So với quy định sau 5 năm chủ sở hữu NOXH được chuyển nhượng cho người có nhu cầu theo cơ chế thị trường trong luật Nhà ở hiện hành, dự thảo luật sửa đổi "siết" lại, chỉ được bán cho người đủ tiêu chuẩn mua NOXH. Về giá bán, dự thảo vẫn giữ nguyên quy định chỉ được bán lại cho chủ đầu tư hoặc đối tượng được mua NOXH với giá bán tối đa bằng giá trong hợp đồng mua bán ban đầu với chủ đầu tư dự án...
Nếu quy định này được thông qua, quỹ NOXH chắc chắn sẽ được bảo vệ và giá NOXH cũng sẽ được kiểm soát. Bởi khi người mua không còn nhu cầu và phải bán lại cho đúng đối tượng với mức giá cũ, căn nhà sẽ tiếp tục được chuyển giao trực tiếp cho một hộ nghèo hoặc người có thu nhập thấp khác trong danh sách chờ, thay vì được đưa ra thị trường với giá cao hơn rất nhiều, thậm chí tiệm cận giá nhà ở thương mại như thực tế đã xảy ra. Nhờ đó, chúng ta có thể giữ đúng bản chất an sinh của phân khúc NOXH là hỗ trợ nhà ở cho người thu nhập thấp, công nhân, viên chức khó khăn về tài chính, chứ không phải là công cụ đầu cơ hay đầu tư sinh lời.
Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, đề xuất mới cũng có thể khiến người mua NOXH thiệt thòi. Chúng ta đều biết hầu hết người mua NOXH phải vay vốn ngân hàng hoặc gói tín dụng ưu đãi. Sau 5 năm nếu phải bán lại với giá ban đầu, họ sẽ chịu thiệt thòi phần lãi vay phải trả, phần trượt giá và cả phần giá trị gia tăng đương nhiên của bất động sản. Chưa kể không phải ai chuyển nhượng cũng vì có thu nhập tốt hơn, đời sống cao hơn. Đặt trường hợp người mua NOXH bán nhà vì lý do bất khả kháng như thay đổi chỗ làm, thay đổi hoàn cảnh gia đình, thu nhập không kham nổi..., nếu bị "ép" bán bằng giá gốc, có thể họ không đủ tiền để trả cả gốc lẫn lãi, khiến họ khó khăn hơn.
Nói như vậy để thấy, siết hay thả nổi đều có những hệ quả riêng. Thả nổi theo giá thị trường như hiện hành thì NOXH nhanh chóng biến thành "mồi ngon" cho đầu cơ. Nhiều người chỉ chờ hết 5 năm là bán ra để ăn chênh lệch, khiến quỹ nhà ở cho người nghèo bị sụt giảm, dòng tiền hỗ trợ của Nhà nước vô tình chảy vào túi cá nhân thay vì đến tay người thực sự cần. Còn yêu cầu bán bằng giá gốc thì người mua NOXH lại thiệt đơn, thiệt kép. Vì thế, điều quan trọng là phải có cơ chế điều tiết để bảo vệ quỹ nhà cho an sinh xã hội, vừa đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân.
Đặt trong bối cảnh đó, thiết nghĩ việc siết lại đối tượng mua NOXH như đề xuất của dự thảo là cần thiết và đúng đắn. Riêng giá mua, có lẽ phải nghiên cứu phương án linh hoạt hơn. Ví dụ, cộng thêm biên độ trượt giá, lãi suất ngân hàng trong giai đoạn 5 năm, chi phí sửa sang nhà cửa nếu có... Cách này có thể giúp người bán NOXH không bị thiệt thòi nhưng cũng không tạo ra lợi nhuận cao, kích thích đầu cơ. Về lâu dài, giải pháp quan trọng vẫn là nhanh chóng tăng cung NOXH, đặc biệt là NOXH cho thuê. Bởi rất nhiều người thu nhập thấp chỉ cần một chỗ ở ổn định để an cư lạc nghiệp, không nhất thiết phải sở hữu hẳn. Nhà nước hoặc doanh nghiệp xây nhà cho thuê với giá rẻ, hợp đồng dài hạn sẽ khiến họ an tâm. Khi thu nhập cao hơn, đời sống tốt hơn hoặc muốn chuyển đi, họ chỉ cần trả lại nhà để nhường chỗ cho người khó khăn khác, hoàn toàn không có áp lực mua đi bán lại hay đau đầu vì chuyện trượt giá...
Siết chuyển nhượng và giá NOXH như vậy có lẽ sẽ hợp tình, hợp lý hơn.
Theo Nguyên Minh (TNO)
