Thực tế, những hình ảnh, video được thực hiện bằng AI đã trở thành xu thế công nghệ mới, đem lại nhiều ứng dụng tích cực, nhưng kèm theo cũng không ít rủi ro khi sử dụng cho những mục đích sai trái, vi phạm pháp luật. Đó là xâm phạm quyền riêng tư, bị sử dụng để lừa đảo, thao túng dư luận, gian lận danh tính… Chính vì thế, việc kiểm soát là rất cần thiết để phòng ngừa những rủi ro.
Hiện nay, luật Trí tuệ nhân tạo có hiệu lực từ ngày 1.3 tại VN cũng đã quy định về trách nhiệm của "bên triển khai" là tổ chức, cá nhân sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo thuộc phạm vi kiểm soát của mình trong hoạt động nghề nghiệp, thương mại hoặc cung cấp dịch vụ (không bao gồm trường hợp sử dụng cho mục đích cá nhân, phi thương mại). Điển hình, khoản 4 điều 11 của luật trên quy định: Bên triển khai có trách nhiệm bảo đảm âm thanh, hình ảnh, video được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng hệ thống trí tuệ nhân tạo nhằm mô phỏng, giả lập ngoại hình, giọng nói của người thật hoặc tái hiện sự kiện thực tế phải được gắn nhãn dễ nhận biết để phân biệt với nội dung thật.
Đó là những quy định cần thiết và hầu hết các "bên triển khai" từ sớm đã tuân thủ. Tuy nhiên, trên mạng xã hội vẫn đang xuất hiện không ít hình ảnh của những người dùng cá nhân, phi thương mại, nhưng lại gây không ít nhầm lẫn, tạo ra nhiều sai lệch… Thực trạng này đặt ra việc cần tăng cường hơn nữa các quy định về yêu cầu bắt buộc dán nhãn, kiểm soát đối với những ai sử dụng các hình ảnh AI.
Vừa qua, Chính phủ ban hành Nghị định số 174/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin. Trong đó, đáng chú ý là các quy định xử phạt đối với hành vi vi phạm về trách nhiệm sử dụng dịch vụ mạng xã hội. Nghị định này có hiệu lực từ ngày 1.7 tới đây. Đây cũng là một cơ sở pháp lý quan trọng để chấn chỉnh nhiều vi phạm đang diễn ra trên không gian mạng, nhất là các mạng xã hội. Bởi thực tế, mạng xã hội đang bị nhiều cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp khai thác thu lợi một cách bất chấp, nên cần nhanh chóng chấn chỉnh.
Tuy nhiên, để những cơ sở pháp lý thực sự tạo ra chuyển biến tích cực thì rõ ràng vai trò thực hiện của các cơ quan chức năng liên quan là không nhỏ. Song song quy định pháp lý, rất cần sự vào cuộc của các cơ quan chức năng khi các vi phạm đang dần tạo ra nhiều hệ lụy. Bên cạnh đó, mỗi người dân cũng cần tăng cường ý thức, nhận thức pháp luật khi sử dụng các nội dung từ AI cũng như hoạt động trên mạng xã hội, vì những vi phạm giờ đây có thể phải trả cái giá không nhỏ.
Theo Phát Tiến (TNO)
