Từ sản vật địa phương đến thương hiệu được bảo hộ
Nhiều năm trước, không ít sản phẩm của Gia Lai dù có chất lượng tốt nhưng vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận các thị trường lớn. Các sản phẩm như hồ tiêu, cà phê hay nhiều đặc sản địa phương thường được tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu thô, giá trị gia tăng thấp. Một trong những nguyên nhân quan trọng là thiếu thương hiệu và cơ chế bảo hộ rõ ràng.
Trong nền kinh tế thị trường, nếu không được xác lập quyền sở hữu trí tuệ (SHTT), sản phẩm rất dễ bị làm giả, làm nhái hoặc bị sử dụng tên gọi một cách tùy tiện. Điều này không chỉ gây thiệt hại cho người sản xuất mà còn làm suy giảm uy tín của sản phẩm địa phương. Từ thực tế đó, Gia Lai từng bước xác định SHTT là công cụ quan trọng để nâng tầm giá trị các sản phẩm đặc trưng.
Thực hiện Chiến lược SHTT đến năm 2030, năm 2025, tỉnh đã tập trung xây dựng và quản lý 4 chỉ dẫn địa lý và sản phẩm đặc trưng gồm: Mai vàng Bình Định, hồ tiêu Chư Sê, cà phê Gia Lai và gạo Ba Chăm Mang Yang; đồng thời phát triển 81 nhãn hiệu cộng đồng gắn với địa danh.
Cùng với việc xây dựng và phát triển tài sản trí tuệ, công tác thực thi quyền SHTT cũng được tỉnh đặc biệt chú trọng nhằm bảo đảm môi trường kinh doanh minh bạch và lành mạnh. Chỉ riêng trong năm 2025, các cơ quan chức năng của tỉnh đã xử lý 195 vụ vi phạm liên quan đến quyền sở hữu công nghiệp với tổng số tiền xử phạt hành chính hơn 2,7 tỷ đồng.
Các hành vi vi phạm chủ yếu là sử dụng nhãn hiệu giả mạo, kinh doanh hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp hoặc buôn bán hàng giả… Những con số này cho thấy công tác quản lý và thực thi đang ngày càng được siết chặt, góp phần bảo vệ quyền lợi của DN và người tiêu dùng, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho thị trường.
Theo ông Trần Kim Kha - Giám đốc Sở KH&CN, SHTT đang trở thành nền tảng quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế địa phương. “Con đường phát triển dựa vào tài nguyên và lao động giá rẻ đã đến giới hạn. Muốn đi nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới thì phải tạo dựng được tài sản trí tuệ dựa vào KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số” - ông Kha nhấn mạnh.
Thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong sản xuất
Không chỉ dừng lại ở việc bảo hộ thương hiệu cho các sản phẩm truyền thống, Gia Lai còn chú trọng thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo nhằm hình thành những tài sản trí tuệ mới trong sản xuất. Những năm gần đây, nhiều DN trên địa bàn tỉnh đã được hỗ trợ đăng ký sáng chế và giải pháp hữu ích cho các quy trình sản xuất đặc thù.
Trong đó, có thể kể đến quy trình sản xuất rượu vang ngũ cốc từ gạo nếp, gạo đen và khoai lang tím; quy trình tạo ra thức uống lên men từ gạo nếp với hàm lượng lợi khuẩn cao. Thực tế cho thấy, việc xác lập quyền SHTT không chỉ giúp bảo vệ thành quả nghiên cứu mà còn mở ra cơ hội phát triển sản phẩm bền vững.
Chị Trương Thị Xuân Hòa - Giám đốc Công ty TNHH Thực phẩm Trương Gia (xã An Nhơn Tây) - cho biết: “Nhờ sự hỗ trợ kịp thời của Sở KH&CN, DN có thể bảo hộ quy trình sản xuất và sản phẩm của mình. Điều này giống như một “giấy thông hành” giúp sản phẩm được bảo vệ và có vị thế rõ ràng hơn trên thị trường”.
Bên cạnh đó, nhiều sáng kiến kỹ thuật phục vụ sản xuất cũng được hỗ trợ xác lập quyền SHTT như phương pháp sản xuất cà phê bột hòa tan hay thiết bị làm bún tự động. Những cải tiến này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả chế biến mà còn tạo tiền đề cho việc thương mại hóa sản phẩm.
Theo chị Ngô Thảo Vương - Giám đốc sáng tạo Công ty CP Nếp Việt Heritage (phường Quy Nhơn Nam), việc bảo hộ sáng chế giúp DN chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo niềm tin với đối tác, nhà đầu tư cũng như thị trường. Đây cũng là nền tảng để DN chuyển từ mô hình sản xuất thủ công sang mô hình đổi mới sáng tạo dựa trên KHCN.
Thực tế cho thấy, SHTT không chỉ là công cụ bảo vệ thương hiệu mà còn mở ra không gian cho đổi mới sáng tạo và gia tăng giá trị sản phẩm. Khi mỗi sản phẩm được định danh rõ ràng, được bảo hộ đúng cách và gắn với câu chuyện về nguồn gốc, chất lượng… thì đó chính là nền tảng để tự tin bước vào những sân chơi lớn.
