện tử.

Bên cạnh đó, việc nâng cao nhận thức cho DN và người dân về vai trò của SHTT cũng rất quan trọng, bởi đây là yếu tố gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất kinh doanh và đổi mới sáng tạo.

* Thời gian qua, công tác quản lý nhà nước về sở hữu công nghiệp trên địa bàn tỉnh được triển khai như thế nào, thưa ông?

- Công tác quản lý nhà nước về sở hữu công nghiệp trên địa bàn tỉnh được triển khai đồng bộ, bám sát chỉ đạo của Chính phủ và UBND tỉnh. Sở KH&CN đã tham mưu UBND tỉnh thực hiện kịp thời các văn bản quan trọng, như: Công điện số 38/CĐ-TTg về tăng cường đấu tranh, xử lý xâm phạm quyền SHTT; Chỉ thị số 02/CT-TTg về tăng cường thực thi quyền SHTT; đồng thời tham mưu ban hành Chỉ thị số 05/CT-UBND của UBND tỉnh về nội dung này. Cùng với đó, tỉnh triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ xác lập và phát triển tài sản trí tuệ gắn với kinh tế địa phương; mỗi năm tư vấn gần 1.000 lượt tổ chức, cá nhân; tổ chức tập huấn cho 700 - 800 lượt người; đồng thời đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức về SHTT.

Đến nay, địa phương đã xác lập quyền sở hữu công nghiệp cho 4 chỉ dẫn địa lý, 74 nhãn hiệu tập thể và chứng nhận, cùng hơn 3.000 nhãn hiệu sản phẩm, dịch vụ.

Bên cạnh đó, Sở KH&CN tham mưu UBND tỉnh trình HĐND tỉnh ban hành nhiều chính sách hỗ trợ phát triển KH&CN, trong đó có nội dung về tài sản trí tuệ. Đặc biệt, từ năm 2026, Nghị quyết số 10/2026/NQ-HĐND bổ sung cơ chế hỗ trợ mạnh hơn cho hoạt động đổi mới công nghệ, đăng ký bảo hộ SHTT và phát triển thương hiệu.

* Theo ông, đâu là khó khăn lớn nhất trong công tác bảo vệ quyền SHTT hiện nay?

- Khó khăn lớn nhất hiện nay vẫn là nhận thức của một bộ phận DN và người dân về SHTT còn hạn chế. Nhiều đơn vị chưa xem tài sản trí tuệ là tài sản chiến lược nên chưa quan tâm đúng mức đến việc đăng ký, bảo hộ và quản trị quyền SHTT.

Trong khi đó, các hành vi vi phạm ngày càng tinh vi, nhất là trên môi trường số và thương mại điện tử. Công tác giám định, thu thập chứng cứ và xử lý vi phạm trên không gian mạng vẫn gặp nhiều khó khăn do tính chất xuyên biên giới và tốc độ phát triển nhanh của công nghệ số.

Do đó, DN cần xây dựng chiến lược phát triển tài sản trí tuệ ngay từ sớm; thực hiện đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế và quyền tác giả đối với sản phẩm, thương hiệu, nội dung sáng tạo.

Đồng thời, cần kiểm soát chặt nguồn gốc công nghệ, phần mềm, dữ liệu, hình ảnh và nội dung sử dụng trong hoạt động sản xuất kinh doanh để tránh nguy cơ vi phạm quyền của tổ chức, cá nhân khác. Những sản phẩm có tiềm năng xuất khẩu, DN cần quan tâm đăng ký bảo hộ tại thị trường nước ngoài nhằm bảo vệ thương hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm.

* Thời gian tới ngành KH&CN tỉnh sẽ tập trung vào những giải pháp nào để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực SHTT?

- Ngành KH&CN tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho DN, HTX và người dân về SHTT; hỗ trợ xác lập, quản lý và phát triển tài sản trí tuệ đối với các sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP và sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Bên cạnh đó, ngành sẽ tăng cường ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc và bảo vệ tài sản trí tuệ trên môi trường mạng; nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ làm công tác SHTT ở cơ sở; phối hợp chặt chẽ các lực lượng liên quan trong thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.

Ngoài ra, các chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết số 10/2026/NQ-HĐND sẽ tiếp tục triển khai, nhằm tạo điều kiện cho DN đổi mới công nghệ, phát triển tài sản trí tuệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập.

* Xin cảm ơn ông!